Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 82/15

Uzasadnienie

Pismem z dnia 30 czerwca 2014r., uzupełnionym 9 lipca 2014r., A.D. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowych w:

1. - podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2013r. oraz za styczeń, marzec, kwiecień i maj 2014r.,
2. - podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013r. i
3. - podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wypłaconych wynagrodzeń za marzec, kwiecień, maj, sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2012r., wraz z należnymi z tego tytułu odsetkami za zwłokę.

W uzasadnieniu wskazując na ważny interes podatnika podniosła, że będąca jedynym źródłem jej utrzymania pracownia artystyczna przynosi dochód często poniżej płacy minimalnej, czyli około 1200 zł. Podała, że pomimo skrajnie trudnej sytuacji nie korzystała do tej pory z ulg i zwolnień w podatkach oraz nie otrzymała pomocy publicznej. Jej zdaniem, nie powinna płacić podatku VAT skoro dochód nie przekracza 150.000 zł rocznie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z "[...]" umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte na wniosek strony, w części dotyczącej umorzenia podatku dochodowego z tytułu wypłaconych wynagrodzeń.

Decyzją z "[...]" odmówił zaś udzielenia wnioskowanej ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013r. wraz z odsetkami w łącznej kwocie 1.692 zł oraz w podatku od towarów i usług za wymienione wyżej miesiące wraz z odsetkami, w kwocie łącznej 2.391,00 zł.

W wyniku analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził - biorąc pod uwagę sytuację materialną strony, a w szczególności fakt, iż zaspokaja ona podstawowe potrzeby życiowe - że nie wystąpiła przesłanka umorzenia zaległości podatkowych jaką jest ważny interes podatnika lub interes publiczny, w rozumieniu przepisów art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 67 b § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 613). Zdaniem organu, udzielenie wnioskowanej ulgi naruszałoby interes ogólnospołeczny i stawiałoby stronę w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych podatników. Zasadą jest zaś płacenie podatków w wysokościach i terminach określonych przez prawo.

Organ zwrócił uwagę na okoliczności powstania przedmiotowej zaległości podatkowej, które nie miały charakteru nieprzewidywalnego i niezależnego od strony. Rozpatrując zaś sprawę pod kątem dopuszczalności udzielenia ulgi w postaci pomocy de minimis, stwierdził, iż pomoc ta jest dopuszczalna.

Rozstrzygnięcie organu I instancji zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzją z dnia "[...]".

W uzasadnieniu organ odwoławczy odniósł się w pierwszej kolejności do podstaw udzielenia wnioskowanej ulgi w związku z przepisem art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stwierdzając, że w przypadku strony pomoc de minimis jest dopuszczalna. W tej kwestii wskazał, ze w myśl uregulowań zawartych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. U. UE. L 352/1) oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2007r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 59, poz. 404 z późno zm.) podmiot ubiegający się o tę pomoc jest zobowiązany do przedstawienia udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem, wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości otrzymanej pomocy de minimis lub o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie.

Zobowiązany jest także do przedstawienia niezbędnych informacji dotyczących wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis. Z kolei, zgodnie z art. 1 pkt 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013, jest ono stosowane do pomocy przyznawanej podmiotom gospodarczym we wszystkich sektorach z wyjątkiem podmiotów gospodarczych w sektorach wymienionych w powołanym przepisie. Przy czym z treści pkt 4 preambuły rozporządzenia wynika, że za przedsiębiorcę uważa się każdą jednostkę wykonującą działalność gospodarczą niezależnie od jej formy prawnej i sposobu finansowania. Organ stwierdził, że strona nie prowadzi działalności gospodarczej w sektorze wyłączonym z zakresu stosowania ww. rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013.

Wprawdzie z raportu o udzielonej pomocy publicznej za okres od 01 stycznia 2012r. do 22 sierpnia 2014r. wynika, że beneficjent A.D. otrzymała pomoc od Starostwa Powiatowego w kwocie 1.159,30 zł, jednak nie został przekroczony pułapu dopuszczalności pomocy de minimis temu samemu podmiotowi gospodarczemu (200.000 euro w okresie 3 lat podatkowych), o którym stanowi pkt 3 preambuły i art. 3 ww. rozporządzenia.

