Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę E. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2009 rok.
Na wniosek skarżącej z dnia 9 stycznia 2012 r., zostało sporządzone pisemne uzasadnienie do ww. wyroku. W związku z powyższym, wezwaniem z dnia 13.01.2012 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 13.01.2012 r., tut. Sąd wezwał skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł.
Pismem z dnia 21.01.2012 r. E. W. wniosła m.in. "o przyznanie prawa pomocy (zwolnienie od opłaty kancelaryjnej)". Do pisma załączyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ze złożonego oświadczenia na formularzu wniosku PPF wynika, że skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz córką. Wyjaśniła, że nie posiada nieruchomości mieszalnych poza siedliskiem, które jest w trakcie budowy, obecnie budowa została wstrzymana z uwagi na brak dochodu. Nadto posiada nieruchomość rolną o powierzchni 5,61 ha, innego majątku nie ma. Wskazała, że uzyskuje dochody wyłącznie z dopłat pośrednich uzyskiwanych do gruntu – za rok 2010 dochód roczny wyniósł 3.100 zł. Oświadczyła także, że nie posiada oszczędności, gdyż wszystkie wydatkowała na zakup ziemi oraz tworzenie siedliska rolnego. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że poniosła koszty: na prowadzenie "rocznej korespondencji z ARiMR", związane z poradami prawnymi w tej sprawie oraz koszty sądowe w związku ze złożoną skargą na decyzję ARiMR. Obecnie nie posiada środków finansowych, w związku z powyższym wniosła o przyznanie prawa pomocy.
Następnie na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwano skarżącą pismem z dnia 7.02.2012 r., do złożenia dodatkowego oświadczenia, przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. Wezwanie doręczono stronie w dniu 10.02.2012 r.
Pismem z dnia 12.02.2012 r. skarżąca wyjaśniła, że "w związku z uzasadnieniem wyroku z 5 stycznia 2012 (...) oraz ze względów materialnych rezygnuje z dochodzenia swoich praw i racji w sprawach o sygn. akt I SA/Ol 673/11 oraz I SA/Ol 636/11".
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a.), Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Natomiast zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. ww. artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika.
Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Na etapie rozpoznawania ww. wniosku skarżącej niezbędnymi kosztami wymagalnymi jest opłata kancelaryjna za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5.01.2012 r. Nadto koszty sądowe związane z postępowaniem przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w sytuacji gdyby skarżąca złożyła skargę kasacyjną.
Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy, zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawczynię oświadczenie w formularzu wniosku PPF nie dawało podstaw do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, niezbędne stało się skorzystanie z uprawnienia wynikającego z art. 255 p.p.s.a. Dlatego też wezwano stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych. Istotne dla oceny rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej było m.in. ustalenie wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego, ustalenie także wysokości uzyskiwanych przychodów, ponoszonych kosztów w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym.
Dodatkowo należy stwierdzić, że pozostałe oświadczenia i dokumenty źródłowe, do przedłożenia których skarżąca została wezwana stanowiły również niezbędne źródło informacji, koniecznych dla prawidłowej oceny czy strona spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W sytuacji zatem nie złożenia dodatkowych oświadczeń w wyznaczonym terminie, niemożliwe było pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącej jedynie w oparciu o przedstawione oświadczenia w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Trzeba bowiem podkreślić, iż zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny (referendarz sądowy) orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd (referendarza sadowego) o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego (referendarza sądowego) pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności (postanowienie NSA 28.01.2009 r sygn. akt I FZ 525/08, publ. LEX nr 551932).
W tak ustalonym stanie faktycznym, brak było podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258§ 1 i § 2 pkt 7p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.