Uzasadnienie
J. K., N. K. (dalej jako skarżący), reprezentowani przez adwokata, wnieśli skargę na wymienione w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonym postanowieniu. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i fiskalne, jak też została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (pkt 3): postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Przedmiotem badanej skargi strona skarżąca uczyniła postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, wydane na podstawie art. 34 § 1 i 2 ustawy z 7 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., obecnie Dz. U., z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej u.p.e.a.), co wynika z sentencji postanowienia organu I instancji, utrzymanego następnie w mocy zaskarżonym postanowieniem.
Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.
Na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4). Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie (§ 5).
Nie ma wątpliwości, że zaskarżone postanowienie wydano w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu z art. 33 pkt 7 u.p.e.a.: braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. Art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. jednoznacznie wyłącza możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na takie postanowienia, co powoduje, że kontrola zgodności z prawem takiego postanowienia przez sąd administracyjny nie jest możliwa w wyniku wniesienia skargi bezpośrednio na to postanowienie. Niemniej, jak wynika z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1314/17, "wprowadzone z dniem 15 sierpnia 2015 r. zawężenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych poprzez wykluczenie możliwości sądowej kontroli m.in. postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie pozbawia strony skutecznej ochrony swoich praw, lecz możliwość uzyskania tej ochrony przenosi na późniejszy etap postępowania.
Incydentalny charakter postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela zadecydował o uznaniu zasadności kontroli tego rodzaju aktu w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Innymi słowy, rezygnacja przez ustawodawcę z możliwości bezpośredniego zaskarżenia postanowienia wierzyciela zapadłego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie oznacza, że rozstrzygnięcie to zostało wyłączone spod sądowej kontroli. Na zasadzie wyrażonej w art. 135 p.p.s.a. podlega ono weryfikacji z punktu widzenia jego zgodności z prawem w ramach kontroli postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów", o którym mowa w art. 34 § 4 u.p.e.a. (por. postanowienie NSA z 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2128/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych w bazie internetowej pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z kolei błędne pouczenie organu o możliwości wniesienia skargi do tut. Sądu nie kreuje prawa strony do skutecznego dokonania tej czynności wobec omówionej wyżej treści art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.
Natomiast konsekwencją stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, jest uznanie, że sąd administracyjny nie ma możliwości rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania tego postanowienia (por. postanowienie NSA z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2054/19, dostępne w ww. bazie internetowej).
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 3 i art. 58 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił w pkt 2 sentencji o zwrocie na rzecz strony skarżącej całego uiszczonego wpisu od skargi.