Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. i S. D. od decyzji z 5 marca 2020 r., z upoważnienia Prezydenta Z., przez Dyrektora Wydziału Środowiska w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomość przy ul. W. 1 w Z. uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia wysokości opłaty za grudzień 2014 r. i umorzyło postępowanie w tym zakresie, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części.
Organ I instancji działając na podstawie art. 6o, art. 6i, art. 6j, art. 6k, oraz 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2010), w związku z art. 21 § 1 pkt 1, § 2, 3, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 900) i powołanych w sentencji uchwał Rady Miasta Z. określił wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomość przy ul. W. 1 w Z. na kwotę: 19,60 zł miesięcznie w miesiącach grudzień 2014 - styczeń 2015 r.; 39,40 zł miesięcznie w miesiącach luty-marzec 2015 r.; 19,60 zł miesięcznie w miesiącach kwiecień 2015 - maj 2015 r.; 39,40 zł miesięcznie w miesiącach czerwiec- lipiec 2015 r.; 49,00 zł miesięcznie w miesiącach sierpień- wrzesień 2015 r.; 29,40 zł miesięcznie w miesiącach październik 2015-styczeń 2016 r.; 0 zł w miesiącach luty-marzec 2016 r.; 29,40 zł miesięcznie w miesiącach kwiecień -maj 2017 r.; 39,40 zł miesięcznie w miesiącach czerwiec- lipiec 2017 r.; 19,60 zł miesięcznie; w miesiącach sierpień 2017 - wrzesień 2017 r.; 29,40 zł miesięcznie; w miesiącach październik - marzec 2018 r.; 39,40 zł w miesiącach kwiecień - lipiec 2018 r.; 9,80 zł miesięcznie w miesiącach sierpień - wrzesień 2018 r.; 29,40 zł miesięcznie w miesiącach październik-listopad 2018 r.; 19,60 zł miesięcznie w miesiącach grudzień 2018 - styczeń 2019 r., 9,80 zł miesięcznie w miesiącach luty - marzec 2019 r.; 36 zł miesięcznie w miesiącach kwiecień - maj 2019 r.; 18 zł miesięcznie w miesiącach czerwiec - lipiec 2019 r., 36 zł miesięcznie w miesiącach sierpień - wrzesień 2019 r. 18 zł miesięcznie w miesiącach październik - listopad 2019 r.; 36 zł począwszy od grudnia 2019 r.
W toku postępowania ustalono, że właścicielem nieruchomości są: M. D. oraz S. D..
Skarżący zadeklarowali cztery osoby gromadzące odpady w sposób selektywny. W dniu 18.07.2013 r. deklaracja została wyzerowana z uzasadnieniem, że dla nieruchomości nie został podstawiony pojemnik oraz, że w miesiącach od 01 lipca do końca sierpnia rodzina będzie przybywała w miejscowości T..
W miesiącu wrześniu 2013 r. ponownie złożono deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na dwie osoby segregujące odpady, jednak w dniu 16 października 2013 r. wyzerowano tę deklarację z datą od września 2013 r..
W toku czynności sprawdzających ustalono, że nieruchomość była zamieszkiwana nieprzerwanie od lipca 2013 r. Art. 6i ust 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach określa, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości zamieszkałych - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec.
W dniu 15 listopada 2018 r. wezwano małżonków D. do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi począwszy od lipca 2013 r. W dniu 27 listopada 2018 r. strona złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązującą od grudnia 2018 r. Zadeklarowano jedną osobę segregującą odpady komunalne. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla przedmiotowej nieruchomości powstał w lipcu 2013 r. Zgodnie z art. 6o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody.
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2018 r. organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w Z. przy ul. W. 1.
W trakcie prowadzonego postępowania organ zwrócił się w dniu 3 grudnia 2018 r. do A. Sp. z o.o. o podanie wskazań licznika zużycia wody dla nieruchomości przy ulicy W. 1 w celu potwierdzenia, że nieruchomość jest zamieszkiwana.
W piśmie z dnia 6 grudnia 2018 r. A. Sp. z o.o. wskazało zużycie wody dla przedmiotowej nieruchomości w okresie od 01 lipca 2013 r. do chwili obecnej w okresie dwumiesięcznym (w takim systemie odbywa się rozliczenie zużycia wody w zabudowie jednorodzinnej). Uzyskane dane wskazywały, że nieruchomość w analizowanym okresie była zamieszkiwana. W związku z powyższym, organ określił wysokość opłaty w drodze decyzji biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez Radę Gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki.
