Uzasadnienie
Zaskarżonymi decyzjami Kolegium utrzymało w mocy decyzje wydane z upoważnienia Prezydenta przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Podatków i Opłat w Urzędzie Miasta ustalające M. G. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2015 r, za 2016r., 2017r., za 2019r..
Organ pierwszej instancji ustalił M. G. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r. w kwocie 1.411 zł przyjmując do podstawy opodatkowania: położone w "[...]" przy ul. S. grunty pozostałe o powierzchni 74 m2 (za okres styczeń - sierpień 2015 r.) i 87 m2 (za okres wrzesień - grudzień 2015 r.); położone w "[...]" przy ul. S. 1: budynki pozostałe o powierzchni użytkowej 159,17 m2, grunty pozostałe - 515 m2 i budynek mieszkalny - 190,84 m2.
Organ pierwszej instancji ustalił M. G. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie 1.536,00 zł przyjmując do podstawy opodatkowania: położone w "[...]" przy ul. S. 1: budynki pozostałe o powierzchni użytkowej 159,17 m2, grunty pozostałe - 515 m2 i budynek mieszkalny - 190,84 m2; położone w "[...]" przy ul. S. grunty pozostałe o powierzchni 87 m2.
Organ pierwszej instancji ustalił M. G. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 r. w kwocie 1.536,00 zł przyjmując do podstawy opodatkowania: położone w "[...]" przy ul. S. grunty pozostałe o powierzchni 87 m2; położone w "[...]" przy ul. S. 1: grunty pozostałe - 515 m2, budynki pozostałe o powierzchni użytkowej 159,17 m2 i budynek mieszkalny - 190,84 m2.
Organ ustalił M. G. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie 1.568,00 zł przyjmując do podstawy opodatkowania: położone w "[...]" przy ul. S. 1: grunty pozostałe - 515 m2, budynki pozostałe o powierzchni użytkowej 159,17 m2 i budynek mieszkalny - 190,84 m2; położone w "[...]" przy ul. S. grunty pozostałe o powierzchni 87 m2.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, w szczególności z ewidencji gruntów i budynków wynika, że M. G. od dnia 15 czerwca 2009 r. (akt notarialny Rep. A Nr "[...]" z dnia 15 czerwca 2009 r.) jest właścicielem działki gruntu nr "[...]" (obręb nr "[...]", o pow. 515 m2), położonej w "[...]" przy ul. S. 1, sklasyfikowanej jako B - tereny mieszkaniowe. Grunt ten zabudowany jest budynkiem mieszkalnym, dwoma budynkami niemieszkalnymi i budynkiem przemysłowym.
Ponadto z akt sprawy wynika, że M. G.:
zawarł umowę dzierżawy nr "[...]", obowiązującą od dnia 24 sierpnia 2012 r. do 31 lipca 2015 r., której przedmiotem był grunt będący własnością Gminy, położony w "[...]" przy ul. S. (obręb nr "[...]", cz. dz. nr "[...]", o pow. 74 m2), sklasyfikowany jako B - tereny mieszkaniowe; zawarł umowę dzierżawy nr "[...]", obowiązującą od dnia 1 sierpnia 2015 r. do 31 lipca 2018 r., której przedmiotem był grunt będący własnością Gminy, położony w "[...]" przy ul. S. (obręb nr "[...]", cz. dz. nr "[...]", o pow. 87 m2), zabudowany obiektami gospodarczymi, sklasyfikowany jako B - tereny mieszkaniowe.
Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 20 stycznia 2020 r. wynika, że powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego wynosi 190,84 m2 (w tym o wysokości kondygnacji w świetle od 1,40 m do 2,20 m - 12,04 m2 i o wysokości kondygnacji w świetle powyżej 2,20 m - 184,82 m2). Podczas oględzin organ stwierdził, iż budynki sklasyfikowane jako budynki niemieszkalne i budynek przemysłowy stanowią jedną bryłę. Według dokonanych pomiarów ich łączna powierzchnia użytkowa wynosi 159,17 m2 (o wysokości kondygnacji w świetle powyżej 2,20 m). Jednocześnie strona w toku postępowania nie wskazywała, aby powierzchnia tych budynków różniła się w 2015 r. w stosunku do tej z pomiarów.
