Uzasadnienie
ISA /OI 408/05 Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniu 12 sierpnia 2005r. odwołania Z. D. od decyzji Nr "[...]" wydanej w dniu "[...]" r. z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S., przez Skarbnika Miasta i Gminy, którą odmówiono przyznania zwolnienia od podatku rolnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, będącą przedmiotem odwołania.
Z akt sprawy przekazanych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że w dniu 31 stycznia 2005r. na rzecz Z. D. postanowieniem Sądu Rejonowego, sygn. Akt "[...]", przysądzono prawo własności nieruchomości, składającej się z działek nr 2/3, 3, 2/2, 4/1, 6/1, 201/6, 30/36, 105/2, 9/1, o powierzchni 64,34 ha, położonej w miejscowościach R., D., S., gmina S. Wnioskiem z dnia 30 maja 2005r. Z. D. zwrócił się do organu pierwszej instancji o zastosowanie zwolnienia w podatku rolnym
Decyzją, będącą przedmiotem odwołania, organ podatkowy pierwszej instancji odmówił zastosowania zwolnienia w podatku rolnym. W uzasadnieniu wskazał, iż nabycie nieruchomości rolnych przez wnioskodawcę nastąpiło w sposób nieuregulowany w art. 12 ust. 1 pkt. 4 lit. a ustawy o podatku rolnym.
Odwołując się od powyższej decyzji Z. D. wniósł o jej zmianę. Wyjaśnił, że powierzchnia jego gospodarstwa po powiększeniu nie przekracza 100 ha. Dodał, iż grunty nabył w drodze licytacji i nie mógł skorzystać z "kredytu dla młodego rolnika".
Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, co następuje.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t. j. Dz. U. z 1993r., nr 94, poz. 431 ze zm.), zwalnia się od podatku rolnego grunty przeznaczone na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego lub powiększenie już istniejącego do powierzchni nieprzekraczającej 100 ha będące przedmiotem prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego, nabyte w drodze umowy sprzedaży.
Rozważając problem skuteczności czynności cywilnoprawnych na gruncie prawa podatkowego, SKO stwierdziło, że ustawodawca nie skorzystał z autonomii i w art. 12 cytowanej ustawy nie zdefiniował pojęcia umowa sprzedaży w sposób odmienny od utrwalonego w obrocie cywilnoprawnym, to również na gruncie prawa podatkowego nie można tej czynności rozumieć inaczej, niż definiuje ją kodeks cywilny.
Przepis art. 535 k.c. stanowi, że przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Z przepisu art. 155 § 1 k.c. wynika, że umowa sprzedaży jest jedną ze znanych prawu cywilnemu umów zobowiązujących do przeniesienia własności rzeczy. Umowa sprzedaży ma charakter umowy konsensualnej, co oznacza, iż objęte jej treścią zobowiązania stron powstają z chwilą złożenia przez strony oświadczeń woli (solo consensu).
Kolegium podkreśliło, że prawomocne postanowienie o przysądzenie własności przenosi na nabywcę własność nieruchomości, jednakże nie może być uznane za umowę sprzedaży.
Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny stwierdziło, iż organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo wywiódł, że nabycie nieruchomości rolnych przez Z. D. nastąpiło w sposób nieuregulowany w art. 12 ust. 1 pkt. 4 lit. a ustawy o podatku rolnym i odmówił przyznania zwolnienia od podatku rolnego.
Z wymienionych względów Kolegium rozstrzygnęło jak na wstępie.
Z. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Zaskarżonej decyzji zarzucił niewłaściwą wykładnię art. 12 ust. 1 pkt. 4a ustawy z dnia 15. XI. 1984 r. o podatku rolnym i domagał się uwzględnienia skargi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna. Rozważając problem skuteczności czynności cywilnoprawnych na gruncie prawa podatkowego, należy stwierdzić, że w ramach autonomii tego prawa do celów określonego podatku pewne instytucje znane prawu cywilnemu mogą być zdefiniowane w swoisty sposób. Jeżeli jednak ustawodawca nie skorzystał z tej autonomii i w art. 12 cytowanej ustawy nie zdefiniował pojęcia umowa sprzedaży w sposób odmienny od utrwalonego w obrocie cywilnoprawnym, to również na gruncie prawa podatkowego nie można tej czynności rozumieć inaczej, niż definiuje ją kodeks cywilny. Własność można nabyć w sposób pierwotny lub pochodny. W razie nabycia pierwotnego nabywca nie wywodzi swego uprawnienia od innej osoby, lecz nabywa niezależnie od czyichkolwiek uprawnień, sposobem pierwotnego nabycia własności jest m. in. przysądzenie własności (art. 998 k.p.c.).W razie nabycia pochodnego mamy do czynienia z istniejącym prawem, które w tej lub innej formie przechodzi z jednej osoby na drugą.
Takim nabyciem pochodnym jest przede wszystkim przeniesienie własności przez umowę (art. 155 § 1 k. c.). Przeniesienie własności dokonuje się w drodze umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Umowa o przeniesienie własności rzeczy ma charakter konsensualny.
Przedmiotowa ulga, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t. j. Dz. U. z 1993r., nr 94, poz. 431 ze zm) dotyczy nabycia pochodnego dokonanego na podstawie umowy sprzedaży (art. 155 § 1 k. c, art. 535 k.c.), a nie przysługuje w razie pierwotnego nabycia własności, między innymi przysądzenia własności (art. 998 k.p.c.).
Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie na tle innego stanu faktycznego, a mianowicie oceniając umowę przeniesienia własności nieruchomości w celu zwolnienia się z powstałego wcześniej między stronami zobowiązania pieniężnego, ze skutkami przewidzianymi w art. 453 k.c. Z przywileju podatkowego określonego w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.) nie może korzystać osoba, która nabyła grunty na utworzenie nowego gospodarstwa na podstawie umowy przeniesienia własności innej niż umowa sprzedaży wymieniona w powyższym przepisie oraz w ust. 2 tego artykułu. (wyrok NSA w Warszawie 1999.09.23, III SA 7830/98 ONSA 2000/4/148).
W konsekwencji przyjęcia w stanie faktyczny sprawy, że skarżący nabył gospodarstwo rolne na skutek przysądzenia własności, a nie w drodze umowy sprzedaży, to organy administracyjne słusznie uznały, że nie przysługuje mu ulga w podatku rolnym przewidziana w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t. j. Dz. U. z 1993r., nr 94, poz. 431 ze zm).). Na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.