W powyższej sprawie organ oparł się na najbardziej wiarygodnych dostępnych danych meldunkowych (3 osoby od 2004 r.) potwierdzonych średniomiesięcznym zużyciem wody (średnio 8,5 m3 miesięcznie, przy średniomiesięcznym wskaźniku zużycia wody przez 1 mieszkańca Z. wg GUS 2,93 m3).
W dniu 3 stycznia 2018 r. został wyznaczony siedmiodniowy termin wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Właściciel nieruchomości zapoznał się z dokumentacją w dniu 10 stycznia 2019.
W dniu 21 stycznia 2019 r. została wydana przez organ decyzja administracyjna naliczająca opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, od której strona dnia 8 lutego 2019 r. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Decyzją z dnia 6 maja 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu. Zgodnie z zaleceniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego zgromadzono dodatkowy materiał dowodowy potwierdzający fakt zamieszkiwania w nieruchomości trzech osób. W dniu 16 maja 2019 r. organ zwrócił się do Szkoły nr "[.1.]" w Z. w celu potwierdzenia, że z dokumentów posiadanych przez szkołę wynika, że syn strony zamieszkuje pod adresem ul. W. 1 w Z.. Fakt ten został potwierdzony przez szkołę pismem z dnia 24 maja 2019 r. Przyjęto, że małoletni wtedy N. D. zamieszkiwał z opiekunami prawnymi, jakimi byli jego rodzice.
Jednocześnie, zgodnie z sugestią Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w dniu 30 maja 2019 r. zwrócono się do strony z prośbą o dostarczenie dowodów potwierdzających fakt zamieszkiwania w analizowanym okresie w miejscowości T., oraz udzielenia informacji na temat ewentualnego wynajmu domu przy ul. W. 1 w Z. (potwierdzenie odbioru pisma 05 czerwca 2019). Strona nie odpowiedziała na to pismo. W związku z powyższym nie dano wiary stronie, że w analizowanym okresie rodzina zamieszkiwała w miejscowości T.. Prowadzenie działalności gospodarczej (firma A. - D.) w Z. również czyni bardziej prawdopodobnym, że rodzina zamieszkuje w Z..
Ponadto we wszystkich deklaracjach o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nawet dotyczących innych nieruchomości, składanych przez małżonków D. - ostatnia z dnia 26 października 2018r. - adresem zamieszkania (nie zameldowania) wskazywanym przez M. i S. D. zawsze jest ul. W. 1 w Z..
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2019 r. wyznaczono stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, z którego strona nie skorzystała.
Organ w dniu 24 lipca 2019 r. ponownie wydał decyzję określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomość zlokalizowaną przy ul. W. 1 w Z., od której strona odwołała się w dniu 7 października 2019 r.
Decyzją z dnia 8 stycznia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu. Zgodnie z zaleceniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego zgromadzono dodatkowy materiał dowodowy. Pismem z dnia 15 stycznia 2020 r. zwrócono się do Urzędu Gminy B. z prośbą o wskazanie czy i w jakich okresach i za ile osób małżonkowie D. ponosili opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi położoną w miejscowości T. 1, oraz jaki adres zamieszkania wskazywali w deklaracjach.
W dniu 27 stycznia 2020 r. Gmina B. udzieliła odpowiedzi, z której wynika, że małżonkowie D. w składanych deklaracjach wskazują adres zamieszkania ul. F. 1 w Z. (jak organowi wiadomo jest to adres prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej). Liczba deklarowanych osób w miejscowości T.: 10 osób w lipcu i sierpniu 2013 r., 2 osoby od września 2013, 1 osoba od marca 2019 r.
Zgodnie z uchwałą Rady Miasta Z. z dnia 28 września 2016 r. w sprawie ustalenia stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawek opłat za pojemniki o określonej pojemności, za podstawową stawkę opłaty za odpady dla nieruchomości zamieszkałych, przyjęto stawkę za odpady segregowane w wysokości 9,80 zł od osoby/miesiąc. Wydając niniejszą decyzję organ wziął pod uwagę fakt, że strona deklarowała w złożonych przez nią deklaracjach selektywną zbiórkę odpadów komunalnych.