W odwołaniach od powyższych decyzji M. G. wniósł o ich uchylenie zarzucając im naruszenie prawa. W ocenie podatnika decyzje podatkowe za 2015 r. powinny być wydane w danym roku. Z mocy prawa są nieważne gdyż prawo nie działa wstecz. Niezależnie od powyższego podatnik zakwestionował prawidłowość stawek podatkowych zastosowanych w stosunku do budynku niemieszkalnego podając, iż na I piętrze tego budynku znajduje się mieszkanie jego syna.
Rozpatrując odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że nie zasługują one na uwzględnienie.
Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm., zwana dalej u.p.o.l.) wyznacza zakres przedmiotowy i podmiotowy obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Stosownie do art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty, 2) budynki lub ich części, 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Podatnikami podatku od nieruchomości - zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. - są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
użytkownikami wieczystymi gruntów;
posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
wynika z umowy zawartej z właścicielem, "[...]" rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.
Podstawę opodatkowania stanowi 1) dla gruntów - powierzchnia 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l.). Powierzchnia użytkowa budynku lub jego części oznacza powierzchnię mierzoną po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych; za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe (art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l.).
W myśl art. 6 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 276 ze zm.) podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, w szczególności z ewidencji gruntów i budynków wynika, że M. G. od dnia 15 czerwca 2009 r. (akt notarialny Rep. A Nr "[...]" z dnia 15 czerwca 2009 r.) jest właścicielem działki gruntu nr "[...]" (obręb nr "[...]", o pow. 515 m2), położonej w "[...]" przy ul. S. 1, sklasyfikowanej w jako B - tereny mieszkaniowe. Grunt ten zabudowany jest budynkiem mieszkalnym, dwoma budynkami niemieszkalnymi i budynkiem przemysłowym. SKO powołało tytuły prawne, przedstawione wyżej, z których wynika, że M. G. jest właścicielem lub posiadaczem zależnym nieruchomości. Z tego tytułu jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Z treści tych dokumentów wynika też przedmiot i podstawa opodatkowania.
Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 20 stycznia 2020 r. wynika, że powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego wynosi 190,84 m2 (w tym o wysokości kondygnacji w świetle od 1,40 m do 2,20 m - 12,04 m2 i o wysokości kondygnacji w świetle powyżej 2,20 m - 184,82 m2).
Podczas oględzin organ stwierdził, iż budynki sklasyfikowane jako budynki niemieszkalne i budynek przemysłowy stanowią jedną bryłę. Według dokonanych pomiarów ich łączna powierzchnia użytkowa wynosi 159,17 m2 (o wysokości kondygnacji powyżej 2,20 m). Jednocześnie strona w toku postępowania nie wskazywała, aby powierzchnia tych budynków różniła się w 2015 r. w stosunku do tej z pomiarów.
Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny SKO uznało, że organ podatkowy pierwszej instancji dokonał prawidłowego wymiaru zobowiązania podatkowego za w/w nieruchomości, gdyż zarówno strona podmiotowa, jak i przedmiotowa zobowiązania jest zgodna z danymi wynikającymi z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania wyjaśniło, że - co do zasady - "organy podatkowanie nie są kompetentne do określania rodzaju budynków, gdyż nie mają one dostatecznej wiedzy technicznej, aby samodzielnie określać, że dany budynek jest budynkiem mieszkalnym, a nawet gdyby taką wiedzę miały, to nie są organem uprawnionym do dokonywania takiej klasyfikacji" (patrz: L. Etel, Podatek od nieruchomości rolny, leśny, Warszawa 2003, s. 184). Stąd też organ pierwszej instancji powinien uzyskać informacje wskazujące na rodzaj budynku z zasobu geodezyjno - kartograficznego.
Z akt rozpatrywanej sprawy, w szczególności z wypisu z ewidencji gruntów i budynków, jak i z umowy dzierżawy wynika, że kwestionowany przez podatnika budynek nie ma charakteru mieszkalnego. Dokonanie zaś przez podatnika jedynie faktycznej zmiany sposobu użytkowania, bez wydania stosownego aktu przez właściwy organ administracyjny (art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.), nie czyni tego budynku mieszkalnym. Z uwagi na powyższe nie ma możliwości zastosowania stawki podatkowej jak dla budynku mieszkalnego wobec budynków lub ich części, które sklasyfikowane są w ewidencji gruntów i budynków jako pozostałe budynki niemieszkalne oraz budynki przemysłowe.
Możliwość zmiany sposobu opodatkowania przedmiotowych nieruchomości pojawi się wówczas, gdy w postępowaniu administracyjnym przed właściwym starostą strona przeprowadzi skuteczny przeciwdowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, jakim jest ewidencja gruntów i budynków. SKO powołało się na wyrok NSA z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 1848/13, że do czasu dokonania takiej zmiany, obowiązujące w niej zapisy wiążą w tym przedmiocie wszystkie organy.
Odnośnie zaś zarzutu przedawnienia SKO wskazało, że zgodnie z art. 68 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 (tj. takie, które powstaje z chwilą doręczenia decyzji organu podatkowego) nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
W myśl zaś art. 68 § 2 O.p. jeżeli podatnik: nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Zatem do powstania zobowiązania podatkowego konieczne i wystarczające jest łączne spełnienie dwóch warunków: (1) wydanie decyzji, ustalającej wysokość owego zobowiązania i (2) jej skuteczne doręczenie adresatowi (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 119/09).
Prawo do ustalenia zobowiązania podatkowego za poszczególne lata podatkowe, wobec faktu nieujawnienia przez podatników w złożonej deklaracji wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zostało przedłużone do 5 lat. Decyzje będące przedmiotem odwołania zostały wydane i doręczone stronie skarżącej przed upływem terminu przedawnienia.
W skargach złożonych na powyższe decyzje M. G. wniósł o ich uchylenie. Zakwestionował on prawidłowość stawek podatkowych zastosowanych w stosunku do budynku niemieszkalnego podając, iż na I piętrze tego budynku znajduje się mieszkanie jego syna. Ponadto zarzucił, że naliczanie podatku wstecz jest niedopuszczalne.
Zarządzeniami z 11 grudnia 2020 r. przewodnicząca Wydziału I WSA w Olsztynie skierowała sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, z uwagi na stan epidemii i okoliczności z tym związane (k. 31, 105 i 142 akt sądowych).
Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." Sąd zarządził połączenie spraw, za poszczególne lata podatkowe, w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygn. akt I SA/OI 475/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia.
Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z zarządzeniem z 11 grudnia 2020 r. przewodniczącej Wydziału I WSA w Olsztynie sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentów, które zostały przedstawione w części wstępnej uzasadnienia wyroku. Ponadto w sprawie został przeprowadzony dowód z oględzin. Z protokołu oględzin z 20 stycznia 2020 r. wynika, że powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego wynosi 190,84 m2.. Podczas oględzin ustalono, że budynki sklasyfikowane jako budynki niemieszkalne i budynek przemysłowy stanowią jedną bryłę. Według dokonanych pomiarów ich łączna powierzchnia użytkowa wynosi 159,17 m2.
Strona skarżąca nie przedstawiła w złożonej deklaracji wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Tej okoliczności skarżący nie kwestionował.
Z wypisu z ewidencji gruntów i budynków, wynika, że kwestionowany przez skarżącego budynek nie ma charakteru mieszkalnego. Dokonanie zaś przez skarżącego faktycznej zmiany sposobu wykorzystania budynku, nie zmienia charakteru prawnego budynku.
Organ zobligowany jest do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dopiero wówczas, gdy posłużenie się wyłącznie tymi danymi wiązałoby się z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (np. możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt II FSK 1433/18).
Stosownie do art. 21 ust. 1 u.p.g.k., dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, co do zasady, stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Zawarty w tym przepisie zwrot "wymiar podatku" należy interpretować jako ustalenie (określenie) zobowiązania podatkowego, z uwzględnieniem elementów przedmiotowych jak i podmiotowych zawartych w ewidencji gruntów i budynków (por. wyroki NSA z: 17 grudnia 2010 r., II FSK 1489/09; 15 lutego 2017 r., II FSK 4051/14).
W tym kontekście należy zaznaczyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmowany jest pogląd, zgodnie z którym dane wynikające z ewidencji - w szczególności w przypadku wymiaru podatku od nieruchomości - mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09). Co prawda od zasady tej istnieją wyjątki - wskazane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13 - jednakże okoliczności takie w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.
Z przywołanych uchwał wynika, że organ zobligowany jest do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dopiero wówczas, gdy posłużenie się wyłącznie tymi danymi wiązałoby się z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (np. możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej).
Możliwość podważenia wpisów ewidencyjnych na podstawie art. 194 § 3 O.p. należy jednak traktować jako sytuację wyjątkową, zdeterminowaną koniecznością respektowania innych bezwzględnie obowiązujących regulacji prawnych. (por. wyrok z 9 lipca 2015 r., II FSK 1457/13).
Z akt rozpatrywanej sprawy, w szczególności z wypisu z ewidencji gruntów i budynków wynika, że kwestionowany przez skarżącego budynek nie ma charakteru mieszkalnego. O takim charakterze nie decyduje sposób wykorzystania budynku niemieszkalnego. Nie ma w takiej sytuacji możliwości zastosowania stawki podatkowej jak dla budynku mieszkalnego, wobec budynków lub ich części, które sklasyfikowane są w ewidencji gruntów i budynków jako pozostałe budynki niemieszkalne oraz budynki przemysłowe. Klasyfikacja budynku dokonana przez właściwy organ ma charakter dokumentu urzędowego. Takim dokumentem jest urzędowa ewidencja gruntów i budynków.
Do czasu dokonania takiej zmiany, obowiązujące w niej zapisy wiążą w tym przedmiocie wszystkie organy. Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3108/12, z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt II FSK 1848/13).
W sprawie nie doszło do przedawnienia. Art. 68 § 1 O.p. wskazuje, że zgodnie z jego treścią zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Okres przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości może jednak ulec przedłużeniu do 5 lat, w wypadku wystąpienia określonych uchybień realizacji obowiązków dokumentacyjnych podatnika, o których mowa w art. 68 § 2 pkt 1 i 2 O.p. Należy do nich nieujawnienie przez podatnika wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, co wynika z art. 68 § 2 pkt 2 O.p. Zastosowanie tego przepisu i tym samym wydłużenie prawa do dokonania wymiaru podatku poprzez doręczenie decyzji ustalającej wysokość zobowiązywania w podatku od nieruchomości, uzależnione jest od ustalenia przez organy podatkowe wystąpienia okoliczności wymienionej w art. 68 § 2 pkt 2 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 3484/17).
Prawo do ustalenia zobowiązania podatkowego za 2015 r., za 2016r., za 2017r. i za 2019r., wobec faktu nieujawnienia przez podatnika w złożonej deklaracji wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zostało przedłużone do pięciu lat.
Wykaz nieruchomości podlegających opodatkowaniu, został przedstawiony w postanowieniu z dnia 22 października 2019r., o wszczęciu, wobec skarżącego, z urzędu postępowania podatkowego, z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2014-2019.
Decyzje za poszczególne lata podatkowe zostały wydane i doręczone przed upływem terminu przedawnienia.
Skargi okazały się bezzasadne i po myśli art. 151 p.p.s.a. podlegają oddaleniu.