Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. P.jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 9 września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług. W związku z tym na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Skarżąca na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) –zwanej dalej ustawą, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach skarżąca oświadczyła, iż jedynym źródłem dochodów jej i dwojga niepełnoletnich dzieci (córki 12 i 13 lat) jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 3.230 zł (brutto), z czego w jej dyspozycji znajduje się jedynie kwota 1.000 zł (netto) jako kwota wolna od egzekucji pieniężnej prowadzonej przez I Urząd Skarbowy w Opolu, oraz świadczenie alimentacyjne w łącznej kwocie 600 zł (po 300 zł na każde dziecko). Ponadto skarżąca wskazała, że miesięcznie dokonuje opłaty z tytułu najmu lokalu mieszkalnego w kwocie 1.350 zł.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 ustawy). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 ustawy).
Zatem wniosek skarżącej dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 ustawy.
Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8),, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy są niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 8 kwietnia 2010 r. wezwano ją do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania:
- - informacji na temat ponoszonych przez nią i rodzinę kosztów na bieżące utrzymanie, łącznie z kosztami utrzymania mieszkania (tj. wyodrębniając te koszty na poszczególne pozycje) i innymi obciążeniami dochodów skarżącej, a także dochodów, które w pełni pokrywałyby te wydatki,
- - dokumentów potwierdzających powyższe wydatki i dochody,
- - dokumentów potwierdzających oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy odnośnie egzekucji pieniężnej z wynagrodzenia za pracę
- - wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych skarżącej za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku.
W odpowiedzi skarżąca przedłożyła pismo z 30 kwietnia 2010 r., w którym oświadczyła, że miesięcznie dysponuje środkami pieniężnymi w kwocie 1.937 zł (wynagrodzenie po obciążeniu egzekucją prowadzoną od lipca 2009 r. około 1.287 zł netto, alimenty na rzecz córek 650 zł), nie posiada lokat bankowych oraz że ponosi stałe wydatki z tytułu najmu w kwocie 1.385 zł. W załączeniu do pisma skarżąca przekazała zaświadczenie o wynagrodzeniu oraz kserokopie potwierdzeń wykonania przelewu za najem mieszkania za luty, marzec i kwiecień 2010 r. i wykonania przelewu na rzecz sądu (grzywna - sygn. [...], grzywna i koszty – sygn. [...]). W wyniku analizy informacji zawartych przez skarżącą zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i opisanych wyżej piśmie i kserokopii dokumentów należało stwierdzić, iż w jej przypadku zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowaną, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Ocena ta jest wynikiem porównania dochodów i kosztów bieżącego utrzymania jej rodziny składającej się z trzech osób. Otóż referendarz uznał, że z dochodów będących w dyspozycji skarżącej w wysokości 1.937 zł (netto) obciążonych kosztami czynszu najmu lokalu mieszkalnego w wysokości 1.385 zł i innymi wydatkami niezbędnymi dla podtrzymania egzystencji trzyosobowej rodziny (m. in. zakup żywności i środków higienicznych) skarżąca nie jest w stanie wygenerować środki finansowe na zapłatę kosztów sądowych.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.