Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie T. S., J. S., reprezentowani przez adwokata, zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", w przedmiocie określenia daty powstania długu celnego, określenia kwoty podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz opłaty paliwowej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że mając na uwadze znane Dyrektorowi dochody skarżących w 2014 r. – ewentualne niezwłoczne wszczęcie egzekucji mogłoby pozbawić strony oraz ich rodzinę środków do życia oraz ewentualnie – środków do prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej. Skutki ewentualnej egzekucji mogłyby zatem być dla strony skarżącej trudne do odwrócenia, zaś wywołana przez nią szkoda (w tym polegająca na utraceniu korzyści z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej) – znaczna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – powoływanej dalej jako p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 zd. 1 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności będącej przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Na gruncie powołanego wyżej unormowania wskazuje się, że postępowanie w sprawie wstrzymanie wykonania w całości lub w części zaskarżonej decyzji administracyjnej może być prowadzone wyłącznie na wniosek strony skarżącej; przy czym sąd nie jest uprawniony do wyjścia poza granice tego wniosku, jest natomiast uprawniony do uwzględnienia z urzędu okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania, jak również okoliczności stojących w opozycji do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (p. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05, opubl. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z brzmienia art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika ponadto, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, których wystąpienie warunkuje możliwość wydania orzeczenia w sprawie wstrzymania wykonania. Do katalogu tych przesłanek należą: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca nie sprecyzował przy tym, co należy rozumieć przez te pojęcia, a w konsekwencji ocena wystąpienia tych przesłanek należy każdorazowo do sądu. Próbę wyjaśnienia tych przesłanek podjął w swym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując m.in. w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04 (niepubl.), że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.
Zaś trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1841/09, niepubl.).
Uzasadniając złożony w niniejszej sprawie wniosek, strona skarżąca odwołała się do przesłanki niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wskazując na ryzyko utraty środków do życia na skutek ewentualnej egzekucji.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wysokości określonych zaskarżoną decyzją zobowiązań podatkowych, wskazać należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Skoro konieczność zapłaty i związane z tym uszczuplenie majątku zobowiązanego do zapłaty adresata decyzji są zwykłym następstwem jej wydania, oznacza to, że nie zawsze w takiej sytuacji należy odwoływać się do wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zastosowania tej instytucji nie może zaś w szczególności uzasadniać sama wysokość dochodzonej od skarżących w toku postępowania egzekucyjnego należności. W orzecznictwie sądowym sformułowano zyskujące powszechną aprobatę stanowisko, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego nie naprawiłoby (postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 450/09, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tymczasem wykonanie obowiązku polegającego bezpośrednio na świadczeniu pieniężnym ma co do zasady charakter odwracalny (postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 115/09, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanką uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji jest jedynie sytuacja, w której egzekucja administracyjna może prowadzić do braku możliwości przywrócenia pierwotnego stanu rzeczy, nie natomiast sytuacja, w której może jedynie dojść do czasowej utraty określonych składników majątkowych.
W świetle powyższych rozważań pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie złożonego w niniejszej sprawie wniosku możliwe jest jedynie w sytuacji uprawdopodobnienia przez stronę wnioskującą, że w jej przypadku do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W ocenie Sądu, strona w niniejszej sprawie nie przedstawiła okoliczności, które wskazywałyby na istnienie takiego niebezpieczeństwa. Zasadnicza konkluzja strony, iż wszczęcie ewentualnego postępowania egzekucyjnego będzie skutkowało utratą płynności finansowej, nie została w należyty sposób uzasadniona, ani też uprawdopodobniona. Do zweryfikowania twierdzeń strony, że wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla jej majątku, prowadząc do powstania trudnych do odwrócenia skutków, niezbędne było bowiem dysponowanie przez Sąd informacjami o jej sytuacji majątkowej, ale również o sytuacji rodzinnej, uzyskiwanych dochodach oraz posiadanych oszczędnościach, czy ponoszonych wydatkach. Nie było natomiast wystarczające wskazanie w sposób ogólnikowy na możliwości utraty korzyści z prowadzonej działalności gospodarczej, czy pozbawienie środków do życia.
Końcowo należy dodać, iż postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest rozstrzygnięciem tymczasowym. Postanowienie tego rodzaju ma charakter wpadkowy, zaś jego byt prawny kończy się z chwilą wydania przez Sąd wyroku.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.