Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 października 2013 r. referendarz sądowy na wniosek skarżącego R. M. przyznał stronie prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego (k.47).
Krajowa Rada Doradców Podatkowych w dniu 6 listopada 2013r. ustanowiła dla skarżącego doradcę podatkowego w osobie K. D. (k. 58)
Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013r., sygn. akt: I SA/Ol 558/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok (k. 69). Jednocześnie Sąd zasądził na rzecz pełnomocnika koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W dniu 13 lutego 2014r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku (k.82-86). Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 12 maja 2016r. pełnomocnik złożył wniosek o przyznanie koszów nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 150% kwoty wynagrodzenia, o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. (Dz.U. nr 31, poz. 153), powiększonych o stawkę podatku od towarów i usług (k. 103). Jednocześnie oświadczył, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Wnioskiem z dnia 12 maja 2016r. złożonym na rozprawie pełnomocnik skarżącego wniósł także o zwrot poniesionych kosztów przejazdu samochodem osobowym z "[...]" do "[...]" i z powrotem na posiedzenie Sądu w dniu 12 maja 2016 r., przedstawiając wyliczenie tych kosztów na łączną kwotę 372,76 zł oraz kopię dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego "[...]" o numerze rejestracyjnym "[...]" i pojemności silnika 2.987 cm³. We wniosku zawarł oświadczenie, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części z żadnego innego źródła (k. 101-102).
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 935/14, oddalił skargę kasacyjną i zasądził od R. M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (k. 109).
Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, cyt. dalej jako p.p.s.a.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Zagadnienie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu ponoszonych przez Skarb Państwa, uregulowane zostało w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. nr 31, poz. 153, dalej jako rozporządzenie).
Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia koszty te obejmują:
- 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% kwot wynagrodzenia, o których mowa w § 3, oraz
- 2) niezbędne, udokumentowane wydatki doradcy podatkowego.
Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać ponadto oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części (§ 4 ust 2 rozporządzenia).
Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% kwoty wynagrodzenia określonego w ust. 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam doradca podatkowy – 100 % tej kwoty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł.
Z kolei na podstawie § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu, opłatę, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 1), sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tej opłacie.
W sytuacji zatem, gdy podjęcie przez wnioskodawcę czynności procesowych w imieniu strony skarżącej w postaci sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej jak i udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 16 maja 2016r., nie budzi wątpliwości oraz złożenia wraz z wnioskiem oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, wniosek o zasądzenie kosztów z tego tytułu zasługuje na uwzględnienie.
Wysokość wynagrodzenia ustalono w kwocie 450 zł, mając na uwadze, że przedmiot zaskarżenia kwalifikuje się do sprawy, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia, jak również okoliczność, że pełnomocnik prowadził sprawę w pierwszej instancji sądowej, a ponadto, iż czynności pełnomocnika ograniczyły się do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz do udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Przy czym biorąc pod uwagę treść § 2 ust. 1 rozporządzenia, tj. charakter sprawy i nakład pracy doradcy podatkowego i przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, nie uwzględniono wniosku pełnomocnika o przyznanie kwoty w wysokości 150% należnego wynagrodzenia. Pełnomocnik nie wykazał przyczyn uzasadniających wnioskowane podwyższenie kosztów. Z akt postępowania sądowego wynika, że w toku kasacyjnego postępowania sądowego pełnomocnik sporządził i wniósł skargę kasacyjną, wniósł wniosek o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej i reprezentował skarżącego na rozprawie w dniu 12 maja 2016r. Pełnomocnik nie wykazał zatem by czynności jakie powziął w sprawie łączyły się z ponadprzeciętnym niezbędnym nakładem pracy lub też by podjął działania inne niż standardowe, wykraczające poza te jakie powinien wykonać w ramach zwykłej staranności wymaganej od profesjonalnego pełnomocnika.
