Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie umorzył na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) (DZ. U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postępowanie w sprawie ze skargi Spółki A w P. na wymienioną wyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej i zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 2.257 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadniając postanowienie Sąd I instancji wskazał, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, bowiem Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie administracyjne. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oparł na treści art. 200, art. 201 § 1, 205 i 209 p.p.s.a., wskazując, że wynagrodzenie radcy prawnego zostało ustalone w wysokości 240 zł, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, dalej: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości (Dz. U. z 2002, Nr 163, poz. 1349, ze zm.). Podniósł również, że praca pełnomocnika, który został ustanowiony po wniesieniu skarg ograniczyła się tylko do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania i wniosku o podjęcie postępowania.
W konsekwencji Sąd uznał, że wynagrodzenie radcy prawnego w poszczególnych sprawach może być przyznane tylko według stawek określonych w § 14 ust. 2 pkt 1c powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości tj. "w innej sprawie", a nie według stawek przewidzianych dla spraw, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. Decyzja nie była bowiem oceniana pod względem merytorycznym, gdyż Dyrektor Izby Celnej uchylił zaskarżona decyzję i umorzył postępowanie, a wobec tego postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji, łączne koszty postępowania wyniosły 2.257 zł.
W złożonym zażaleniu Spółka A zarzuciła rozstrzygnięciu Sądu I instancji naruszenie przepisów postępowania tj.:
- a) § 14 ust. 2 pkt 1 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż wynagrodzenie radcy prawnego w niniejszej sprawie nie powinno być zasądzone wg stawek przewidzianych dla spraw, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna,
- b) § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, iż wynagrodzenie radcy prawnego w niniejszej sprawie powinno być zasadzone wg stawek przewidzianych dla innych spraw w postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
Mając na uwadze powyższe wniosła o:
- 1. zmianę zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części i zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg stawek minimalnych przewidzianych w § 14 ust. 2 pkt 1 lit a) wskazanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
W przypadku nieuwzględnienia wniosku ad 1 wniosła o:
- 2. uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, nadto o zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia Spółka wskazała m.in., że nie można zaakceptować twierdzenia Sądu, iż w wyniku umorzenia postępowania na skutek uwzględnienia skargi należało zasądzić zwrot kosztów zastępstwa procesowego wg zasad przewidzianych dla innych spraw w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie wg zasad dotyczących spraw o należności pieniężne, które zdaniem Sądu znalazłyby zastosowanie, gdyby sprawa została rozpoznana na rozprawie. W ocenie skarżącej Spółki przedmiotowa sprawa jest sprawą o należności pieniężne w rozumieniu § 14 ust. 2 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, bowiem zaległości celne i podatkowe należą do należności pieniężnych.
Dodała, że wbrew twierdzeniu Sądu na zastosowanie przez Sąd stawki przewidzianej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) nie może w żaden sposób wpłynąć nakład pracy pełnomocnika.
W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Celnej wniósł o jego oddalenie jako bezzasadnego i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Postanowieniem z dnia 17 marca 2009r. o sygn. akt: I GZ 3/09, wydanym w sprawie o podobnym stanie faktycznym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał złożone przez Spółkę A zażalenie na postanowienie o kosztach postępowania sądowego, za zasadne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego NSA wskazał na treść art. 201 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a.. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepis § 14 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, do którego odsyła wskazany wyżej art. 205 § 2 p.p.s.a określa szczegółowo podstawę obliczania stawek minimalnych w postępowaniu przez sądami administracyjnymi w pierwszej instancji, a mianowicie: "Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi:
- 1) w pierwszej instancji:
- a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 6,
- b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł,
- c) w innej sprawie - 240 zł."
NSA zwrócił uwagę, że przedmiotem postępowania w połączonych sprawach, zarówno przed organami administracyjnymi, jak i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, była kwestia uznania zgłoszenia celnego, dokonanego przez skarżącą Spółkę, za nieprawidłowe oraz określenie kwot należności celnych i podatku od towarów i usług. Nie ulega zaś wątpliwości, że sprawy dotyczące należności celnych, jak i określenia kwoty podatku są sprawami, których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, o której mowa w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Stwierdzając więc jednoznacznie, że przedmiotem zaskarżenia jest w sprawie należność pieniężna oraz biorąc pod uwagę treść art. 201 § 1 oraz 205 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż Sąd I instancji błędnie określił kwotę należną skarżącej Spółce z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego, jako podstawę swojego rozstrzygnięcia, wskazując § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
Fakt umorzenia postępowania przez organ w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., a następnie umorzenie postępowania sądowego, które stało się w tym przypadku bezprzedmiotowe nie może oznaczać, iż Sąd ustalając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika powinien zastosować stawkę, o której mowa w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c - tj. 240 zł. To nie rodzaj decyzji procesowej podjętej przez Sąd decyduje o podstawie przyznania pełnomocnikowi jego wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego, a przedmiot zaskarżenia określony w danej sprawie.
Wobec regulacji zawartej w § 2 ust. 1 omawianego rozporządzenia umorzenie postępowania w trybie samokontroli organu będzie natomiast miało wpływ na wysokości stawki określonej wg § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Nakład pracy pełnomocnika będzie bowiem mniejszy niż w przypadku rozstrzygania sprawy na rozprawie. Dlatego, też w pełni uzasadnione jest zasądzenie kosztów zastępstwa radcy prawnego według stawek minimalnych, o których mowa w § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości (szerzej: B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka - Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007 r., str. 293 - 296).
Dokonując na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. autokontroli zaskarżonego postanowienia z dnia 12 lutego 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił poglądy przedstawione przez NSA w uzasadnieniu wyżej wymienionego postanowienia z 17 marca 2009r.. W konsekwencji Sąd umarzając postępowanie jako bezprzedmiotowe, (w związku z uchyleniem przez Dyrektora Izby Celnej, na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji i umorzeniem postępowania administracyjnego) ustalił łączne koszty postępowania w wysokości 9.217 zł, w tym: wpis uiszczony przez Spółkę – 2.000 zł, opłata od pełnomocnictw 17 zł, koszty zastępstwa pełnomocnika – 7.200 zł.
Z powyższych względów, działając na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.