Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 30 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 756/15

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zmienił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 stycznia 2016 r. w zakresie przyznania prawa pomocy skarżącemu, ustanawiając skarżącemu profesjonalnego pełnomocnika – adwokata.

Stosownie do powyższego Okręgowa Rada Adwokacka w "[...]" wyznaczyła do prowadzenia niniejszej sprawy adwokata P. S. (k. 169 akt sąd.).

Adwokat P. S. udzielił pełnomocnictwa substytucyjnemu adwokatowi G. L., który brał udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, wnosząc do protokołu rozprawy przeprowadzonej dnia 19 maja 2016 r. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to nie zostały opłacone ani w całości ani w części (k. 180).

Postanowieniem z dnia 24 maja 2016 r. starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania adwokatowi G. L. wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem adwokat G. L. złożył sprzeciw, w którym zarzucił naruszenie:

1. 1. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", w zw. z art. 250 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wniosku pełnomocnika substytucyjnego co do istoty sprawy, a mianowicie poprzez wydanie orzeczenia odmawiającego wynagrodzenia pełnomocnikowi substytucyjnemu adwokatowi G. L. i nie wydanie orzeczenia o kosztach pomocy prawnej z urzędu przysługujących pełnomocnikowi głównemu - adwokatowi P. S., podczas gdy pełnomocnik substytucyjny złożył wniosek wraz ze stosownym oświadczeniem o przyznanie wynagrodzenia na rzecz adwokata P. S.;
2. 2. art. 250 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, stanowiącą zaprzeczenie wykształconej dotychczas praktyki korzystania z instytucji pełnomocnika substytucyjnego, gdy przepis ten stanowi jedynie o tym, że wynagrodzenie otrzymuje wyznaczony pełnomocnik z urzędu i nie stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów z oświadczeniem, że opłaty nie zostały zapłacone może złożyć tylko wyznaczony pełnomocnik;
3. 3. naruszenie § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu poprzez błędną wykładnię, stanowiącą zaprzeczenie całej wykształconej dotychczas praktyki korzystania z instytucji pełnomocnika substytucyjnego,
4. 4. art. 39 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego nie zastosowanie i w związku z tym wadliwe przyjęcie, że pełnomocnictwo substytucyjne znajdujące się w aktach sprawy, upoważniające do prowadzenia przedmiotowej sprawy, a tym samym z mocy prawa do wszystkich łączących się ze sprawa czynności w postępowaniu, nie obejmuje prawa do złożenia w imieniu pełnomocnika z urzędu wniosku o przyznanie kosztów i oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, podczas gdy złożenie takiego wniosku i oświadczenia mieści się w pojęciu "wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu ";
5. 5. art. 39 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i w związku z tym wadliwe przyjęcie, że tylko adwokat wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką może złożyć wniosek o przyznanie kosztów z oświadczeniem, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, podczas gdy przepis ten jednoznacznie przyznaje prawo do udzielenia dalszego pełnomocnictwa (w tym do prowadzenia poszczególnych spraw) każdemu pełnomocnikowi, w tym pełnomocnikowi z urzędu, co oznacza, że w trakcie rozprawy zastępujący pełnomocnika z urzędu pełnomocnik substytucyjny jest uprawniony do tego, aby wykonywać w zastępstwie pełnomocnika z urzędu wszelkie czynności związane ze sprawą na mocy pełnomocnictwa substytucyjnego, w tym złożyć wniosek o przyznanie kosztów z oświadczeniem, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części ze skutkiem dla pełnomocnika z urzędu, o ile substytucja nie stanowi inaczej;
6. 6. art. 39 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i w związku z tym wadliwe przyjęcie, że pełnomocnictwo substytucyjne znajdujące się w aktach sprawy, upoważniające pełnomocnika substytucyjnego do prowadzenia przedmiotowej sprawy, a tym samym stanowiące pełnomocnictwo do prowadzenia poszczególnej sprawy nie obejmuje prawa do odbioru kosztów postępowania, podczas gdy prawo takie przysługuje z mocy prawa i pełnomocnik substytucyjny mógł je zrealizować składając wniosek o przyznanie kosztów z oświadczeniem, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.

Na wstępie należy podnieść, iż z dniem 1 stycznia 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) i z tym dniem rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.) przestało obowiązywać. Jednakże na mocy § 22 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W związku z powyższym rozpatrywany wniosek o przyznanie wynagrodzenia jako złożony w sprawie wszczętej dnia 9 października 2015 r. (k.

1. 39) i niezakończonej przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia należało rozpoznać na starych zasadach.

Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, - w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji stawka minimalna w niniejszej sprawie wynosi 240 zł. Stawkę tę zgodnie z § 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (23 %), co daje kwotę 295,20 zł.

W tym miejscu podkreślić należy, że adw. G. L., składając określone oświadczenia woli w niniejszej sprawie, działa z substytucji adw. P. S., ustanowionego z urzędu pełnomocnikiem skarżącego H.L.. W tej sytuacji wnioski procesowe składane przez adw. G. L. należy uznać za wnioski procesowe pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

Zauważyć należy, iż z treści składanych w toku niniejszego postępowania oświadczeń wynikało, iż wnioski składane w przedmiocie żądania przyznania wynagrodzenia wyznaczonemu w sprawie pełnomocnikowi, dotyczyły przyznania tego wynagrodzenia na rzecz adw. P. S.. Żaden z tych wniosków nie zawierał żądania przyznania wynagrodzenia adw. G. L.. Nie można zatem przyjąć, że żądanie przyznania wynagrodzenia dotyczyło innego pełnomocnika, niż ten, którego wyznaczyła w sprawie ORA w "[...]".

Podkreślić również należy, że z treści § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wynika jedynie, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części. Z przepisu tego, nie wynika, iż wniosek ten musi być złożony przez tego pełnomocnika, którego wyznaczył właściwy samorząd. W niniejszej sprawie wniosek taki został złożony wprawdzie przez pełnomocnika działającego z substytucji, jednak jego treść wskazuje wprost na żądanie przyznania wynagrodzenia adwokatowi wyznaczonemu przez ORA, zawiera on także oświadczenie z § 20 powołanego rozporządzenia. Wniosek został złożony przed zakończeniem rozprawy, na której zapadł wyrok, a zatem spełniał wszelkie wymogi formalne.

Mając na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter przedmiotowej sprawy oraz wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia należy uznać, że łączna kwota 295,20 zł wynagrodzenia jest adekwatna do jego udziału w niniejszym postępowaniu.

W tej sytuacji, stosując przepisy art. 260 § 1 p.p.s.a i art. 250 § 1 p.p.s.a oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, i § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, orzeczono jak w sentencji postanowienia.