Wskazać należy, że zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, wynagrodzenie doradcy podatkowego, określone stawką w tym przepisie, jest związane właśnie ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej oraz z udziałem w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Złożenie zaś wniosku o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w przypadku oddalenia skargi kasacyjne nie uzasadnia zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w części dotyczącej wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 150% wynagrodzenia. W sytuacji bowiem, gdy skarżący była zwolniony od kosztów sądowych na mocy postanowienia z dnia 17 października 2013 r. złożenie ww. wniosku należy uznać za działania standardowe wykonane w ramach zwykłej staranności wymaganej od profesjonalnego pełnomocnika.
Jako zasługujący na uwzględnienie oceniono natomiast wniosek o przyznanie zwrotu kosztów podróży, które pełnomocnik poniósł w związku udziałem w posiedzeniu na rozprawie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w dniu 12 maja 2016r. Artykuł 250 p.p.s.a. stanowi generalną regułę, w myśl której wymienionym w tym unormowaniu pełnomocnikom, w tym doradcy podatkowemu, należy się wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu. Unormowanie to nie zawiera postanowień dotyczących zasad orzekania w tej materii. Stąd też uzasadnione wydaje się odesłanie do unormowań mających za przedmiot orzekanie o kosztach postępowania. Wniosek taki wspiera fakt, że wynagrodzenie fachowego pełnomocnika wchodzi w zakres kosztów postępowania - o czym przesądza art. 205 § 2 p.p.s.a. Zatem per analogiam taki sam status posiadać musi wydatek ponoszony przez Skarb Państwa w zastępstwie za stronę korzystającą z prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2010r. sygn. akt I FZ 154/10 - dostępne w Internecie pod adresem Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Stosownie do treści art. 205 § 3 p.p.s.a. przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005r.
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2016. 623 – dalej: u.k.s.c.). Przepis ten stosuje się odpowiednio do strony reprezentowanej przez doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 4).
W myśl art. 85 ust. 1 u.k.s.c. w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 listopada 2012 r., świadkowi przysługuje zwrot kosztów podróży - z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu - w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Górną granicę należności, o których mowa w ust. 1, stanowi wysokość kosztów przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (ust. 2). Zgodnie z § 3 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013r. poz. 167) pracownikowi za przejazd w podróży krajowej samochodem niebędącym własnością pracodawcy przysługuje zwrot kosztów przejazdu w wysokości stanowiącej iloczyn przejechanych kilometrów przez stawkę za jeden kilometr przebiegu, ustaloną przez pracodawcę, która nie może być wyższa niż określona w przepisach wydanych na podstawie art. 34a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2012r. poz. 1265 oraz z 2013r. poz. 21).
Podnieść przy tym należy, że przepis art. 250 p.p.s.a. nie wskazuje formy udokumentowana wydatków, ani też nie ogranicza pełnomocnika co do sposobu obliczania poniesionych wydatków zwłaszcza, gdy chodzi o koszt podróży prywatnym samochodem (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2011r. sygn. akt I OZ 117/11 – dostępne w internecie j.w.).
Wobec powyższego poniesione w niniejszej sprawie przez pełnomocnika koszty podróży na trasie "[...]" z użyciem jego samochodu marki "[...]", nr rej. "[...]", o pojemności silnika 2987 cm³, uznano jako niezbędne wydatki. Dokonując obliczenia tych kosztów uwzględnił ww. dane pojazdu wynikające z dowodu rejestracyjnego, pokonaną odległość (223 km w jedną stronę) i stawkę 0,8358 zł (ustaloną dla samochodu osobowego o pojemności skokowej silnika powyżej 900 cm³ w § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002r.
w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz.U. z 2002r. nr 27, poz. 271 ze zm.), wydanego na podstawie art. 34a ust. 2 ww. ustawy o transporcie drogowym). Wskazane przez pełnomocnika koszty obliczone na kwotę 372,76 zł odzwierciedlają faktycznie poniesione koszty podróży.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji postanowienia.