Zgodnie z uchwałą Rady Miasta Z. z dnia 23 stycznia 2019 r. w sprawie ustalenia stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawek opłat za pojemniki o określonej pojemności, stawki opłat od miesiąca kwietnia 2019 r. uległy zmianie, dlatego też od kwietnia 2019 r. do wyliczenia miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przyjęto stawkę za odpady segregowane w wysokości 18 zł od osoby/miesiąc. Zgodnie z Uchwałą Rady Miasta Z. z dnia 10.02.2015 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi Rada Miasta dokonała wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określonej w art. 6j ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy tj. opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty.
Zgodnie z art. 68 § 2 ustawy ordynacja podatkowa jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Zgodnie z powyższym opłata za okres lipiec 2013 r. - listopad 2014 r. uległa przedawnieniu. Stąd w decyzji wysokość należnej opłaty za gospodarowanie odpadami naliczono począwszy od grudnia 2014 r.
Odwołując się od tej decyzji M. i S. D. podali, że pomimo złożonej w 2013 r. deklaracji nie został do nieruchomości podstawiony pojemnik na odpady i nie odbierano od nich śmieci z adresu W. 1 do dnia 30 listopada 2018 r. Brak pojemnika był istotnym utrudnieniem, gdyż musieli przez te lata wywozić odpady do miejscowości T. 1, gmina B., gdzie mieszkają i gdzie znajduje się ich centrum życiowe. Podnieśli, że nie jest zasadne wyliczenie opłat na podstawie zużycia wody. Nie mają odrębnego licznika do podlewania ogrodu, a często i bez ograniczeń ogród podlewają. Zakwestionowali wyliczenia opłat za poszczególne okresy i ustalenie liczby osób w poszczególnych okresach.
Rozpatrując przedmiotową sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, co następuje
Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji jest ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U z 2020 r. poz. 1439), dalej: u.c.p.g. Zgodnie z art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g., obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec.
Na podstawie art. 6m ust. 1 u.c.p.g., właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania w danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania w danej nieruchomości odpadów komunalnych. Deklaracja ma przy tym charakter bezterminowy, wykazuje się w niej miesięczną wysokość opłaty, która obowiązuje aż do zmiany okoliczności wpływających na jej wysokość, z czym powinno się wiązać złożenie nowej deklaracji. Zgodnie zaś z art. 6o u.c.p.g., w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta upoważniony został do określenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających w nieruchomościach o podobnym charakterze. Wybór metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz określenie stawki opłaty, następuje w drodze uchwały rady gminy (art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.).
Z powołanych przepisów wynika, że wysokość opłaty określana jest w uchwale rady gminy, a obowiązek uiszczenia opłaty w przypadku nieruchomości, w której zamieszkuje mieszkaniec, powstaje za każdy miesiąc zamieszkiwania w nieruchomości i nie jest uzależniony od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych, jak również od tego, czy odpady są na nieruchomości wytwarzane czy też nie. Obowiązek uiszczenia opłaty nie jest zatem uzależniony od wykonania, częściowego wykonania czy też niewykonania przez gminę obowiązku odbioru odpadów od właściciela nieruchomości. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest bowiem ceną za wykonaną usługę. Uprawnienie do pobierania opłat nie wynika z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy gminą i właścicielem nieruchomości, lecz z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz unormowań zawartych w uchwałach rady gminy.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że pobieranie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest czynnością mieszczącą się w sferze publicznoprawnej, w wykonywaniu której gmina występuje w roli organu władzy publicznej. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. ustanowił bowiem domniemanie, że w zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1579/15, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt. I SA/Gd 542/16 czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. I SA/Ke 377/16, wyroki dostępne w CBOSA na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle tego orzecznictwa właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorom gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadów komunalnych.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zobowiązaniem powstającym za okresy miesięczne. W tym okresie musi zajść zdarzenie warunkujące powstanie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - zamieszkiwanie mieszkańca na nieruchomości. Zamieszkanie w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma wyłącznie faktyczny charakter i nie należy go utożsamiać z miejscem zamieszkania w rozumieniu Kodeksu cywilnego. SKO powołało się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 14 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 979/17, który wskazał, że wszystkie nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, choćby robili to nieregularnie, wchodzi w zakres abstrakcyjnego pojęcia "nieruchomości zamieszkanych".
