Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. W. (dalej jako skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 13 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany był - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Wnioskiem sporządzonym w dniu 8 sierpnia 2017 r. skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Referendarz sądowy, uznając trudną sytuację skarżącego, postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2017 r. przyznał mu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
W dniu 19 stycznia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.718) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata.
Z treści wniosku wynika, że podstawą utrzymania jednoosobowego gospodarstwa domowego skarżącego są dochody z tytułu emerytury w wysokości 1.600,26 zł. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika również, że posiada majątek w postaci samochodu osobowego o wartości 5.000 zł, ponosi koszty związane z obsługą zobowiązania kredytowego w wysokości 500 zł miesięcznie oraz koszty mieszkania w kwocie 500 zł, leczenia w wysokości 350 zł i zakupu opału na zimę wysokości 2.000 zł. W załączeniu skarżący przekazał kopie harmonogramu spłaty kredytu, sentencji wyroku Sądu Rejonowego w [...] i postanowienia Sądu Okręgowego w [...] oraz pisma banku informującego o zrealizowaniu dyspozycji zmiany terminu płatności rat.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyróżniają dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych (zgodnie art. 211 – 213 p.p.s.a. opłat sądowych – wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków) – zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd. Jak wskazano na wstępie uzasadnienia skarżący postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2017 r. został już zwolniony od kosztów sądowych w całości. Zatem złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych sprawia, iż postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. W związku z tym rozpoznanie wniosku w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie stało się zbędne i takie postępowanie - zgodnie z art. 249a p.p.s.a. – należało umorzyć.
Wobec powyższego prowadzenie postępowania o przyznanie prawa pomocy należało ograniczyć do wniosku o ustanowienie zawodowego pełnomocnika.
Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w części następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Jak wynika z zacytowanych wyżej przesłanek, instytucja prawa pomocy jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, może być udzielana w szczególnych przypadkach.
W tym względzie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081).
W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też wynikające z dokumentów wskazują na wyjątkową sytuację skarżącego w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 2 p.p.s.a.
Referendarz uznał bowiem, iż z dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym w wysokości 1.600,26 zł, obciążonych dodatkowo (poza stałymi kosztami utrzymania) wydatkami związanymi z zakupem niezbędnych lekarstw i obsługą zobowiązania kredytowego, nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.