Jak podniesiono w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej, stwierdzenie dopuszczalności udzielenia ewentualnej pomocy de minimis przewidzianej w art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, wymaga również ustalenia przez organ podatkowy, że pomoc ta jest uzasadniona ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, a więc, że spełnione są przesłanki określone w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Decyzja wydana na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 w związku z art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji oparta jest na konstrukcji uznania administracyjnego, które pozwala organowi podatkowemu na wybór konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Nawet w przypadku wystąpienia okoliczności wskazujących na ważny interes podatnika, organ nie jest bezwzględnie zobowiązany do zastosowania powyższej ulgi, która stanowi instytucję wyjątkową. Oba pojęcia, tj. "ważnego interes podatnika" oraz "interesu publicznego" stanowią tak zwane klauzule generalne, których treść musi być oceniona z uwzględnieniem konkretnych okoliczności w indywidualnej sprawie.

Odnosząc się do ustaleń faktycznych organ stwierdził, że wnioskodawczyni od 2006 roku prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą: A, B, C. Według danych Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej, na dzień 20 października 2014r. strona nie zlikwidowała, ani nie zawiesiła działalności gospodarczej. W ramach tej działalności zajmuje się ręcznym wytwarzaniem replik "[...]". Jak oświadczyła w toku postępowania, jej dochód wyniósł średnio 950,00 zł miesięcznie. Organy ustaliły, że w wnioskodawczyni jest mikroprzedsiębiorcą. W dniu 14 czerwca 2014r. zamieściła na stronie internetowej ogłoszenie, że prowadzi hodowlę i sprzedaż "[...]". W piśmie z dnia 22.07.2014r. wyjaśniła natomiast, iż w związku z działalnością nie zawierała żadnych umów, nie posiada czynnych kont bankowych, rachunków, nie pobiera renty, emerytury, zasiłków, dotacji. Mieszka w stanowiącym własność męża – A.D., domu jednorodzinnym położonym w miejscowości S. Z mężem, z którym od 2011r. pozostaje w rozdzielności majątkowej prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Mąż użycza lokalu i maszyn do prowadzenia działalności gospodarczej.

Z treści księgi wieczystej o numerze "[...]" według stanu z dnia na dzień 4 września 2014r., wynika, że została wszczęta przez Komornika Sądowego egzekucja z nieruchomości w S. i na nieruchomości tej ustanowiono hipotekę umowną zwykłą oraz kaucyjną. Strona jest właścicielką przenośnego kiosku położonego przy ul. "[...]" w O. oraz samochodu "[...]" z 1995r., który został zajęty przez komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym. W małżeńskiej współwłasności majątkowej - jak wynika z oświadczenia strony oraz treści ksiąg wieczystych nr "[...]" i "[...]" - znajdują się nieruchomości położone w miejscowości K. i T., które również zabezpieczone są hipoteką. Pismem z dnia 6 lipca 2014r. strona poinformowała, iż zajęcie egzekucyjne tych nieruchomości miało wpływ na dalsze pogorszenie jej sytuacji.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że na dzień złożenia wniosku o umorzenie, oprócz zaległości strony w podatku od towarów i usług za kolejne miesiące 2013 i 2014r. wraz z odsetkami oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013r., na koncie podatniczki pozostaje 340,00 zł zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych za kwiecień 2012r., plus 87,00 zł odsetek za zwłokę oraz 576,00 zł zaległości w podatku dochodowym z tytułu wypłaconych wynagrodzeń (płatnik) za miesiące od marca do maja i od sierpnia do listopada 2012r. i 114,00 zł odsetek. Zaległości wnioskodawczyni względem innych wierzycieli wynoszą:

1. - wobec Gminy - 746,61 zł,
2. - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego - 180,00 zł,
3. - Prezydenta Miasta - 6.086,50 zł,
4. - Spółki D - 3.640,19 zł,
5. - Wojewody - 300,00 zł.

Ponadto nieuregulowane zobowiązania wobec Banku E stanowi kwota 117.218,35 zł, zaś Banku F - 136.671,81 zł. Nieuregulowane są też zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za ostatnie 6 miesięcy.

