Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 414/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2014 r.
Skarżący wnioskiem z dnia 12 maja 2015 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że jego miesięczny dochód wynosi 440 złotych brutto. Wnioskodawca pracuje jedynie na ¼ etatu gdyż opiekuje się 82 letnią matką i nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej na pełny etat. Matka skarżącego otrzymuje miesięcznie emeryturę w wysokości 1800 złotych netto wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym.
Skarżący wskazał również, że posiada dom o pow. 120 m2 oraz działki w W. o nr 116/1,117/118 i 119. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności czy też przedmiotów wartościowych.
Zarządzeniem z dnia 25 maja 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Odpowiadając na wezwanie, wnioskodawca wyjaśnił że jego miesięczny dochód otrzymywany w związku z zatrudnieniem w Biurze Rachunkowym "A." w Ś., w której jest zatrudniony na 1/4 etatu wynosi 440 złotych brutto.
Natomiast stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem i ponoszonymi stałymi opłatami kształtują się następująco: energia elektryczna średnio - 100 złotych miesięcznie, gaz z butli gaz. - 25 złotych; TV - 87 zł; woda - ok. 50 złotych; wywóz śmieci - 28 złotych za dwie osoby, lekarstwa dla matki – M. A. - miesięcznie 250 z; lekarstwa skarżącego na nadciśnienie 150 zł miesięcznie; podatek od nieruchomości w Ś. - około 100 zł kwartalnie; ekspektatywa podatku od nieruchomości w W. na rzecz Gminy G. – 3000 do 5000 złotych rocznie.
Ponadto wnioskodawca oświadczył, że korzysta z pomocy finansowej swojej matki w wysokości ponoszonych przez skarżącego kosztów swojego utrzymania z uzyskiwanych przez nią świadczeń emerytalnych w wysokości około 1.200 złotych. Wnioskodawca oświadczył, że jego matka otrzymuje miesięcznie emeryturę w wysokości 1.717,57 zł.
Ponadto wnioskodawca wskazał, że ze swoją małżonką pozostaje w separacji prawnej na mocy prawa cywilnego Republiki Federalnej Niemiec po złożeniu oświadczeń woli oraz wiedzy przed notariuszem w mieście N. z dnia 13 października 2008 r. orzeczonej aktem notarialnym, w którym złożyli zgodne oświadczenia woli i wiedzy co do ustania wspólności majątkowej małżeńskiej oraz do zgodnego z porządkiem prawnym RFN orzeczenia separacji małżeńskiej przed notariuszem.
Skarżący oświadczył także, że nieruchomości w miejscowości W. użytkuje tylko i wyłącznie w okresie od czerwca do września i z tego tytułu nie osiąga żadnych dochodów, gdyż wszystkie przychody pochłaniają koszty utrzymania nieruchomości. Natomiast działalność zawartej w dniu 25 marca 2002 r. spółki jawnej B. została zawieszona.
Wnioskodawca nie posiada żadnych rachunków bankowych, lokat terminowych ani polis ubezpieczeniowych. Wszystkie zaciągnięte wcześniej kredyty bankowe zostały przez skarżącego spłacone, w tym kredyt w wys. 10.000 zł na zakup sprzętu AGD dla jego siostry. Kredyt ten został spłacony przez siostrę skarżącego i jej męża.
Wnioskodawca załączył również zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014, z którego wynika że uzyskał dochód w wys. 3896,24 zł. Wnioskodawca załączył również ksero faktur na zakup lekarstw w kwotach: 23.90 zł, 33.29 zł, 151.47 zł, 213.40 zł, 56.79 zł, 24.39 zł, 301.53 zł, 47.17 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.).
Należy podkreślić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia bowiem, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu.
Zgodnie natomiast z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przy czym ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy.
Z przedłożonych dokumentów wynika, że sytuacja materialno-finansowa skarżącego i jego matki jest trudna. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca wraz z matką osiąga miesięczne przychody w kwocie ok. 2157,57 zł. Matka skarżącego ponosi koszty utrzymania wnioskodawcy w wysokości ok. 1.200 zł (miesięczne wydatki na różne opłaty kształtują się miesięcznie na poziomie ok. 1240 zł (uwzględniając podatek od nieruchomości w Ś.)). Skarżący oraz jego matka ponoszą przy tym wydatki w związku z zakupem lekarstw.
Uwzględniając przedstawioną sytuację bytową, materialną i zdrowotną wnioskodawcy, Sąd uwzględnił wniosek skarżącego o przyznanie adwokata z urzędu, niezbędnego do ewentualnego sporządzenia skargi kasacyjnej. Należy bowiem zauważyć, że ze środków pieniężnych z jakich utrzymuje się skarżący wraz z matką, nie jest on w stanie pokryć kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania. Przyjąć również należy, że skarżący nie będzie w stanie spłacić zaciągniętych ewentualnie na ten cel pożyczki/kredytu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.