Uzasadnienie
Prezes Spółki o.o. T. pismem z dnia 5 stycznia 2009r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu o: "rozliczenie stanu konta, po uprzednim umorzeniu kwot sprzed 01.03.2003r., które uległy zgodnie z przepisami przedawnieniu". Do wniosku załączył kserokopię artykułu z "Gazety Prawnej" z dnia 16.03.2006r., dotyczącego sposobu liczenia terminu przedawnienia należności ZUS. Jednocześnie wnioskodawca wniósł o zawarcie ugody w postaci rozbicia na raty "w stosunku do pozostałych należności".
Pismem z dnia 2 lutego 2009r., ZUS Oddział w Opolu poinformował Spółkę, iż w związku z jej wnioskiem z dnia 05.01.2009r., w sprawie umorzenia należności z tytułu niezapłaconych składek oraz udzielenia układu ratalnego, na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), Zakład może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne finansowane przez płatnika składek lub ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Jednocześnie wskazano, iż niezbędne dla rozpatrzenia wniosku, jest dostarczenie w terminie 10 dni od daty otrzymania przedmiotowego pisma, dokumentów szczegółowo w nim opisanych. Ponadto organ wskazał warunki, których spełnienie jest niezbędne do rozpoznania wniosku o układ ratalny.
Pismem z dnia 23.01.2009r. zawiadomiono stronę o wszczęciu, na podstawie art. 61 § 4 kpa w związku z art. 123 wskazanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek.
Pismem z dnia 16 lutego 2009r. Spółka z o.o. T. w D., wskazała, iż w nawiązaniu do pisma, które otrzymała 10.02.2009r., w którym organ wskazał, iż wszczęto postępowanie ratalne oraz wskazano dokumenty, które wnioskodawca winien złożyć, zaistniało nieporozumienie. Prezes Spółki stwierdził: "(...)pragnę tylko jej egzekwowania w stosunku do przedawnienia(...)" oraz "(...) domagam się przedawnienia zaległości podatkowych, których okres wymagalności był do 31 grudnia 2002r. (...)".
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu w nawiązaniu do pism Spółki z dnia 5.01.2009r. oraz 16.02.2009r. w sprawie przedawnienia zadłużenia z tytułu składek, poinformował Spółkę, pismem z dnia 09.04.2009r., o przepisach regulujących kwestię przedawnienia składek, szczegółowo wyjaśniając sposób liczenia terminu przedawnienia. Wskazano, jakie podjęto w stosunku do Spółki czynności zmierzające do wyegzekwowania zobowiązań. W związku z powyższym, poinformowano Spółkę, iż zadłużenie Spółki nie uległo przedawnieniu i może być dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym. Równocześnie podniesiono, iż Spółka nie dostarczyła do dnia 30.03.2009r. wymaganych dokumentów, obrazujących jej sytuację.
Następnie pismem z dnia 11.05.209r. organ poinformował Spółkę, iż jej wniosek o rozłożenie na raty zadłużenia figurującego na koncie płatnika, pozostaje bez rozpatrzenia, z uwagi na nie spełnienie warunków zawartych w piśmie z dnia 02.02.2009r.
Spółka skarżąca odpowiadając na pismo organu z 09.04.2009r., nie zgodziła się ze stanowiskiem organu w sprawie interpretacji przepisów dotyczących przedawnienia.
Dnia 01.06.2009r. zapoznano stronę z zebranym materiałem dowodowym. Po zapoznaniu z aktami sprawy Prezes Zarządu Spółki do protokołu oświadczył, iż w dalszym ciągu podtrzymuje stanowisko w sprawie terminu przedawnienia spornych należności.
Decyzją z dnia 31 lipca 2009r., Nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, działając na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 123 powołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uwzględniając wniosek strony z dnia 05.01.2009r. w sprawie umorzenia należności z tytułu składek – umorzył wszczęte w przedmiotowej sprawie postępowanie z uwagi na brak przedmiotu postępowania.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż w dniu 05.01.2009r. do ZUS Oddziału w Opolu wpłynął wniosek Prezesa Zarządu Spółki z o.o. T. w sprawie umorzenia należności z tytułu niezapłaconych składek ZUS. Zdaniem organu, postępowanie w sprawie umorzenia składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak przepisów prawa, które byłyby podstawą dla podjęcia wnioskowanego rozstrzygnięcia. Podniesiono, iż zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się instytucji umorzenia, rozłożenia na raty oraz odroczenia terminu płatności. W związku z tym, umorzono wszczęte postępowanie.
