Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 maja 2012 r. Referendarz sądowy przyznał T. D. (zwany dalej skarżącym) prawo pomocy obejmujące zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Wobec powyższego, Krajowa Rada Doradców Podatkowych jako pełnomocnika z urzędu wyznaczyła doradcę podatkowego K. D. Wyrokiem z dnia 6 września 2012 r. o sygn. akt I SA/Ol 170/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na wymienioną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym wyrokiem zasądził od Skarbu Państwa - Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz doradcy podatkowego kwotę 600 zł (słownie: sześćset złotych) oraz należny od tej kwoty podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu.
Ustanowiony w sprawie pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku, żądając uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów według norm przepisanych.
Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym doradca podatkowy złożył do akt sprawy wnioski dotyczące kosztów postępowania, w tym wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 150 % kwoty wynagrodzenia, o którym mowa w § 3 rozporządzenia w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, powiększone o stawkę podatku od towarów i usług oraz o zwrot poniesionych kosztów przejazdu samochodem osobowym z O. do W. i z powrotem w wysokości 372,76 zł. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że koszty nie zostały zapłacone w całości, ani w części z żadnego innego źródła.
Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3211/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wyroku, w odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, Sąd wskazał, że stosownie do art. 250 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Mając z kolei na uwadze trudną sytuację materialną skarżącego, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Zagadnienie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu ponoszonych przez Skarb Państwa, uregulowane zostało w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. nr 31, poz. 153), dalej: rozporządzenie. Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia koszty te obejmują:
- 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% kwot wynagrodzenia, o których mowa w § 3, oraz
- 2) niezbędne, udokumentowane wydatki doradcy podatkowego.
Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1) rozporządzenia, wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% kwoty wynagrodzenia określonego w ust. 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam doradca podatkowy - 100% tej kwoty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Z kolei na podstawie § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu, opłatę, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 1), sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tej opłacie.
W sytuacji zatem, gdy podjęcie przez doradcę podatkowego czynności procesowych w imieniu strony skarżącej w postaci sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie budzi wątpliwości, wniosek o zasądzenie kosztów z tego tytułu zasługuje na uwzględnienie. Wysokość wynagrodzenia ustalono w kwocie 450 zł powiększonej o należny podatek od towarów i usług, mając na uwadze, że pełnomocnik prowadził już sprawę w pierwszej instancji sądowej.
Przy czym biorąc pod uwagę treść § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2011r., tj. charakter sprawy i nakład pracy doradcy podatkowego w przyczynieniu się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika o przyznanie kwoty w wysokości 150% należnego wynagrodzenia. Pełnomocnik nie wykazał przyczyn uzasadniających wnioskowane podwyższenie kosztów. Z akt postępowania sądowego wynika, że w toku kasacyjnego postępowania sądowego pełnomocnik sporządził i wniósł skargę kasacyjną oraz reprezentował skarżącą na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. Pomocna jest tu treść § 3 ust. 2 pkt 1) rozporządzenia, zgodnie z którym wynagrodzenie doradcy podatkowego, określone stawką w tym przepisie, jest związane nie tylko ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej, ale także z udziałem w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W ocenie Sądu wkład pracy pełnomocnika nie uzasadnia zatem zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w części dotyczącej wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 150% wynagrodzenia, o którym mowa w ww. przepisie.
Jako zasługujący na uwzględnienie Sąd ocenił natomiast wniosek o przyznanie zwrotu kosztów podróży, które pełnomocnik poniósł w związku udziałem w posiedzeniu na rozprawie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w dniu 30 stycznia 2015 r.
Artykuł 250 p.p.s.a. stanowi generalną regułę, w myśl której wymienionym w tym unormowaniu pełnomocnikom, w tym doradcy podatkowemu, należy się wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu. Unormowanie to nie zawiera postanowień dotyczących zasad orzekania w tej materii. Stąd też uzasadnione wydaje się odesłanie do unormowań mających za przedmiot orzekanie o kosztach postępowania. Wniosek taki wspiera fakt, że wynagrodzenie fachowego pełnomocnika wchodzi w zakres kosztów postępowania - o czym przesądza art. 205 § 2 p.p.s.a. Zatem per analogiam taki sam status posiadać musi wydatek ponoszony przez Skarb Państwa w zastępstwie za stronę korzystającą z prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2010r. sygn. akt I FZ 154/10 - dostępne w Internecie pod adresem Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Stosownie do treści art. 205 § 3 p.p.s.a. przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2010r. nr 90, poz. 594, ze zm. – dalej: u.k.s.c.). Przepis ten stosuje się odpowiednio do strony reprezentowanej przez doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 4).
W myśl art. 85 ust. 1 u.k.s.c., świadkowi przysługuje zwrot kosztów podróży - z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu - w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Górną granicę należności, o których mowa w ust. 1, stanowi wysokość kosztów przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (ust. 2). Zgodnie z § 3 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013r. poz. 167) pracownikowi za przejazd w podróży krajowej samochodem niebędącym własnością pracodawcy przysługuje zwrot kosztów przejazdu w wysokości stanowiącej iloczyn przejechanych kilometrów przez stawkę za jeden kilometr przebiegu, ustaloną przez pracodawcę, która nie może być wyższa niż określona w przepisach wydanych na podstawie art. 34a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2012r. poz. 1265 oraz z 2013r. poz. 21).
Podnieść przy tym należy, że przepis art. 250 p.p.s.a. nie wskazuje formy udokumentowana wydatków, ani też nie ogranicza pełnomocnika co do sposobu obliczania poniesionych wydatków zwłaszcza, gdy chodzi o koszt podróży prywatnym samochodem (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2011r. sygn. akt I OZ 117/11 – dostępne w Internecie j.w.).
Wobec powyższego Sąd uznał poniesione w niniejszej sprawie przez pełnomocnika koszty podróży na trasie O. – W. – O. z użyciem jego samochodu marki Mercedes, nr rej. "[...]", o pojemności silnika 2987 cm³, jako niezbędne wydatki. Dokonując obliczenia tych kosztów Sąd uwzględnił ww. dane pojazdu, pokonaną odległość (223 km w jedną stronę) i stawkę 0,8358 zł (ustaloną dla samochodu osobowego o pojemności skokowej silnika powyżej 900 cm3 w § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz.U. z 2002 r. nr 27, poz. 271 ze zm.), wydanego na podstawie art. 34a ust. 2 ww. ustawy o transporcie drogowym). Przyjęta konstrukcja jako punkt odniesienia dla oceny zasadności żądania w niniejszej sprawie stosuje cytowane powyżej przepisy prawa, będące wyrazem kompromisu pomiędzy interesem podmiotu (pracodawcy – organu administracji publicznej) zobligowanego do zachowania dyscypliny finansowej oraz interesu pełnomocnika, który własnym pojazdem odbywa podróż służbową.
Uwzględnia zarówno koszty zakupu paliwa, średnią jego zużycia, przy określonej pojemności silnika, jak i koszty związane z zużyciem pojazdu i jego amortyzacją, a nadto uwzględnia interes Skarbu Państwa. Wskazane przez pełnomocnika koszty obliczone na kwotę 372,76 zł odzwierciedlają w ocenie Sądu faktycznie poniesione przez pełnomocnika koszty podróży.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji postanowienia