Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 22 stycznia 2010 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, skarżący Z. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego na kwotę 200 zł oraz o ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz z przedłożonego dokumentu źródłowego tj. przekazu pocztowego wynika, iż jedynym dochodem wnioskodawcy jest renta w wysokości 519,30 zł brutto, tj. 465,56 zł netto (k. 11 – akt sądowych). Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 35,8 m 2, w którym zamieszkuje. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego jak i ruchomego, zasobów pieniężnych, przedmiotów o znacznej wartości.
W piśmie poprzedzającym złożony wniosek skarżący wyjaśnił, iż utrzymuje się wyłącznie z renty w wysokości 519,30 zł brutto. Wskazał, iż ponosi następujące miesięczne wydatki w zakresie własnego utrzymania: opłata za mieszkanie 25 zł, opłata za fundusz remontowy 89,50 zł (potwierdzenie dokonanych opłat mieszkaniowych – k. 10 akt sądowych), opłata za telewizor 18 zł, wydatki na lekarstwa 25 zł. Pozostałą kwotę przeznacza na wyżywienie, środki czystości oraz odzież, którą nabywa w sklepach z odzieżą używaną.
Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Pismem z dnia 27.01.2010r., skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń w zakresie: dokładnego zestawienia miesięcznych wydatków związanych z użytkowaniem mieszkania tj. czy skarżący ponosi takie opłaty jak: opłata za gaz, opłata za energię elektryczną, opłata za wodę, jeżeli tak to w jakiej wysokości; przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, ewentualnie oświadczenia czy korzysta z czyjejś pomocy i podania jej zakresu; bądź też wyjaśnienia czy wydatki te (woda, gaz, prąd) zawarte są w opłatach wykazanych przez skarżącego w piśmie z dnia 08.01.2010r. (opłata za mieszkanie -25 zł, za fundusz remontowy – 89,50 zł); ponadto wyjaśnienia czy skarżący korzysta z pomocy społecznej lub innych form dofinansowania, podania wysokości przysługujących zasiłków, przedłożenia dokumentów potwierdzających otrzymywaną pomoc.
W wykonaniu wezwania wnioskodawca wskazał, iż opłaty za gaz i wodę są wliczone w czynsz mieszkaniowy, za energię elektryczną skarżący ponosi osobną opłatę miesięcznie około 10 zł. Ponadto ponosi miesięcznie opłatę za abonament radiowo-telewizyjny w kwocie 17 zł. Skarżący wyjaśnił także, iż otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości 137,11 zł miesięcznie. Do złożonego oświadczenia skarżący przedłożył następujące dokumenty źródłowe: Decyzję Prezydenta Miasta "[...]"z dnia 08.01.2010r. w przedmiocie przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego w kwocie 137,11 zł na okres od 01.02.2010r. do 31.07.2010r., przekazywanego na konto Spółdzielni Mieszkaniowej "{...]", zawiadomienie ze spółdzielni mieszkaniowej o wysokości czynszu (165,12 zł) oraz funduszu remontowego (89,50 zł), kserokopie dwóch faktur za energię elektryczną na kwotę 22,88 zł i 16,93 zł, kserokopię przekazu pocztowego –opłata abonamentu radiowo-telewizyjnego za cały rok w wysokości 186,70 zł.
Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 §1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Wskazać należy, iż skarżący, na którym to spoczywa ciężar udowodnienia, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, w wystarczający sposób uwiarygodnił swoją rzeczywistą sytuację materialną, bytową i rodzinną, wykazując, iż jest ona na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Skarżący przedłożył dokumenty: potwierdzające aktualną wysokość otrzymywanych przez niego środków pieniężnych (z tytułu renty), potwierdzające otrzymywaną pomoc finansową (z tytułu dodatku mieszkaniowego), złożył oświadczenia (potwierdzone odpowiednimi dokumentami) w zakresie miesięcznych wydatków, jak również wyjaśnił swoją sytuację majątkową. Na podstawie złożonych oświadczeń i dokumentów stwierdzić można, iż wnioskodawca utrzymuje się z bardzo ograniczonych środków finansowych, jednakże jego wydatki, przy racjonalnym gospodarowaniu tymi środkami, nie przekraczają uzyskiwanego dochodu i mogą wystarczać na skromne utrzymanie.
Trudno zatem uznać, aby ze środków finansowych jakimi dysponuje miesięcznie wnioskodawca, skarżący był w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania sądowego oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Trudną sytuację materialną potwierdza również, fakt przyznania skarżącemu pomocy w zakresie dofinansowania opłat mieszkaniowych. Ponadto zauważyć należy, iż skarżący nie posiada majątku, który umożliwiłby pozyskanie środków pieniężnych na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania sądowego. Mieszkanie, w którym zamieszkuje służy bowiem zaspokojeniu jego własnych potrzeb mieszkaniowych.
W tej sytuacji, za uzasadnione uznać należy przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, gdyż z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W związku z tym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.