Na dzień 18 lipca 2014r. zobowiązania małżonka strony wobec Burmistrza z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wyniosły 504,00 zł. Z kolei zaległości Wnioskodawczyni objęte postępowaniem egzekucyjnym, na dzień 31 października 2014r. stanowi kwota 26.771,83 zł.

Według oświadczenia, w prowadzonym przedsiębiorstwie strona odnotowuje rosnące straty, malejący obrót, zwiększenie zapasów, zmniejszenie przepływów środków finansowych, rosnące zadłużenie i kwoty odsetek oraz zmniejszającą się lub zerową wartość aktywów netto. Pomimo tego, możliwym jest jak podała, przezwyciężenie trudności, o ile zaległości podatkowe zostałyby umorzone.

Z zeznań podatkowych PIT-36 wynika, iż w 2009r. strona osiągnęła dochód w wysokości 5.772,80 zł (22.212,46 zł przychód; 16.439,66 zł koszty). W 2010r. poniosła stratę 2.149,62 zł (10.656,04 zł przychód; 12.805,66 zł koszty). W 2011r. dochód wyniósł 13.253,57 zł (436.834,11 zł przychód; 423.579,54 zł koszty). W 2012r. strona poniosła 16.608,97zł straty (350.762,60 zł przychód; 367.371,57 zł koszty). Natomiast w 2013r. osiągnęła dochód w wysokości 12.334,82 zł (20.138,59 zł przychód; 7.803,77 zł koszty). Według podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do czerwca 2014r., Pracownia A uzyskała dochód w kwocie 4.080,49 zł (przychód 5.952,61 zł, koszty 1872,12 zł).

Ponoszone wspólnie z mężem miesięcznie wydatki strony wynoszą jak ustalił organ - 1.994,43 zł, w tym: 109,00 zł czynsz; 315,75 zł energia elektryczna; 56,00 zł gaz; 291,66 zł ogrzewanie; średnio 36,90 zł ochrona mienia; 30,12 zł ubezpieczenie samochodu; 130 zł wywóz nieczystości płynnych; 125,00 zł utrzymanie samochodu; średnio 700,00 zł wyżywienie; 50,00 zł odzież; 150,00 zł leki, wizyty lekarskie. Do spłaty pozostają ponadto miesięczne raty kredytów w wysokości 5.157,73 zł.

W związku z analizą wymienionych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej przesłanek udzielenia ulgi, organ odwoławczy, odmiennie niż organ I instancji uznał, że z uwagi na sytuację finansową, a przede wszystkim wyższe od uzyskiwanych przez stronę i jej męża dochodów wydatki, wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika. Stwierdził przy tym, że nie wystąpiła sytuacja, w której byłaby zagrożona egzystencja strony. Posiada ona bowiem źródło dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę, a ponadto zaspokaja swoje podstawowe potrzeby życiowe. Nie zawiesiła, ani nie zlikwidowała prowadzonej działalności gospodarczej i nadal uzyskuje dochody, których jednak nie przeznacza na spłatę zaległości podatkowych. Źródłem finansowania jej działalności jest pożyczony kapitał lub środki pochodzące z nieodprowadzonych podatków.

Dyrektor Izby Skarbowej nie stwierdził, aby w okolicznościach sprawy wystąpiła przesłanka interesu publicznego, Wskazał, że strona prowadzi działalność przynoszącą dochody. W latach 2009 – 2014 pozwalały one bez zagrożenia dla egzystencji, jak i prowadzonej działalności gospodarczej, na przynajmniej częściową spłatę zobowiązań podatkowych. Działanie podatniczki polegające na nierespektowaniu powszechnie obowiązujących przepisów podatkowych i doprowadzenie do powstania zaległości a następnie systematyczne zwracanie się do organów z wnioskiem o przyznanie preferencji w ich spłacie, sprzeciwia się zasadom współżycia społecznego. Organ zwrócił uwagę na charakter podatku od towarów i usług, jako podatku pośredniego i co do zasady obciążającego nie podatniczkę, ale jej kontrahentów - nabywców towarów i usług. Dlatego, jest to dodatkowa okoliczność przemawiająca za nie udzieleniem wnioskowanej ulgi. Skoro podatek został pobrany w cenie sprzedaży towaru/usługi to winien zostać przez stronę odprowadzony do budżetu w określonym terminie.

