Uzasadnienie
W skardze z dnia 26.04.2008r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. T. C. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych. Na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2008r. w wyznaczonym terminie uzupełnił braki wniosku o przyznanie prawa pomocy i złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF). Z oświadczeń zawartych we wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A. C. oraz dwójką małoletnich dzieci. W skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni 4,6 ha oraz nieruchomość przemysłowa położona na ul. "[...]" w E. Jego żona uzyskuje dochody z tytułu zasiłku 538,80 zł miesięcznie brutto.
Dodatkowo w uzasadnieniu wniosku skarżący wykazał, że obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Jest w trakcie poszukiwania pracy. Pozostała mu kwota 2.500 zł na życie. Nie stać go na ponoszenie dodatkowych wydatków. Zaś z posiadanych dwóch nieruchomości prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na rzecz banków "A" i "C" przez komornika sądowego. Od 19.05.2008r. nie pracuje zawodowo, ze względu na konflikt z właścicielem terenu, na którym mieściły się biura firmy "D" SA w której był zatrudniony. Z uzyskiwanego wynagrodzenia spłacał wcześniejsze zobowiązania wobec Urzędu Miejskiego. Do wniosku skarżący załączył odpis świadectwa pracy z dnia 19.05.2008r., zaświadczenie wydane przez Komornika Sądowego o dokonanych wpłatach w związku z prowadzona egzekucją na rzecz "A", zawiadomienie dłużnika o terminie czynności przez Komornika Sądowego w postaci dokonania oględzin nieruchomości przy ul. "[...]" w E. i ul. "[...]" w E. z dnia 2 kwietnia 2008r., zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z dnia "[...]"marca 2005r., i "[...]"maja 2005r.
Ponadto dołączył odpisy zawiadomień o dokonanych wpisach do Księgi Wieczystej Nr "[...]"dotyczącej nieruchomości przy ul. "[...]" w E. oraz Księgi Wieczystej Nr "[...]" dotyczącej nieruchomości przy ul. "[...]" w E. Wnioskodawca przedłożył też zaświadczenie wydane przez ZUS dotyczące uzyskanego zasiłku macierzyńskiego w wysokości 2.132, 82 zł przez A. C. oraz decyzję Powiatowego Urzędu Pracy orzekającą o uznaniu żony wnioskodawcy z dniem 8 maja 2008r. za osobę bezrobotną.
Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów tj: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, bądź oświadczenia o braku takowych, odpisu dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu, w którym zamieszkuje (E., ul. "[...]"), bądź oświadczenia w tym zakresie dotyczącego faktycznych podstaw do zamieszkiwania w tym lokalu, oświadczenia w zakresie dokładnego zestawienia miesięcznych wydatków związanych z własnym utrzymaniem, przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki oraz oświadczenia czy strona korzysta z czyjeś pomocy i podania jej zakresu, oświadczenia czy skarżący posiada polisy ubezpieczeniowe, oświadczenia w kwestii przybliżonej wartości posiadanych nieruchomości, oświadczenia czy wnioskodawca podjął nową pracę.
W przypadku odpowiedzi twierdzącej należało określić wysokość wynagrodzenia. Skarżący, pomimo dwukrotnego awizowania tj: w dniu 4 lipca 2008r. i 14 lipca 2008r. i pozostawieniu zawiadomień o złożeniu pisma na okres siedmiu dni w placówce pocztowej w skrzynce na korespondencję adresata, nie podjął wezwania. W związku z powyższym urząd pocztowy w dniu 23 lipca 2008 r. zwrócił pismo nadawcy. Ponieważ za datę doręczenia złożonego w urzędzie pocztowym pisma, stosownie do treści art. 73 w zw. z art. 65 § 2 p.p.s.a., przyjmuje się datę jego odbioru lub datę, w której upłynął termin jego odbioru, uznano, że doręczenie nastąpiło w dniu 21 lipca 2008r.. Zatem w terminie do dnia 28 lipca 2008r. skarżący winien przedłożyć dodatkowe dokumenty i oświadczenia dotyczące jego sytuacji życiowej i majątkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie.
Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń i dokumentów, należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenia jak i dokumenty nie wskazują bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Wnioskodawca składając oświadczenie, poza wykazaniem wysokości ciążących na nim zobowiązań i wszczętych postępowań egzekucyjnych, zajęciem posiadanych nieruchomości przez Komornika Sądowego oraz powołaniem faktu utraty pracy w dniu "[...]"maja 2008r. nie podał innych, zdaniem Sądu istotnych, informacji dotyczących jego sytuacji finansowej.
Sąd oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie dysponował wiedzą o wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego. Skarżący nie wyjaśnił też wątpliwości dotyczących tytułu prawnego czy też podstawy faktycznej na jakiej zajmuje lokal przy ul. "[...]" w E., jak i nie wyjaśnił czy ewentualnie podjął już nową pracę. Nie uwiarygodnił też faktu braku środków pieniężnych poprzez przedstawienie wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych. Nie wyjaśnił kwestii potencjalnych środków pieniężnych zgromadzonych na ewentualnych polisach ubezpieczeniowych. Nie rozstrzygnięta pozostała również kwestia wartości szacunkowych posiadanych przez skarżącego nieruchomości, istotna w sytuacji podniesionego faktu obciążenia nieruchomości hipoteką, czy też przedstawienia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości.
Istotne dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego, zdaniem Sądu, byłoby też złożenie wyjaśnień, z jakich środków w przypadku gdy skarżący utracił źródło dochodu, utrzymuje się czteroosobowa rodzina. W świetle doświadczenia życiowego niewiarygodnym jest, iż z zasiłku w kwocie 538,80 zł miesięcznie brutto można utrzymać czteroosobową rodzinę. Wątpliwości tych nie rozstrzyga wskazanie, iż skarżący posiada kwotę 2.500 zł na życie. Nieudzielenie informacji w tym przedmiocie spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej, a tym samym brak było podstaw do uznania, iż skarżący spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tak określonym stanie faktycznym brak było podstaw do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
Na marginesie powyższych rozważań wskazać należy, że w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji (nie przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych) wykluczona jest możliwość merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005r., sygn. akt I OZ 842/05).
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2., postanowił jak w sentencji