Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu do uiszczenia wpisu od skargi (w kwocie 100 zł) wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 9 listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za styczeń 2012 r. z tytułu nielegalnie pobranej energii elektrycznej, M. K. (dalej skarżący) złożył wniosek, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżący oświadczył, że w gospodarstwie domowym pozostaje wspólnie z niepełnoletnią córką, że nie posiada żadnego majątku (w tym jakichkolwiek oszczędności), oraz że uzyskuje dochody w wysokości 582,50 zł pochodzące ze świadczenia alimentacyjnego i zasiłku stałego wypłacanego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Nysie. Jednocześnie wskazał, iż do stałych wydatków w jego gospodarstwie domowym należą koszty związane z zapłatą podatku od nieruchomości oraz z zakupem energii elektrycznej, wody i gazu opiewające na kwotę 279 zł. W załączeniu do wniosku skarżący przekazał kserokopię decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z 9 października 2015 r. o przyznaniu zasiłku stałego w wysokości 182,50 zł oraz kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności podjętego w dniu 2 grudnia 2014 r.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącego możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.).
Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie częściowym (o co wnosi skarżący) uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu.
Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy również wskazać, że oceniana jest zasadność wniosku w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.).
W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w opisanych wyżej dokumentach wskazują na wyjątkową sytuację skarżącego i jego rodziny w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 2 p.p.s.a.
Z przekazanej kserokopii decyzji o przyznaniu zasiłku stałego wynika bowiem, iż dochód rodziny skarżącego wynosi 663 zł (331,50 zł na osobę). Jak wynika z treści decyzji dochód ten dochód ten ustalono na podstawie wywiadu środowiskowego. W związku z tym skarżący i jego rodzina w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych zmuszeni są do korzystania z pomocy instytucji powołanej do wspierania ludzi znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Z kolei orzeczona wobec skarżącego niepełnosprawność, zdaniem referendarza, wpływa negatywnie na jego możliwości podjęcia pracy zarobkowej.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.