Nie zgadzając się z kwestionowaniem przez stronę własności samochodu marki "[...]" oraz współwłasności nieruchomości gruntowych w K. i T., jak również budynku, organ podkreślił, że to strona podała w złożonym w oświadczeniu, iż jest właścicielem samochodu oraz ww. nieruchomości, co potwierdzają to wyciągi z ksiąg wieczystych o numerach "[...]", "[...]".

Dyrektor Izby Skarbowej podniósł również, że wprawdzie, na dzień złożenia wniosku, dochody osiągane przez stronę zmniejszyły się w porównaniu do stanu faktycznego odnośnie wcześniejszych wniosków o ulgę, jednak sytuacja ta nie zagraża funkcjonowaniu działalności gospodarczej podatniczki i jej potrzebom życiowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, A. D. zarzuciła decyzji Dyrektorowi Izby Skarbowej naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez niewzięcie pod uwagę Jej sytuacji majątkowej i osobistej, nieuwzględnienie całego materiału dowodowego, jego błędną i wyrywkową ocenę, a także niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podniosła, iż w zaskarżonej decyzji nie ustosunkowano się do argumentów odwołania oraz dołączonych do niego dowodów, powtarzając jedynie wszystkie tezy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Jak podała strona skarżąca, przepis art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nie uzależnia umorzenia zaległości podatkowej od braku przyczynienia się podatnika do powstania zaległości podatkowej. Powstanie zaległości jest z reguły konsekwencją niewłaściwego działania lub w ogóle braku działania podatnika. Sytuacja finansowa strony uniemożliwia spłatę przedmiotowych zaległości, czego organ nie wziął pod uwagę ograniczając się do rozważań, że powinna ona podjąć działania pozwalające spłacić zaległości.

Skarżąca wskazała, że obecnie (od września 2013 r.) jej działalność ogranicza się tylko i wyłącznie do produkcji "[...]", co przynosi niewielkie dochody. Podkreśliła że prowadzi działalność pod firmą A, B i C, jednak działalności handlowej w delikatesach nie prowadzi. Aktualizując wpis do ewidencji działalności gospodarczej w związku z likwidacją działalności handlowej nie zmieniła nazwy swojej firmy.

Dodała też, że nie prowadzi działalności w zakresie hodowli "[...]", którą zajmuje się obecnie małżonek. Redagowanie przez nią i wysyłanie do portali internetowych ogłoszeń o sprzedaży związane był z tym, że mąż nie potrafił tego zrobić. Jak podała, nie ma żadnego majątku, którego sprzedaż pozwoliłaby uregulować przedmiotowe zaległości. Opisane w decyzji nieruchomości są zaś przedmiotem postępowań egzekucyjnych, podobnie jak samochód.

Zgadzając się z tym, że decyzja wydana na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy, skarżąca zwróciła uwagę, że uznanie takie nie oznacza pełnej dowolności. Organ podatkowy powinien działać stosownie do zasad wynikających z art. 122, 187 § 1 oraz 191 Ordynacji podatkowej, a więc ma obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i dokonania - w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wyciągając z zebranego materiału dowodowego logicznie wnioski, uzasadnione wynikami postępowania wyjaśniającego. Ustalenia dotyczące spełnienia przesłanek umorzenia nie mogą być dowolne i muszą odnosić się do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji, a nie zdarzeń z przeszłości, które - jeśli już – to mogą mieć charakter tylko i wyłącznie pomocniczy.

W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko prezentowane w decyzji.

W dniu 16 czerwca 2015r. skarżąca złożyła pismo procesowe, w którym podniosła, iż organ podatkowy ignoruje jej podstawowe prawa, zwłaszcza kwestionując swobodę wyboru prowadzonej działalności i sugerując przebranżowienie. Wskazała, że problem ze spłatą zaległości zaczął się w roku 2012, a nie w latach 2009 – 2010, jak sugeruje organ. Jednocześnie zwróciła się do Sądu o skierowanie do Naczelnego Sądu Administracyjnego zapytania, czy płatnikiem podatku VAT zostaje się od 25.000 zł rocznie czy od dochodu 150.000 zł rocznie.

