Uzasadnienie
L. H. (dalej jako: skarżący, strona) wywiódł do tut. Sądu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.
W dniu 24.03.2021 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo córki skarżącego informujące o śmierci skarżącego. Do pisma załączono skrócony kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu L. H. Zarządzeniem Sądu z dnia 7.04.2021 r. zwrócono się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o nadesłanie skróconego odpisu aktu zgonu L. H. (PESEL [...]).
W dniu 23.04.2021 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo z Urzędu Stanu Cywilnego w [...] wraz z załączonym odpisem skróconego aktu zgonu skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Postępowanie sądowe podlegało umorzeniu w związku z zaistnieniem w niniejszej sprawie przesłanki z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Z regulacją tą koresponduje art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., według którego, w razie śmierci strony, sąd zawiesza postępowanie z urzędu, z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.
Jak wynika z akt sprawy skarżący L. H. zmarł w dniu [...]. Okoliczność tę potwierdza odpis skrócony aktu zgonu, uzyskany z Urzędu Stanu Cywilnego w [...].
W chwili śmierci L. H. był już stroną postępowania sądowego, w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., bowiem chwilą wniesienia skargi jest data wniesienia jej do organu II instancji, co w niniejszej sprawie nastąpiło 31.12.2020 r. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W związku z powyższym uznać należy, że w chwili śmierci skarżącego postępowanie sądowe już się toczyło, zaś jemu samemu przysługiwał przymiot strony tego postępowania.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest natomiast legalność i zasadność wydanej w stosunku do skarżącego decyzji organu II instancji, utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą mu umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą za okres od grudnia 2008 r. do maja 2009 r. w łącznej kwocie 9.421,10 zł.
Z akt spray wynika, iż w styczniu 2020 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek, korzystając tym samym z uprawnienia przyznanego mu treścią art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2017, poz. 1778 ze zm., dalej: u.s.u.s.), regulującego zasady umarzania należności z tytułu składek. Uprawnienie to jest ściśle związane z osobą, która chce z niego skorzystać, w związku z czym, wydając decyzję organ rentowy bada istnienie przesłanek umożliwiających umorzenie należności składkowych w odniesieniu do osoby o to wnioskującej (w tym przypadku skarżącego). Zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia jest więc prawem o charakterze osobistym, ściśle związanym z osobą skarżącego.
Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Jak wskazał w tym względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postanowieniu z 5 września 2013 r. (sygn. akt III SA/Po 358/12, dostępnym w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"): prawo domagania się umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy (zindywidualizowane i skonkretyzowane w postępowaniu administracyjnym), jest ściśle związane z osobą dłużnika i nie podlega dziedziczeniu (przejęciu) przez spadkobierców na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.) w zw. z art. 31 i art. 32 u.s.u.s. Ww. sąd powołał się przy tym na wyrok NSA w Warszawie z 7 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 1216/99 (CBOSA) oraz glosę sędziego NSA Stefana Babiarza do tego wyroku (Glosa 2002/2/22).
Wskazał również, że inną w tym względzie kwestią jest, że spadkobiercy w zakresie nabytych praw i obowiązków majątkowych (w tym zaległości z tytułu składek), a więc już jako ewentualni dłużnicy, mogą również domagać się umorzenia zaległości z tytułu składek na podstawie art. 28 u.s.u.s. oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. 2003, Nr 141, poz. 1365), w szczególności poprzez powołanie się na swój własny ważny interes (ale nie na interes spadkodawcy).
W konsekwencji sąd stwierdził, że realizacja uprawnień, wynikających z art. 28 u.s.u.s., przez następców prawnych, nie zależy od wyników postępowania w zawisłej sprawie sądowoadministracyjnej, a zatem wynik toczącego się postępowania nie dotyczy interesu prawnego osób, które zgłosiły swój udział w miejsce spadkodawcy.
Tut. Sąd w całości podziela powyższe stanowisko, poparte przytoczonym wywodem, wskazując dodatkowo, że w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy, w kontekście przesłanek umorzenia, zawartych w ww. aktach prawnych (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 24 października 2017 r., I SA/Rz 592/17). Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków zmarłego skarżącego - L. H. Dodać przy tym należy, że udziału w niniejszym postępowaniu nie zgłosiła żadna inna osoba, której interesu prawnego dotyczyłby wynik tego postępowania.
W konsekwencji, skoro przedmiot niniejszego postępowania dotyczy uprawnienia do domagania się umorzenia zaległości z tytułu składek, w warunkach ściśle związanych z osobą zmarłego skarżącego, należało orzec o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia