Uzasadnienie
Decyzją z dnia "[...]" Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]", którą odmówiono T.R. umorzenia należności z tytułu składek. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 20 stycznia 2014 r.
W dniu 5 lutego 2014 r. T.R. złożył w tut. Sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez m.in. ustanowienie adwokata, wskazując w uzasadnieniu tego wniosku, że celem ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest napisanie w jego imieniu skargi na ww. decyzję i reprezentowanie go przed Sądem. Postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt I SO/Ol 2/14, przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
Pismem z dnia 28 marca 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała Sąd o wyznaczeniu jako pełnomocnika skarżącego – w ramach przyznanego mu prawa pomocy – adwokata J.D.
W dniu 2 kwietnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do Sądu z wnioskiem o wyrażenie zgody na zapoznanie się z aktami sprawy, a następnie w dniu 8 kwietnia 2014 r. wniósł skargę na wskazaną wyżej decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia "[...]" wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik wskazał, że w dniu 1 kwietnia 2014 r. otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu go do reprezentowania strony w przedmiotowej sprawie, po czym niezwłocznie przystąpił do swoich obowiązków, obejmujących zapoznanie się z aktami sprawy, kontakt z klientem i sporządzenie skargi. Sporządzenie skargi i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia nastąpiło w najszybszym możliwym terminie przed upływem 7 dni od daty powiadomienia go o wyznaczeniu do reprezentowania strony. Pełnomocnik wskazał ponadto, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi uzasadnia również brak winy skarżącego.
Postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi, wskazując, że wniosek strony odnosił się jedynie do okoliczności uzasadniających brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu, przy jednoczesnym lakonicznym stwierdzeniu, że nie ma też winy skarżącego w niedokonaniu czynności procesowej w terminie. Sąd podkreślił, że skarga nie jest objęta przymusem adwokacko-radcowskim i nie jest szczególnie sformalizowanym środkiem zaskarżenia, przez co jej sporządzenie nie wymaga specjalnej wiedzy, a zatem uzasadnieniem dla stwierdzenia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, nie może być wyłącznie oczekiwanie na zakończenie procesu ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu.
W ocenie Sądu, za przywróceniem terminu do wniesienia skargi nie może w niniejszej sprawie przemawiać jedynie to, że ustanowiony dla strony pełnomocnik z urzędu uczynił zadość swym obowiązkom, lecz istotne było także, z jakich przyczyn leżących po stronie samego skarżącego doszło do uchybienia terminu. Jednakże tych przyczyn, jak wskazał Sąd, nie przywołano w uzasadnieniu rozpoznawanego wniosku.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik strony, podnosząc zarzut naruszenia art. 86 § 1 i art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wskazał m.in., że skarżący jest osobą schorowaną, mieszka w znacznej odległości od Sądu i organu administracji, a ponadto nie ma dostatecznego rozeznania oraz szczegółowej wiedzy, w jaki sposób ma argumentować konieczność zmiany decyzji, a podjęte przez niego dotychczasowe próby w tym zakresie nie powiodły się. Do zażalenia dołączono wypis z treści orzeczenia lekarza rzeczoznawcy KRUS z dnia "[...]", skierowanie do poradni rehabilitacyjnej z dnia 10 kwietnia 2014 r., oraz wynik badania rezonansu magnetycznego z dnia 7 marca 2014 r.
Postanowieniem z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 337/14, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Sądu I instancji, uznając, że skarżący, występując w terminie otwartym do wniesienia skargi z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika, dołożył należytej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, bowiem jako osoba "schorowana, nieposiadająca szczegółowej wiedzy w jaki sposób ma argumentować konieczność zmiany decyzji, skoro dotychczasowe próby w tym zakresie nie powiodły się", wystąpił z wnioskiem o pomoc zawodowego prawnika.
Ponadto, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona w terminie otwartym do wniesienia skargi wniosła o "wyznaczenie pełnomocnika do napisania skargi na decyzję Prezesa KRUS i reprezentowania przed sądem", a zatem już we wniosku o przyznanie prawa pomocy zasygnalizowała swoje przekonanie o braku dostatecznej wiedzy pozwalającej jej osobiście sporządzić skuteczną i poprawną pod względem materialnym i formalnym skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Stosownie do art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie zaś z 87 § 1 – § 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4).
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w terminie 7 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do reprezentowania strony. Jednocześnie pełnomocnik dopełnił czynności, dla której ustanowiony był uchybiony termin, składając wraz z ww. wnioskiem skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia "[...]". Okoliczność spełnienia przez stronę wymogów określonych w art. 87 p.p.s.a. została pozytywnie zweryfikowana przez Sąd już na etapie poprzedniego rozpoznania wniosku jako nie budząca wątpliwości, natomiast powstałe wówczas wątpliwości dotyczyły niewskazania przez pełnomocnika we wniosku przyczyn, które legły u podstaw uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia skargi.
Przypomnieć w związku z tym należy, że w dniu 5 lutego 2014 r. skarżący zwrócił się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia "[...]". Takie działanie strony skarżącej było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszy wniosek, ustawodawca dopuścił w ww. przepisie możliwość ustanowienia z urzędu profesjonalnego pełnomocnika jeszcze przed wszczęciem postępowania sądowego, gdyż nie można wykluczyć, że pomimo braku przymusu adwokacko – radcowskiego do sporządzenia i wniesienia skargi oraz braku ustanowienia w p.p.s.a. szczególnych wymogów pisma procesowego, jakim jest skarga, udział pełnomocnika jest już niezbędny na początkowym etapie postępowania sądowego, gdy strona z powodu np. ułomności fizycznej lub intelektualnej nie jest w stanie sama osobiście sporządzić i wnieść skargę.
Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy pełnomocnik, przedstawiając w zażaleniu argumentację dotyczącą stanu zdrowia skarżącego oraz braku jego dostatecznego rozeznania i szczegółowej wiedzy, a ponadto odwołując się do podjętych dotychczas przez skarżącego nieskutecznych prób obrony swych interesów, uprawdopodobnił brak winy strony w niedokonaniu czynności procesowej w ustawowym terminie. W świetle bowiem oświadczeń pełnomocnika, potwierdzonych dołączonymi do zażalenia odpisami dokumentacji medycznej, skarżący jest osobą schorowaną, a ponadto nie posiada dostatecznych umiejętności, by samodzielnie zredagować pismo procesowe, jakim jest skarga. Uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło zatem bez winy skarżącego, gdyż w związku ze wskazanymi wyżej przeszkodami uniemożliwiającymi mu samodzielnie wniesienie skargi, przed upływem terminu do wniesienia skargi zwrócił się on o przyznanie prawa pomocy.
Podane przez pełnomocnika okoliczności wskazywały zatem, iż skarżący, podejmując w terminie otwartym do wniesienia skargi działania mające na celu ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, dochował wymaganej od niego należytej staranności w prowadzeniu swych spraw. Po przyznaniu zaś stronie prawa pomocy, dalsze czynności podejmował już adwokat, który niezwłocznie po powzięciu wiedzy o ustanowieniu go jako pełnomocnika strony, podjął stosowne czynności procesowe.
Sąd stwierdził tym samym, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 86 § 1 p.p.s.a., tj. uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony skarżącej, w konsekwencji zaś złożony przez pełnomocnika skarżącego wniosek o przywrócenie tego terminu zasługiwał na uwzględnienie.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.