Do pisma skarżąca załączyła między innymi, kserokopie zwolnienia lekarskiego z dnia 5 czerwca 2015r. o jej niezdolności do pracy w okresie od 31 maja do 5 lipca 2015r. oraz decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" o wyrejestrowaniu pojazdu marki "[...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 133 tej ustawy, sąd dokonuje oceny decyzji na podstawie akt sprawy.

Z kolei, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia zaległości podatkowej. Tym samym, nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Leży to bowiem w granicach wyłącznej kompetencji organu administracji. Rozstrzyganie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a zaskarżone decyzje ocenia według stanu faktycznego i prawnego na dzień ich wydania.

W wyniku kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził aby w związku z jej wydaniem doszło do naruszenia przez organ obowiązujących przepisów prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy art. 67b § 1 pkt 2 i art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści pierwszego z tych uregulowań, organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg, określonych w art. 67a, które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis (art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Z kolei, w myśl art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Wskazać w tym miejscu należy, że stosowanie ulg podatkowych stanowi wyjątek od zasady powszechności i równości opodatkowania i w tym kontekście przepisy warunkujące przyznanie określonej ulgi muszą być interpretowane w sposób ścisły. Zasadą bowiem jest terminowe płacenie podatków. Udzielanie ulg w spłacie podatków traktowane jest jako jedna z form pomocy udzielanej przez państwo. Pomoc taka dopuszczalna jest w ściśle określonych przepisami prawa sytuacjach. Formy pomocy jakie mogą być udzielone podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą określa art. 67 b § 1 Ordynacji podatkowej.

Istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma okoliczność, że o udzielenie ulgi wystąpił podmiot prowadzący działalność gospodarczą. W takim przypadku ocena wniosku przez organ musiała obejmować spełnienie przesłanek przewidzianych nie tylko w prawie krajowym, ale także w prawie wspólnotowym. Udzielenie ulgi jako forma pomocy państwa dopuszczalne jest bowiem w ściśle określonych sytuacjach wynikających z uregulowań wspólnotowych.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca na podstawie wniosku z dnia 30.06.2014r. ubiegała się o przyznanie pomocy de minimis. Organ działający na podstawie art. 67b §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, powinien był więc w pierwszej kolejności dokonać analizy dopuszczalności określonego we wniosku rodzaju pomocy. W razie ustalenia, że podatnikowi nie przysługuje pomoc de minimis, brak bowiem podstaw do rozważania wniosku w oparciu o kryteria określone w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej tj. "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". Dopiero po stwierdzeniu, że pomoc, o którą ubiega się podatnik mieści się w ramach pomocy de minimis, której zakres i zasady udzielania określone zostały w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego, organ może przystąpić do oceny istnienia przesłanek udzielenia ulg wynikających z prawa krajowego tj. "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego".

Z materiałów sprawy wynika, że organy respektując powyższe zasady rozpoznania wniosku o umorzenie podatku, dokonały w pierwszej kolejności oceny dopuszczalności przyznania ulgi w ramach pomocy de minimis, prawidłowo przyjmując, że w przypadku skarżącej udzielenie takiej pomocy jest możliwe. Wnioskodawczyni nie prowadzi bowiem działalności gospodarczej w sektorze wyłączonym z zakresu stosowania rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013. Ponadto udzielona jej w ciągu ostatnich trzech lat podatkowych pomoc ze Starostwa Powiatowego nie przekroczyła pułapu dopuszczalności pomocy de minimis, skoro wynosiła jedynie 1.159,30 zł.

Jeżeli zatem wniosek strony dotyczący określonego trybu udzielania pomocy przedsiębiorcom spełniał wymogi określone w przepisach wspólnotowych dla tego trybu udzielania tym podmiotom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, prawidłowym było przejście przez organ odwoławczy do dalszej analizy istotnych dla przyznania pomocy przesłanek określonych w art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

W świetle powołanej wyżej treści tego przepisu, uznaniowy charakter decyzji w tym przedmiocie nie budzi wątpliwości. Oznacza zaś on, iż nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Zaznaczyć należy, że zastosowanie tej instytucji prawa administracyjnego możliwe jest dopiero w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone istnienie przesłanek, od których wystąpienia przepis prawa uzależnia podjęcie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony. Wtedy to korzystając z uznania administracyjnego organ wydający decyzję dokonuje wyboru rozstrzygnięcia i może – pomimo istnienia przesłanek – odmówić uwzględnienia wniosku strony.

