Uzasadnienie
Aktem notarialnym z dnia [...] W. S. ustanowił nieodpłatnie, dożywotnio na rzecz J. P. prawo służebności osobistej, polegającej na swobodnym korzystaniu przez nią z budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego znajdujących się na działce nr geod. [...] położonej w miejscowości P. gmina S. Naczelnik Urzędu Skarbowego S. ostateczną decyzją z dnia [...] r. na podstawie przepisów art.1 ust. 1 pkt 6, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 8,art. 7 ust. 1, art. 8, art. 9 ust. 1 pkt.1, art. 13 ust.1, art.14 i art.15 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. z 2004r. Nr 142 poz.1514 z późniejszymi zmianami/ ustalił J. P. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu ustanowienia nieodpłatnej służebności w kwocie [...] zł.
Aktem notarialnym z [...] r. J. P. oświadczyła, iż ustanowiona na jej rzecz służebność osobista "w ogóle nie była wykonywana", co W. S. potwierdził. Jednocześnie oświadczyła, iż zwalnia niedpłatnie przedmiotową nieruchomość spod przysługującego jej prawa służebności osobistej.
J. P. wniosła [...] r. o wznowienie postępowania. Stwierdziła, iż wniosek opiera na przepisie art. 240 § 1 pkt.5 i pkt.7 ordynacji podatkowej, wykazując iż ujawnione zostały istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji ale nieznane organowi, którą tą decyzję wydał. Ustanowiona bowiem służebność osobista nie była przez nią wykonywana.
Podstawę wznowienia określoną w punkcie 7 powołanego przepisu uzasadnia akt notarialny zawarty [...] r., w którym nieruchomość została zwolniona spod prawa służebności osobistej z uwagi na to, że prawo to nie było realizowane.
Postanowieniem z dnia [...] r. wznowione zastało postępowanie podatkowe na podstawie art.240 § 1 pkt 5 i 7 o.p.
Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 o.p. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej.
Organ podatkowy stwierdził, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 i 7 o.p.
Stosowanie do przepisu art. 6 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku od spadków i darowizn/ tekst jednolity Dz.U. z 2004 Nr 142 poz.1514 z zm./ obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze nieodpłatnej służebności - z chwilą ustanowienia tego prawa. Bez znaczenia jest zatem późniejszy fakt zwolnienia przedmiotowej nieruchomości przez zainteresowaną stronę spod przysługującego jej prawa służebności. Obowiązek podatkowy w tym przypadku związany jest z chwilą ustanowienia tego prawa a nie jego wykonywaniem.
Wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji /pkt 7/.
Organ podatkowy uznał, iż również ta przesłanka nie zachodzi w rozpatrywanej sprawie. Decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego nie została bowiem wydana na podstawie innej decyzji lub wyroku sądu. Podkreślono także, iż umowa notarialna z [...] r. nigdy nie została zmieniona. Późniejsze zrzeczenie się z przysługującego prawa nie stanowi przesłanki "do uznania czynności to prawo ustanawiającej za nieważną lub niebyłą".
J. P. wniosła odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i "nie wymierzania należności podatkowej".
Zainteresowana podtrzymała twierdzenie, iż w sprawie istnieje przesłanka /pkt.5/ uzasadniająca wznowienie postępowania. Podkreśliła, iż wobec braku służebności nie można było określać wysokości podatku.
Akt notarialny z [...] r. wyraża wolę stron uznania za nieważną czynność prawną ustanowienia służebności i uznania jej za niebyłą.
Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, iż w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania organ rozstrzyga istotne sprawy tylko w przypadku gdy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 240 § 1 o.p. W rozpatrywanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo uznał, iż nie zachodzi powołana przez J. P. przesłanka wznowienia postępowania /pkt.5/. Dla powstania obowiązku podatkowego, o którym mowa w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 8 ustawy podatkowej, nie jest bowiem istotne czy uprawniony wykonuje bądź będzie wykonywał w przyszłości ustanowione na jego rzecz określone prawo rzeczowe.
J. P. wniosła skargę, domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Skarżąca wskazała, iż w świetle przepisu art. 6 ust. 1 pkt 8 ustawy należy przyjąć, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą ustanowienia prawa służebności. Oznacza to, iż "jeżeli nie ma służebności osobistej, to nie ma podatku". W dacie wydania decyzji organ podatkowy "nie wiedział, że służebność nie została wcale wykonywana", a jej jedynie formalne zniesienie nastąpiło późniejszym aktem notarialnym.
