Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 maja 2016r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym w Olsztynie ustanowił dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika – adwokata.
Stosownie do powyższego Okręgowa Rada Adwokacka w O. wyznaczyła do prowadzenia niniejszej sprawy adwokat E. T. (k. 70 akt sąd.).
Adwokat E. T. udzieliła pełnomocnictwa substytucyjnego radcy prawnemu E. G., która z kolei upoważniła aplikantkę radcowską M. K. do zastępowania jej m.in. przed sądami administracyjnymi wszystkich instancji w sprawie (k. 74, 75 akt sąd.). W dniu 16 czerwca 2016r. aplikant M. K. wykonała w tut. Sądzie fotokopie z poszczególnych akt sprawy, a następnie brała udział w rozprawie przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, wnosząc do protokołu rozprawy przeprowadzonej dnia 31 sierpnia 2016 r. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to nie zostały opłacone ani w całości ani w części (k. 82).
Postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem adwokat E. T. złożyła sprzeciw, w którym zarzuciła naruszenie:
- 1. art. 250 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przyznanie wynagrodzenia wyznaczonemu pełnomocnikowi następuje wyłącznie na wniosek ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu, podczas gdy przepis ten nie eliminuje możliwości udzielania substytucji i złożenia oświadczenia w zakresie nieopłacenia kosztów pomocy prawnej przez pełnomocnika substytucyjnego;
- 2. naruszenie § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 5 listopada 2015r.
w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wynagrodzenie za pomoc prawną z urzędu może być przyznane wyłącznie pełnomocnikowi wskazanemu przez ORA i złożenie przez niego oświadczenia, podczas gdy przepis ten wskazuje jedynie, iż wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części;
3. art. 39 pkt 1 i 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i zakwestionowanie zakresu udzielonego pełnomocnictwa substytucyjnego, które z istoty upoważnia pełnomocnika substytucyjnego do wykonywania wszelkich czynności związanych ze sprawą, w tym także składania oświadczenia w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718, dalej cyt. jako p.p.s.a.) wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Na wstępie należy podnieść, iż z dniem 1 listopada 2016r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714, dalej: Rozporządzenie z 2016 r.) i z tym dniem rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801 – dalej powoływane jako Rozporządzenie z 2015r.) przestało obowiązywać. Jednakże zgodnie z § 22 Rozporządzenia z 2016r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Powyższe oznacza, że w warunkach niniejszej sprawy – wszczętej (skargą z dnia 7 marca 2016r.) i zakończonej (rozstrzygnięcie WSA w Olsztynie z dnia 31 sierpnia 2016r.) przed dniem wejścia w życie Rozporządzenia z 2016r. - zastosowanie znaleźć powinny - przepisy dotychczasowe, zawarte w Rozporządzeniu z 2015r.
Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia z 2015r. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji opłata maksymalna w innej sprawie (w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna) wynosi 480 zł.
Zgodnie z § 4 ust. 1 Rozporządzenia z 2015 r. opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2 – 4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Jednak zgodnie z dyspozycją § 4 ust. 2 Rozporządzenia z 2015r. ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.
W rozpoznawanej sprawie stosownie do treści § 4 ust. 1 i 2 Rozporządzenia z 2015r., mając na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter przedmiotowej sprawy (stopień jej zawiłości) należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust.1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia z 2015r., czyli ½ opłaty wynoszącej 480 zł, co stanowi kwotę 240 zł. Stawkę tę zgodnie z § 4 ust. 3 Rozporządzenia z 2015r. należało podwyższyć o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (23%), co w konsekwencji daje kwotę 295,20 zł.
W tym miejscu podkreślić należy, że aplikant radcowski M. K., składając określone oświadczenia woli w niniejszej sprawie, działa z upoważnienia pełnomocnika substytucyjnego adw. E. T., ustanowionej z urzędu pełnomocnikiem skarżącego J. P. W tej sytuacji wnioski procesowe składane przez aplikant M. K. należy uznać za wnioski procesowe pełnomocnika ustanowionego z urzędu.
Zauważyć należy, iż z treści składanych w toku niniejszego postępowania oświadczeń wynikało, iż wnioski składane w przedmiocie żądania przyznania wynagrodzenia wyznaczonemu w sprawie pełnomocnikowi, dotyczyły przyznania tego wynagrodzenia na rzecz adw. E. T.. Żaden z tych wniosków nie zawierał żądania przyznania wynagrodzenia radcy prawnemu E. G. Nie można zatem przyjąć, że żądanie przyznania wynagrodzenia dotyczyło innego pełnomocnika, niż ten, którego wyznaczyła w sprawie ORA w O. Podkreślić również należy, że z treści § 3 Rozporządzenia z 2015r. wynika jedynie, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części. Z przepisu tego, nie wynika, iż wniosek ten musi być złożony przez tego pełnomocnika, którego wyznaczył właściwy samorząd. W niniejszej sprawie wniosek taki został złożony wprawdzie przez pełnomocnika działającego z substytucji, jednak jego treść wskazuje wprost na żądanie przyznania wynagrodzenia adwokatowi wyznaczonemu przez ORA, zawiera on także oświadczenie z § 3 powołanego rozporządzenia.
Mając na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter przedmiotowej sprawy oraz wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia należy uznać, że łączna kwota 295,20 zł wynagrodzenia jest adekwatna do jego udziału w niniejszym postępowaniu.
W tej sytuacji, stosując przepisy art. 260 § 1 p.p.s.a i art. 250 § 1 p.p.s.a oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 Rozporządzenia z 2015r, i § 22 Rozporządzenia z 2016r., orzeczono jak w sentencji postanowienia.