Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu do uiszczenia wpisu od skargi (w kwocie 1.500 zł), wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r., "A" Sp. z o. o. w G. (dalej skarżąca Spółka) złożyło wniosek (sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270] - zwanej dalej p.p.s.a.), w którym zwróciło się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego.
Z treści wniosku wynika, iż skarżąca Spółka nie posiada środków trwałych, poniosła stratę za poprzedni rok obrotowy w wysokości 78.360 zł, zaś wielkość kapitału zakładowego opiewa na kwotę 50.000 zł. Wraz z wnioskiem skarżąca Spółka przedłożyła rachunek zysków i strat (wariant kalkulacyjny) za lata 2012 i 2013 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego z historią rachunku dotyczącą miesiąca stycznia 2014 r. Ponadto na skutek wezwania tut. Sądu skarżąca Spółka przekazała kserokopie deklaracji podatkowych VAT-7 za okres wrzesień-grudzień 2013 r. i za styczeń 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego z historią rachunku dotyczącą miesiąca lutego 2014 r., bilans oraz rachunek zysków i strat.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.).
Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.).
Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej bądź jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy wykażą, że nie mają żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy podmioty te wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Treść powołanych wyżej przepisu art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych.
Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz.
8) stwierdził, iż,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".
W ocenie referendarza, mającego na względzie zarówno informacje zawarte we wniosku o prawo pomocy jak i wynikające ze wskazanych wyżej dokumentów, wniosek skarżącej Spółki należało uznać za nieuzasadniony w świetle przesłanek zawartych w przepisach art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
Otóż z przedłożonego rachunku bankowego wynika, iż skarżąca Spółka w dniu 9 stycznia 2014 r. przeznaczyła środki finansowe na spłatę kapitału na 90.000 zł, a więc w 21 dniu po złożeniu przedmiotowej skargi na decyzję organu odwoławczego. Zatem nie sposób uznać, iż w przypadku skarżącej Spółki zaistniały przesłanki określone w art. 246 § 2 p.p.s.a., skoro dysponując znacznymi środkami finansowymi w okresie, w którym winna mieć na względzie konieczność zabezpieczenia środków finansowych (w związku z wydaniem niekorzystnej dla niej decyzji organu odwoławczego i następnie przeniesieniem w dniu 19 grudnia 2013 r. sporu na drogę sądową poprzez złożenie skargi) na postępowanie sądowe, nie dokonała ich zabezpieczenia. W tej sytuacji skarżąca Spółka winna bowiem uwzględnić konieczność zapłaty kosztów postępowania a dopiero w dalszej kolejności regulować inne zobowiązania, w tym zobowiązania cywilno prawne.
W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.