Mając powyższe na uwadze SKO stwierdziło, że nieruchomość położona w Z. przy ul. W. 1 musi zostać uznana za zamieszkałą. M. i S. D. twierdzą, że mieszkają na stałe w T., ale nie kwestionują, że przebywają też w bliżej nieokreślonych dniach na terenie nieruchomości przy ul. W.. Świadczy też o tym regularne zużycie wody w tym budynku. Ponadto SKO wskazało, że nawet większa liczba nieruchomości może być jednak równocześnie zamieszkana, przemiennie. SKO nie zgodziło się z twierdzeniami odwołujących, że podczas pobytu małżonków D. na nieruchomości przy ul. W. nie powstają odpady komunalne. Takie odpady powstają i nie ma znaczenia okoliczność, że są one wywożone do pojemników na terenie gminy B.. Odpady powinny być oddawane w miejscu ich wytworzenia, a ich transport bez zezwolenia jest sprzeczny z przepisami prawa. Jeżeli zatem nieruchomość przy ul. W. 1 w Z. jest nieruchomością zamieszkałą, to istnieje obowiązek uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
SKO uznało, że Organ pierwszej instancji miał prawo ustalić ilość osób i wysokość tej opłaty, w oparciu o uzasadnione szacunki, tj. średniomiesięczne zużycie wody. Rozliczenie wysokości opłat dokonane dla poszczególnych okresów przez organ pierwszej instancji nie budzi zastrzeżeń. Średnie zużycie wody dotyczy wszystkich mieszkańców Z., także tych, którzy podlewają należące do nich ogrody. Rozpatrując sprawę Kolegium dostrzegło, że przedawnieniu uległa opłata za grudzień 2014 r., której wysokość również ustalona została zaskarżoną decyzją. Zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej, której przepisy mają zastosowanie do opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W tym zakresie postępowanie w przedmiocie określenia wysokości opłaty za grudzień 2014 podlegało umorzeniu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję wnieśli M. i S. D..
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa art. 6 u.c.p.g.. Wskazali, że z powodu uchybienia Gminy Z., nie mając podstawionego przez nią pojemnika na śmieci, byli zmuszeni pozostawiać śmieci w pojemniku w T.. Były one wywożone przez specjalistyczną firmę C..
Ponadto zarzucili naruszenia art. 7 i art. 77 kpa przez nieuwzględnienie zebranych w sprawie dowodów świadczących o niewywożeniu śmieci z powodu nie podstawienia pojemnika i pomimo niepodważonych skutecznie twierdzeń skarżących o sporadycznym ich przebywaniu pod adresem przy ul. W. 1 w Z.. Ich syn N. D. studiuje w U. i tam mieszka.
Wskazali, że nie mogą zatem zgodzić się z kwotami podanymi w uzasadnieniu, tym bardziej, że płacą oni za odpady w Gminie B., gdzie najczęściej przebywają. Do odwołania od decyzji Prezydenta dołączyli potwierdzenia wpłat za wodę i śmieci dotyczące posesji w T..
W związku z brakiem pojemnika i wobec tego, że ich centrum życiowe jest w T. i tam odbierane są regularnie ich śmieci złożyli deklarację zerującą. Powołali się przy tym na brak możliwości odbierania śmieci w Z. z powodu braku pojemnika i na zamieszkiwanie w T., gdzie regularnie odpady są i były odbierane.
Podkreślili, że mieszkają na stałe w T., a w Z. przebywają znacznie rzadziej. W tym czasie zabierali ze sobą śmieci do ich domu w T., skąd były odbierane przez specjalistyczne przedsiębiorstwo.
SKO wniosło o oddalenie skargi skarżących.
Odnosząc się do zarzutu niepodstawienia przez gminę pojemnika na odpady komunalne, przywołało stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 1013/18, zgodnie z którym opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest daniną publiczną i ma charakter obowiązkowy, wobec czego mieszkaniec gminy nie jest zwolniony od jej płacenia nawet wtedy, gdy gmina niewłaściwie organizuje odbiór opadów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z ustalonego stanu faktycznego, który ma oparcie w materiale dowodowym, wynika, że nieruchomość położona w Z. przy ul. W. 1 jest zamieszkała. Z przedłożonych dowodów wynika, że w tym mieszkaniu mieszkały do października 2018r. 3 osoby (skarżący i ich syn).
W powyższej sprawie organ I instancji oparł się na dostępnych danych meldunkowych (3 osoby są zameldowane w przedmiotowym lokalu od 2004 r.). O tym, że ta nieruchomość była zamieszkana świadczy też fakt, że średniomiesięczne zużycie wody w tym lokalu przekracza średniomiesięczny wskaźnik zużycia wody przez 1 mieszkańca Z. wg GUS, które wynosi 2,93 m3. Z wysokości ustalonych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynika faktycznie, że ich wysokość jest naliczona w sposób korzystniejszy niż to wynika z ustalonego stanu faktycznego. Ma rację strona skarżąca, że wysokość opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest uzależniona od zużycia wody. Nie została ona też w taki sposób ustalona w treści zaskarżonej decyzji.
Wysokość tej opłaty zgodnie z uchwałami Rady Miasta Z. od lipca 2013 do kwietnia 2019r. wynosiły od osoby za miesiąc 9,80 zł., a od kwietnia 2019r. wynosi 18 zł od osoby, za odpady segregowane. Z treści decyzji Organu I instancji wynika, że w spornym okresie przyjęto, że nieruchomość była zamieszkała przez 1, 2 osoby lub 3 osoby. Wyjątkiem był okres sierpień i wrzesień 2015, gdzie naliczono opłaty za 5 osób i w lutym i marcu 2016r., kiedy naliczono 0 zł.
Natomiast od października 2018r. opłaty są naliczane od 2 osób. A zatem uwzględniono fakt, ze syn skarżących od października 2018r. studiuje w U.. I w konsekwencji jego osoba nie jest uwzględniana przy naliczaniu wysokości tych opłat, od października 2018r.
Szkoła nr "[.1.]" w Z. potwierdził, że syn skarżących zamieszkuje pod adresem ul. W. 1 w Z.. Zasadnie zatem przyjęto, że małoletni wtedy N. D. zamieszkiwał z opiekunami prawnymi, jakimi byli jego rodzice. Wszystkie te okoliczności wskazują jednoznacznie, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki wynikające z art. 6o ust.1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody. Wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określana jest w uchwale rady gminy, a obowiązek uiszczenia opłaty w przypadku nieruchomości, w której zamieszkuje mieszkaniec, powstaje za każdy miesiąc zamieszkiwania w nieruchomości i nie jest uzależniony od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych, w przeciwieństwie do nieruchomości, w których nie zamieszkują mieszkańcy, odnośnie których obowiązek uiszczenia opłaty powstaje dopiero w sytuacji powstania w nieruchomości takich odpadów.
Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter ekwiwalentnego świadczenia obowiązkowego, które obowiązkowo należy uiszczać dopóty, dopóki spełnia się ustawowe przesłanki, precyzowane w odpowiednich uchwałach będących aktami prawa miejscowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Po 282/18).
Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji była ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Na podstawie art. 6m ust. 1 u.c.p.g., właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania w danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania w danej nieruchomości odpadów komunalnych. Deklaracja ma przy tym charakter bezterminowy, wykazuje się w niej miesięczną wysokość opłaty, która obowiązuje aż do zaistnienia okoliczności wpływających na jej wysokość, z czym powinno się wiązać złożenie nowej deklaracji.
Zgodnie zaś z art. 6o u.c.p.g., w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta upoważniony został do określenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających w nieruchomościach o podobnym charakterze. Wybór metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz określenie stawki opłaty, następuje w drodze uchwały rady gminy (art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.).
Reasumując, z powołanych przepisów wynika, że wysokość opłaty określana jest w uchwale rady gminy, a obowiązek uiszczenia opłaty w przypadku nieruchomości, w której zamieszkuje mieszkaniec, powstaje za każdy miesiąc zamieszkiwania w nieruchomości i nie jest uzależniony od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych, w przeciwieństwie do nieruchomości, w których nie zamieszkują mieszkańcy, odnośnie których obowiązek uiszczenia opłaty powstaje dopiero w sytuacji powstania w nieruchomości takich odpadów.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że pobieranie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest czynnością mieszczącą się w sferze publicznoprawnej, w wykonywaniu której gmina występuje w roli organu władzy publicznej. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. ustanowił bowiem domniemanie, że w zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1579/15, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 542/16 czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 lipca 2016 r. sygn. I SA/Ke 377/16, wyroki dostępne w CBOSA na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle tego orzecznictwa właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorom gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadów komunalnych. Takie stanowisko Sąd w pełni akceptuje w niniejszej sprawie.
Stwierdzić należy, że podmioty zobowiązane do uiszczenia omawianej opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie.
W rozpoznawanej sprawie zgłoszone zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Kwestia braku pojemnika na śmieci nie ma żadnego znaczenia. Ta kwestia pozostaje poza kognicją sądu administracyjnego. Skarżący mogli w tej sprawie wystąpić do sądu powszechnego o zobowiązanie Gminy o udostępnienie pojemnika. Należy jednak wskazać, że skarżący nie dążyli do wykonania obowiązku, który wynika z powołanej ustawy. A zatem kwestia rzekomego braku pojemnika była pretekstem do odmowy złożenia deklaracji i regulowania należności za powstające w tej nieruchomości odpady stałe. Te odpady powinny być składowane i odprowadzane w miejscu ich wytworzenia.
W konsekwencji sąd nie może uznać argumentu skarżących, że byli oni zmuszeni pozostawiać śmieci w pojemniku w T., skąd na podstawie umowy śmieci były wywożone przez specjalistyczną firmę C.. Przedmiotem tej umowy nie mógł być wywóz nieczystości z Z., a z miejsca ich wytworzenia, czyli z T..
W konsekwencji Sąd nie uznał zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 kpa przez nieuwzględnienie zebranych w sprawie dowodów świadczących o niewywożeniu śmieci z powodu niepodstawienia pojemnika. Wbrew twierdzeniom skarżących, przy określeniu wysokości opłat nie decydowała częstotliwość przebywania pod adresem przy ul. W. 1 w Z.. A zakwalifikowanie tej nieruchomości jako zamieszkałą. O tym przesądzają powołane i poddane analizie prawnej przepisy prawa materialnego.
Jak już zostało wskazane podstawą naliczenia opłat jest deklaracja. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie złożyli wymaganej deklaracji. Dniu 18.07.2013 r. deklaracja o naliczaniu opłat została wyzerowana z uzasadnieniem, że dla nieruchomości nie został podstawiony pojemnik oraz, że w miesiącach od 01 lipca do końca sierpnia rodzina będzie przybywała w miejscowości T.. Przepis art. 6o ust. 1 u.c.p.g. uprawnia organ do określenia opłaty, w przypadku, gdy właściciel nieruchomości nie stosuje się do obowiązków wynikających z ustawy bądź naliczył opłatę w nieprawidłowej wysokości, nie dokonał korekty deklaracji np. w sytuacji gdy faktyczna ilość odebranych odpadów jest odmienna od zadeklarowanej. W wypadku stwierdzenia rozbieżności organ zobowiązany jest ustalić prawidłową wysokość opłaty za okresy, w którym powstał i uległ konkretyzacji obowiązek jej uiszczenia. Z tego punktu widzenia należy uznać za dopuszczalne określenie wysokości "opłaty wstecz" za okresy, co do których potwierdziły się wątpliwości organu odnośnie danych zawartych w złożonej deklaracji.
Jak już zostało wskazane opłaty zostały naliczone zgodnie z przepisami prawa miejscowego. A zatem za podstawowe opłaty za odpady dla nieruchomości zamieszkałych, przyjęto stawkę za odpady segregowane w wysokości 9,80 zł od osoby/miesiąc, a od kwietnia 2019r. w wysokości 18 zł od osoby/miesiąc. Natomiast badanie zużycia wody było elementem postępowania dowodowego celem ustalenia liczby osób zamieszkałych w nieruchomości.
W niniejszej sprawie zaistniały więc podstawy do określenia wysokości opłaty w drodze decyzji i w wysokości w niej wskazanej. Wobec braku deklaracji, organ miał prawo określić wysokość tej opłaty na podstawie danych wynikających z materiału dowodowego. W tym zakresie, organ I instancji zasadnie oparł się na danych wynikających z rejestru osób zameldowanych w przedmiotowej nieruchomości, i innych dowodów, które zostały omówione wcześniej.
Właściciel każdej nieruchomości jest zobowiązany, zgodnie z komentowaną ustawą, do podporządkowania się gminnemu systemowi gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia z tego takiego właściciela, jak chce tego skarżący, okoliczność samodzielnego gospodarowania odpadami komunalnymi. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter ekwiwalentnego świadczenia obowiązkowego, które obowiązkowo należy uiszczać dopóty, dopóki spełnia się ustawowe przesłanki, precyzowane w odpowiednich uchwałach będących aktami prawa miejscowego. Taką przesłanką jest bycie właścicielem nieruchomości zamieszkałej.
Zatem, skoro skarżący sami nie złożyli deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, to Prezydent był uprawniony na podstawie art. 6o u.c.p.g., do określenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uwzględniając prawidłowo ustalone elementy stanu faktycznego, mające wpływ na jej wysokość.
Organ nie naruszył art. 6 ust. 1 u.c.p.g., który dotyczy nieczystości ciekłych, oraz właścicieli nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, wykonując obowiązek określony w art. 5 ust. 1 pkt 3b. Powyższy przepis nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji skoro ta odpowiada prawu, Sąd, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.