Wyrok NSA oz. w Poznaniu z 27 lutego 1997 r., I SA/Po 1069/96

Teza

1. Błędne zaliczenie poszczególnego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu nie stanowi jeszcze o nierzetelności w prowadzeniu księgi podatkowej - w rozumieniu par. 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów /Dz.U. nr 125 poz. 559/ - jeżeli zapis o dokonaniu wydatku odpowiada stanowi rzeczywistemu.
2. Nieuznanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów za dowód w postępowaniu podatkowym nie wymaga odrębnej decyzji.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga Jadwigi i Jana małżonków K. zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Urzędu Skarbowego zostały wydane w wyniku postępowania przeprowadzonego z naruszeniem zasad określonych w art. 75 par. 1 art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa.

Stwierdzić należy w oparciu o materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie, że organy podatkowe nie wyjaśniły wszystkich okoliczności niezbędnych dla jej rozstrzygnięcia.

W szczególności dotyczy to spornej kwestii zawyżenia kosztów uzyskania przychodów w działalności Spółki "A."

Jak wynika to z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej Spółki Cywilnej "A." /prowadzonej przez Urząd Miasta i Gminy - spółka ta zgłosiła jako przedmiot swojej działalności prowadzenie - usług transportowych i mechaniki pojazdowej, produkcję oraz handel artykułami budowlanymi, handel surowcami mineralnymi i naftowymi Exsport-Import ww. produktów. Z tego względu - jak wyjaśnił to pełnomocnik skarżących na rozprawie - zakup aparatów fotograficznych był niezbędny w prowadzonej działalności gospodarczej ponieważ często zachodziła potrzeba wykonania zdjęcia samochodu po wypadku, bądź przed dokonaniem naprawy.

Okoliczność ta jakkolwiek podniesiona po zakończeniu postępowania wymaga jednoznacznego wyjaśnienia, zwłaszcza w związku z zarzutem skarżących naruszenia przez organy podatkowe obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu /art. 10 par. 1 Kpa/, ponieważ ma ona również istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Stosownie do treści art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm. - kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.

Podnieść należy w związku z powyższym, że błędne /nieprawidłowe/ zaliczenie poszczególnego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu, nie stanowi jeszcze o nierzetelności w prowadzeniu księgi podatkowej - w rozumieniu par. 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów - jeżeli zapis o dokonaniu wydatku odpowiada stanowi rzeczywistemu.

Podobnie wyjaśnienia wymagają wydatki uznane za nie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą odpisane w pkt. 4 uzasadnienia decyzji organu podatkowego I instancji, a dotyczące zakupu płytek ceramicznych, aparatu telefonicznego, odkurzacza, szafy, wykładziny dywanowej, fotelika, biurka i regałów.

Należy w tym zakresie przesłuchać strony oraz dopuścić dowody przez strony zaoferowane /art. 76 par. 1 Kpa/ uwzględniając przy tym faktyczne miejsce prowadzenia działalności gospodarczej spółki, co ma znaczenie dla oceny tych dowodów, szczególnie jeżeli wskazane przedmioty i wyposażenie ujęte jest w stosownej ewidencji.

Nie można jednak zgodzić się z zarzutem skarżących, że nieuznanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów za dowód w postępowaniu podatkowym wymaga odrębnej decyzji, bowiem obowiązek taki nie wynika z przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego.

Również niezgodny jest zarzut skarżących dotyczący niezasadnego powołania jako podstawy prawnej decyzji organu I instancji art. 9 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Zgodnie z treścią art. 45 ust. 6 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podatek dochodowy jest podatkiem należnym za dany rok, chyba że urząd skarbowy wyda decyzję, w której ustali inną wysokość podatku.

Sytuacja ta odpowiada treści art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych tj. w razie niewykonania /w pełni/ przez podatnika zobowiązania podatkowego mimo zaistnienia okoliczności o których mowa w ust. 2, organ podatkowy wydaje decyzję w której określa wysokość tego zobowiązania.

W niniejszej sprawie niewątpliwie zachodziła konieczność wydania decyzji deklaratoryjnej określającej wysokość zobowiązania podatkowego w oparciu o art. 5 ust. 3 cyt. ustawy.

Zasadne są również uwagi i oceny organów podatkowych w pozostałym zakresie zwłaszcza w odniesieniu do zawyżenia kosztów uzyskania w pkt. 1, 3, 5, 6 decyzji organu podatkowego I instancji.

Ponadto należy zwrócić uwagę skarżących, że stosownie do treści art. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - dochody z udziału w spółce nie będącej osobą prawną opodatkowuje się osobno u każdej osoby w stosunku do jej udziału.

Z tych przyczyn, w oparciu o art. 22 ust. 3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ należało orzec jak w sentencji wyroku.