Rolę sądów administracyjnych w orzecznictwie w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych trafnie przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00 (LEX nr 46473), stwierdzając, iż sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Stwierdzenie, że decyzja nie jest dowolna, bo ma oparcie w zebranym materiale dowodowym i jego ocenie wyklucza ingerencję Sądu w swobodny wybór dokonany przez organ podatkowy (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 636/06, publ. CBOiS).

Zdaniem Składu orzekającego w niniejszej sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej dokładnie rozważył argumenty skarżącej zarówno w odniesieniu do przesłanki "ważnego interesu podatnika", jak też "interesu publicznego". Prawidłowa ocena argumentów skarżącej pod kątem przywołanych wyżej ustawowych przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, znalazła zaś swój wyraz w obszernym uzasadnieniu decyzji. W treści tego uzasadnienia organ stwierdził m.in., iż sytuacja materialna strony jest niewątpliwie trudna, czego skutkiem było przyznanie, że wystąpiła w okolicznościach sprawy przesłanka "ważnego interesu podatnika", o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Jednak – jak już wyżej zostało to zaakcentowane – konstrukcja uznania administracyjnego dopuszcza możliwość wydania decyzji o odmowie udzielenia ulgi nawet w sytuacji zaistnienia przesłanek jej przyznania. Podjęcie przez organ podatkowy takiej decyzji musi być zaś motywowane wystąpieniem innych, szczególnych okoliczności przemawiających za odmową udzielenia ulgi i stosownie do art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej powinno być należycie przez organ uzasadnione. Wymogi te zaskarżona decyzja spełnia, co czyni zarzuty dowolności rozstrzygnięcia bezzasadnymi.

Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że wskazane przez skarżącą przyczyny powstania zaległości podatkowych nie mają charakteru wyjątkowego, nadzwyczajnego i całkowicie niezależnego od strony. Wręcz przeciwnie, jak wynika z ustaleń organów, powstanie tych zaległości związane było z nieregulowaniem kolejnych, należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz pobranego w cenie sprzedaży podatku od towarów i usług. Jako prowadząca działalność gospodarczą, skarżąca powinna zaś mieć świadomość zarówno ciążących względem Skarbu Państwa obowiązków, jak i związanego z tą działalnością ryzyka.

Zdaniem Sądu, nie budzi zastrzeżeń oparte na opisanych wyżej ustaleniach faktycznych odnośnie sytuacji majątkowej wnioskodawczyni i prowadzonej działalności gospodarczej, stanowisko organu, że jej egzystencja w istocie nie jest zagrożona. Osiągane w latach 2009-2014r. dochody (łącznie 35.441,68 zł) dawały realną możliwość uregulowania zobowiązań podatkowych (w łącznej wysokości 3.976 zł) w ustawowym terminie. Podkreślić zaś należy, że powstanie zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę nie było wynikiem zdarzeń nagłych, czy losowych, lecz stanowiło konsekwencję podejmowanych przez skarżącą decyzji.

Prawidłową jest ocena organów odnośnie przedstawionej wyżej, a dokładnie ustalonej i szczegółowo opisanej w decyzji sytuacji materialnej skarżącej, z uwzględnieniem wysokości uzyskiwanych dochodów, kwot ponoszonych wydatków, składników posiadanego majątku ruchomego i nieruchomego, ich wartości oraz zajęć egzekucyjnych. Jakkolwiek na dzień wydania decyzji sytuacja ta była niewątpliwie trudna, to jednak nie na tyle, aby zagrażała podstawom egzystencji podatniczki. Tym bardziej, że prowadziła ona działalność gospodarczą, która w latach 2013 - 2014 przynosiła dochody. Prawidłowo też oceniono w zaskarżonej decyzji okoliczności związane z prowadzeniem tej działalności, zarówno w zakresie produkcji "[...]", jak i handlu oraz sprzedaży "[...]", co związane było z uznaniem za dowody w sprawie, oświadczenia skarżącej z dnia 22 lipca 2014r., podatkowej księgi przychodów i rozchodów, informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej na dzień 20 października 2014r., czy treści ogłoszeń zamieszczanych w internecie. Trafnie przy tym wskazano w uzasadnieniu decyzji, wbrew twierdzeniom skarżącej, że jej mąż nie prowadzi działalności gospodarczej.