Natomiast decyzją z dnia 13 lipca 2009r., Nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 oraz 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, po rozparzeniu wniosku Spółki z dnia 05.01.2009r. w sprawie umorzenia należności, odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 211760,64 zł.
Pismem z dnia 05.08.2009r. Spółka złożyła wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją ZUS z 13.07.209r. Nr [...], po raz kolejny załączając kserokopię artykułu prasowego, dotyczącego przedawnienia należności ZUS.
Jednocześnie kolejnym pismem z dnia 05.08.2009r. Spółka złożyła wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją ZUS z 13.07.209r. Nr [...].
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 3 grudnia 2009r.,Nr [...], utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia 13 lipca 2009r., podzielając argumentację w niej zawartą.
Równocześnie, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 3 grudnia 2009r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia 13 lipca 2009r., dotyczącą odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika składek (pracodawcę).
Spółka z o.o. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 grudnia 2009r.,Nr [...].
W skardze ponownie podniesiono zarzut przedawnienia należności ZUS.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodał także, iż w prowadzonym postępowaniu Zakład nie rozstrzygał o przedawnieniu składek. Wskazał, iż w orzecznictwie Sąd Najwyższy słusznie podkreślał, iż nie ma "prawa do przedawnienia" – zobowiązania winny być wykonywane. Pokreślono, że analiza postępowania egzekucyjnego wykazała, iż zadłużenie Spółki nie uległo przedawnieniu i nadal może być dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy też wskazać, iż na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Powyższe oznacza, iż Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie jest związany zarzutami skargi i bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa.
W przedmiotowej sprawie skarga okazała się uzasadniona, choć z innych przyczyn, niż wskazano w skardze.
Przeprowadzając kontrolę sądowoadministarcyjną w niniejszej sprawie, Sąd, w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na kwestię procesową, jaką był zakres żądania strony we wniosku z dnia 5 stycznia 2009r.
W ocenie Sądu, organ nieprawidłowo zakwalifikował powyższy wniosek strony jako żądanie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r., Nr 11, poz.74 ze zm.), stąd też bezzasadnie wszczął na podstawie art. 61 § 4 kpa w związku z art. 123 wskazanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, postępowanie w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek.
Jak wynika z pisma strony z dnia 5 stycznia 2009r., jak również z wszystkich innych pism oraz ich załączników złożonych przez stronę skarżącą w toku postępowania, nie taka była wola skarżącej Spółki. Zdaniem Sądu, strona żądając: "rozliczenie stanu konta, po uprzednim umorzeniu kwot sprzed 01.03.2003r., które uległy zgodnie z przepisami przedawnieniu", wnosiła, może w nieprecyzyjny i nieporadny sposób, o wskazanie Spółce zaległych należności z uwzględnieniem przez organ, iż część zaległych wobec ZUS należności z tytułu składek uległa przedawnieniu.
Ponadto niewątpliwie, skarżąca wniosła również o udzielenie układu ratalnego. Tożsame żądania wskazywała Spółka we wszystkich pismach procesowych, składanych w toku postępowania, w niektórych wprost podnosząc, iż w odniesieniu do żądania przez organ przedłożenia stosownych dokumentów, o jakich mowa w piśmie organu otrzymanego w dniu 10.02.2009r. - "zaistniało nieporozumienie". Konsekwentnie podnosiła kwestię przedawnienia niektórych należności z tytułu składek, również w czasie zapoznania strony z materiałem dowodowym.
Jeżeli organ miał wątpliwości, co do stanu faktycznego zakresu żądania strony, winien dążyć do sprecyzowania stanowiska strony.
Prawidłowe określenie rzeczywistego zakresu żądania strony jest o tyle istotne, iż to jej wniosek określał ramy tego postępowania, a zatem wyznaczał też jego zakres przedmiotowy.
W tej sytuacji, skoro niezasadnie, niezgodnie z wnioskiem strony, wszczęto postępowanie w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek, organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 kpa z tej właśnie przyczyny, a nie jak wskazał w decyzji z dnia 13 lipca 2009r., Nr [...], z uwagi na to, że brak jest podstaw prawnych do umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami (art. 30 powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Zatem brak było podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Mając na uwadze opisane wyżej uchybienia procesowe przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uchylił zaskarżoną decyzję, jak też decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 lipca 2009r., Nr [...], do czego był uprawniony na podstawie art. 135 p.p.s.a.
Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji znajduje podstawę w art. 152 p.p.s.a.