Uzasadnienie
W postępowaniu wszczętym ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 18 marca 2014 r. w przedmiocie określenia straty z tytułu prowadzonej w 2005 r. pozarolniczej działalności gospodarczej skarżąca złożyła na druku PPF wniosek w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu należnego od skargi i opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku.
We wniosku wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych we wszystkich jej sprawach rozpatrywanych w tut. Sądzie, podkreślając przy tym że zostało jej już przyznane prawo pomocy w postępowaniach dotyczących skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu w zakresie podatku od towarów i usług za lata 2005-2009. Skarżąca oświadczyła, że jej sytuacja materialna nie uległa zmianie i brak jest w najbliższym czasie perspektyw na jej zmianę.
Postanowieniem z dnia 5 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. U podstaw rozstrzygnięcia legło stwierdzenie, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku nałożonego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 t.j.) – dalej jako: [p.p.s.a.] i nie przedłożyła żądanych dokumentów, potwierdzających jej stan majątkowy i możliwości płatnicze.
W złożonym na powyższe rozstrzygnięcie sprzeciwie pełnomocnik skarżącej podniósł, że skarżącej nie można zarzucać niewykonania obowiązku złożenia dodatkowych informacji, gdyż złożyła ona oświadczenie, że jej sytuacja nie uległa zmianie. Ponadto, pominięto informację, że skarżąca przebywa na leczeniu z chorym dzieckiem poza miejscem zamieszkania i nie była w stanie zebrać żądanych dowodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez stronę.
W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od poniesienia kosztów wpisu od skargi (500 zł) i opłaty kancelaryjnej (100 zł), zatem rozpoznanie jej wniosku sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do brzmienia tego przepisu, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wskazać przy tym należy, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, publikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie.
Dokonując oceny przedstawionych przez stronę okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż skarżąca wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd z urzędu uwzględnił przy tym okoliczności i dokumenty zgromadzone w toku postępowania wpadkowego o prawo pomocy w sprawie skarżącej o sygn. akt I SA/Op 810/13. W toku tego postępowania skarżąca we wniosku wskazała, że pozostaje w gospodarstwie domowym wyłącznie z synem A. P., uzyskując pomoc finansową od rodziny oraz od byłego męża - ojca jej syna. Wskazała następnie, iż od dwóch lat nie może podjąć pracy zarobkowej, gdyż zmuszona jest zajmować się opieką nad chorym synem. Skarżąca oświadczyła również, że poza lokalem mieszkalnym o powierzchni 65 m² nie posiada innego majątku jak też żadnych zasobów pieniężnych.
Ponadto, w piśmie z dnia 22 stycznia 2014 r. oświadczyła, że mieszka w lokalu mieszkalnym wspólnie z bratem i synem, dzieląc po połowie koszty utrzymania mieszkania w wysokości 562,10 zł (podobnie jak koszty energii elektrycznej w wysokości 119 zł) z bratem, oraz że były mąż, a ojciec dziecka przekazuje jej środki pieniężne z tytułu alimentów w wysokości 1.200 zł, finansując zarazem wszelkie dodatkowe potrzeby syna. W załączeniu do pisma skarżąca przedłożyła kserokopię zawiadomienia o wysokości opłat za lokal mieszkalny, kserokopię faktury wystawionej za dostawę energii elektrycznej, kserokopie pisemnych pokwitowań odbioru świadczenia alimentacyjnego w kwocie 1.200 zł za poszczególne miesiące 2013 r. i styczeń 2014 r., a także pismo J. P. (byłego męża skarżącej) z 20 stycznia 2014 r., w którym oświadczył, iż poza świadczeniem alimentacyjnym przekazywanym regularnie pokrywa również wszelkie inne wydatki związane z potrzebami swojego dziecka.
W tej sytuacji Sąd uznał, iż skarżąca nie posiada zasobów umożliwiających jej poniesienie wskazanych we wniosku kosztów postępowania sądowego. Świadczy o tym jej trudna sytuacja materialna, z której wynika, że środki pieniężne, którymi skarżąca dysponuje z tytułu pobieranych na syna alimentów, pozwalają jedynie, po opłaceniu niezbędnych wydatków, na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącej.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.