Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2016r. sygn. akt I SA/Ol 471/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił postanowienie z dnia 17 marca 2016r. sygn. akt I SA/Ol 471/15, którym tut. Sąd utrzymał w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 lutego 2016r. sygn. akt I SA/Ol 471/15 o odmowie przyznania S.S. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Pozostał zatem do rozpatrzenia wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015r..
Skarżący w związku z zamiarem złożenia skargi kasacyjnej w dniu 8 stycznia 2016r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Z wniosku wynikało, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwoma synami. Nie uzyskuje żadnego dochodu. Żona uzyskuje wynagrodzenie z tytułu pracy w wysokości 2.500 zł, jednak na konto wpływa 300 zł. Jeden z synów skarżącego otrzymuje dożywotnie świadczenie socjalne w wysokości 800 zł. Drugi syn studiuje i pozostaje na swoim utrzymaniu. Łączny dochód rodziny skarżący określił na kwotę 1.100 zł Wnioskodawca jest współwłaścicielem domu o powierzchni 88 m2 o szacunkowej wartości 270.000 zł, mieszkania o powierzchni 53 m2 i wartości 30.000 zł. Ponadto jest właścicielem nieruchomości rolnej w tym 5,3 ha gospodarstwo rolne, 4,5 ha lasy.
Skarżący wskazał, iż nie potrafi określić ich wartości, posiada także nieruchomość o powierzchni 2,8 ha - dawną strzelnicę. Posiada wierzytelności w wysokości około 100.000 zł od kilku lat nie do wyegzekwowania. Żona skarżącego jest właścicielką ½ domu po rodzicach o powierzchni 120 m2 oraz ½ działki o powierzchni 1.200 m2. Skarżący wskazał, iż zaciągnął kredyt w wysokości 2.500.000 zł, którego od roku nie spłaca, ma ustanowioną hipotekę na nieruchomości do wartości 200.000 zł oraz zadłużenie w wysokości 300.000 zł. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał, iż jest to kwota 70.000 zł miesięcznie, w tym pożyczki 47.000 zł, kredyty 1.500 zł, koszty utrzymania 1.500 zł, rehabilitacja ponad 800 zł.
Skarżący złożył dodatkowe wyjaśnienia w oświadczeniu złożonym na wezwanie referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a. oraz w sprzeciwie od ww. postanowienia z dnia 15 lutego 2016r. Starszego Referendarza Sądowego WSA w Olsztynie. Skarżący podkreślił, że posiadanie majątku nie jest równoznaczne z czerpaniem z niego korzyści. W jego przypadku generuje on koszty nie przynosząc dochodów. Korzyść mógłby czerpać tylko wtedy gdyby doprowadził do planowanej produkcji nalewek, na co jednak zabrakło kapitału.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do art. 246 pkt 1 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).
Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną strony skarżącej stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego zakresie. Wskazać należy, iż posiadany majątek wnioskodawcy nie jest mały, jednak składają się na niego przede wszystkim nieruchomości gruntowe wraz z niewykorzystaną infrastrukturą. Mimo prób aktywności strony majątek ten generuje jedynie koszty nie przynosząc dochodów.
W tych okolicznościach za zasadne uznano przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i na podstawie art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. Przy czym zwolnienie od kosztów sądowych nie ma mocy wstecznej i nie obejmuje dotychczas wymaganych kosztów, które wystąpiły w niniejszej sprawie.
Sąd dodatkowo wyjaśnia, że wobec alternatywnego wniosku o ustanowienie radcy prawnego lub doradcy podatkowego, zdecydował o przyznaniu prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego.