Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę S.M.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
Złożonym na urzędowym formularzu wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata w osobie R.T. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał na trudną sytuację zdrowotną i finansową jego rodziny, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwojgiem pełnoletnich dzieci. Jak wskazał, córka B. jest od urodzenia niepełnosprawna umysłowo i ruchowo znacznym stopniu, w związku z czym wymaga całodobowej opieki. Syn W. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Pomaga w opiece nad siostrą. Wnioskodawca wskazał również na własne problemy zdrowotne oraz choroby żony. Jak wyjaśnił, oprócz uzyskiwanego przez niego świadczenia rentowego oraz świadczenia emerytalnego żony, osiąga także dochód z działalności gospodarczej, który jest przeznaczany na potrzeby chorej córki.
Łączne miesięczne dochody rodziny wynoszą 2.379,49 zł. Wnioskodawca posiada dom o pow. 60 m², działki budowlane o pow. 0,1186 ha i 0,0025 ha, a ponadto jest współwłaścicielem lokalu niemieszkalnego o pow. 15,89 m². Posiada również samochód osobowy Mercedes combi z 1999 r. Obciąża go natomiast zadłużenie z tytułu zakupu lokalu przeznaczonego do prowadzenia działalności gospodarczej. Według oświadczenia wnioskodawcy, po uiszczeniu zobowiązań nie dysponuje on już wolnymi środkami, przeciwnie – korzysta z pożyczek i pomocy rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek. Stosownie natomiast do art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. obowiązku uiszczania kosztów sądowych nie ma strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawa, w której skarżący wniósł skargę, mieści się w kategorii spraw wymienionych w powołanym przepisie, a zatem skarżący jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Zatem wobec tego, że nie ciąży na nim obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych, nie znajduje uzasadnienia zgłoszone przez niego żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie ma bowiem podstaw do wydania orzeczenia w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, w sytuacji, gdy stronie na mocy ustawy przysługuje zwolnienie z obowiązku poniesienia kosztów sądowych.
Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e w zw. z art. 246 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia.
Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, wskazać należy, że instytucja przyznania prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie.
W ocenie Sądu, przedstawione przez skarżącego okoliczności dotyczące sytuacji finansowej i osobistej, a zwłaszcza sytuacji zdrowotnej jego rodziny, pozwoliły stwierdzić, iż złożony przez niego wniosek o ustanowienie adwokata zasługiwał na uwzględnienie. Nie sposób bowiem przyjąć, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, w której jego 4 – osobowa rodzina dysponuje dochodem w łącznej wysokości 2.379,49 zł miesięcznie, przy czym boryka się ona z poważnymi problemami zdrowotnymi jej członków, w szczególności córki wnioskodawcy B., które to wymagają znacznych nakładów finansowych i całodobowej opieki.
Zwrócić również należy uwagę, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika ma szczególne znaczenie z uwagi na etap, w którym znajduje się aktualnie postępowanie w sprawie. Wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r. Sąd oddalił złożoną przez stronę skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Od przedmiotowego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna (art. 173 § 1 p.p.s.a.), który to środek odwoławczy objęty jest przymusem adwokacko – radcowskim (art. 175 § 1 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy od przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu może być uzależniona realizacja przez skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu.
Uwzględniając powyższe okoliczności, Sąd przyjął, że zaistniały okoliczności warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.
W odniesieniu natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie dla niego pełnomocnika w osobie adwokata R.T., wskazać należy, że Sąd nie ma kompetencji do imiennego wyznaczania pełnomocnika, który będzie zastępować stronę korzystającą z przyznanego jej prawa pomocy. Rolą Sądu jest bowiem orzekanie w zakresie wniosku o przyznanie prawo pomocy. Po wydaniu postanowienia o przyznaniu prawa pomocy działanie Sądu ogranicza się wyłącznie do wystąpienia do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 244 § 3 p.p.s.a., jeżeli strona we wniosku wskazała osobę adwokata, właściwa okręgowa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, wyznaczy adwokata wskazanego przez stronę.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.
Uwzględniając natomiast, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w rezultacie – poprzez przyznane niniejszym postanowieniem prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia adwokata – uzyskał on pomoc prawną w pełnym zakresie.