Z treści uzasadnienia zaskarżonego aktu wynika, że organ odwoławczy odniósł się także do argumentacji skarżącej odnośnie pogorszenia jej kondycji finansowej, wykazując, że pomimo zmniejszenia uzyskiwanych dochodów, byt prowadzonej działalności gospodarczej oraz podstawowe potrzeby życiowe podatniczki nie są zagrożone. Stałe kontynuowanie tej działalności wskazuje zaś na jej rentowność i opłacalność, a w rezultacie, możliwość dostarczenia środków umożliwiających zapłatę zaległości podatkowych.

Podkreślić w tym miejscu należy, że jak już wskazano na wstępie, Sąd oceniający zaskarżone decyzje w zakresie zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego na dzień ich wydania, nie może brać pod uwagę okoliczności zaistniałych po tej dacie. W związku z powołaniem już po wniesieniu skargi - a w świetle akt, niewskazanej organowi do dnia wydania decyzji – nowej okoliczności, tj. wypadku samochodowego podatniczki w dniu 15 października 2014r., pomimo konsekwencji tego zdarzenia dla stanu jej zdrowia, a co za tym idzie, dalszej możliwości zarobkowania, okoliczność ta nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonego aktu i skutkować jego uchyleniem. Nowe, nieznane organowi w chwili wydania decyzji okoliczności faktyczne powoływane już po jej wydaniu, mogą zaś stanowić podstawę do ewentualnego rozważenia przez podatniczkę zasadności ponownego zwrócenia się do organu z wnioskiem o ulgę w spłacie zaległości.

Nie mógł ponadto zasługiwać na uwzględnienie, wykraczający poza kompetencje wojewódzkiego sądu administracyjnego i pozbawiony podstawy prawnej, wniosek skarżącej o skierowanie przez orzekający w sprawie Sąd, zapytania do Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie "kwoty dochodu rocznego" określającej obowiązek podatkowy "płatnika" w zakresie podatku VAT. Przy czym nadmienić należy, że kwestia zasadności określenia obowiązku podatkowego z tego tytułu wykracza poza granice rozpoznania sprawy, której przedmiotem jest oparta jest na konstrukcji uznania administracyjnego, decyzja organu odmawiająca umorzenia zaległości podatkowej.

Wątpliwości Sądu nie nasuwa w sprawie zarówno ocena organu odnośnie przesłanki "ważnego interesu podatnika", jak i " interesu publicznego". Wskazując na uzyskiwanie z prowadzonej działalności gospodarczej dochodu, zwłaszcza w latach 2009-2013, zasadnie przyjęto, że istniała możliwość uiszczenia zaległości podatkowych. Podkreślono także charakter podatku od towarów i usług, z tytułu którego podatniczka posiada zaległości. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej, że okoliczność pobrania w cenie sprzedaży towaru lub usługi podatku, a następnie niewpłacenie go w terminie do budżetu państwa, w związku z zaniedbaniem podatniczki, dodatkowo przemawia przeciw udzieleniu wnioskowanej ulgi.

W powyższych okolicznościach zarzuty naruszenia art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej są bezzasadne. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały zgodnie z cytowanymi przepisami. Zebrany w sprawie pełny materiał dowodowy został poddany dokładnej analizie oraz wyczerpująco i w zgodzie z zasadą swobodnej oceny oceniony. Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja zawiera obszerne uzasadnienie, z którego wynikają przesłanki przyjętych ustaleń i ich prawidłowa materialnoprawna ocena, że przepisy art. 67a § 1 art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zostały zastosowane prawidłowo.

W sytuacji zatem, gdy organy podatkowe dokładnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne, zaś w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się w granicach uznania administracyjnego, Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, iż jest ona niezgodna z prawem.

Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.