Jako drugą podstawę wznowienia skarżąca powołała pkt 7 art. 240 § 1, wyjaśniając, iż podstawę tą stanowi akt notarialny z [...] r.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Podkreślono, że przedmiotowa służebność, którą jest ograniczonym prawem rzeczowym / art. 244 § 1 kc/ powstała w momencie zawarcia aktu notarialnego w dniu [...] r. W tej też dacie powstał zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 8 ustawy obowiązek podatkowy. Dla powstania tego obowiązku nie jest istotne czy uprawniony wykonuje bądź będzie wykonywał w przyszłości ustanowione prawo rzeczowe. Samo ustanowienie tego prawa skutkuje bowiem powstanie obowiązku podatkowego. Niewykonywanie prawa służebności nie ma wpływu na skuteczność zawartej umowy ustanawiającej to prawo. Jedyną konsekwencją prawną jej niewykonywania jest wygaśnięcie służebności po dziesięciu latach.
W przypadku zrzeczenia się tego prawa następuje jego wygaśniecie / art. 246 kc/. Również więc ta okoliczność nie ma wpływu na powstanie obowiązku podatkowego. Nie jest to też nowy dowód w rozumieniu art. 240 pkt 5 o.p. W szczególności okoliczność niewykonywania prawa służebności nie ma wpływu na treść decyzji podatkowej.
Organ odwoławczy wskazał także, iż pkt 7 art. 240 dotyczy innej decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądu a nie czynności cywilnoprawnej dokonanej w formie aktu notarialnego, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Sądy administracyjne, zgodnie z przepisami art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2002r. Nr 2002r. Nr 153 poz.1270/, sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach tych uprawnień sąd, uwzględniając skargę uchyla ją w całości albo w części jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1/. Z kolei sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 247 ordynacji podatkowej / art. 145 § 1 pkt 2/.
Postępowanie w sprawie ustalenia skarżącej podatku od nabycia prawa służebności zostało wznowione postanowieniem z dnia [...] r. Stosowanie do przepisu art. 243 § 2 o.p. postanowienie to stanowiło podstawę do przeprowadzenia postępowania co do wskazanych przez skarżącą przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zgodnie jednak z przepisem art. 245 § 1 pkt. 2, który stanowił podstawę niniejszego rozstrzygnięcia, organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzje, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek okresowych w art. 240 § 1.
Organy podatkowe słusznie stwierdziły, po przeprowadzeniu stosownego postępowania, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w pkt 5 i 7 art. 240 § 1 o.p
Przyczyny wznowienia postępowania / pkt 5/ stanowić mogą tylko istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i dowody, które istniały już w dniu wydania decyzji a okoliczności te i dowody nie były znane w toku postępowania organowi, który wydał decyzje. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, a więc prawdopodobnie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.
Organ odwoławczy zasadnie stwierdził, iż wskazana przesłanka nie istnieje. Okoliczności faktyczne wynikające z umowy notarialnej zawartej [...] r. nie mają bowiem żadnego istotnego wpływu na decyzje podatkową. Obowiązek, o którym mowa w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku od spadków i darowizn powstaje z chwilą ustanowienia prawa nieodpłatnej służebności. Prawo to w rozpoznawanej sprawie ustanowione zostało aktem notarialnym w dniu [...] r. Stąd też dla ustalenia zobowiązania podatkowego bez znaczenia pozostają okoliczności związane z jego wykonywaniem bądź niewykonywaniem czy też zwolnieniem nieruchomości z prawa służebności i jego wykreśleniem z księgi wieczystej.
Zgodnie z przepisem art. 21 § 1 pkt 1 o.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienie zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. W niniejszej sprawie zdarzeniem tym jest ustanowienie na rzecz skarżącej prawa służebności.
Organ odwoławczy zasadnie również stwierdził brak istnienia przesłanki wymienionej w punkcie 7 art. 240 § 1. Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] r. nie została bowiem wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Akt notarialny, w którym ustanowiono prawo służebności, nie jest bowiem decyzją administracyjną lub orzeczeniem sądu.
Bezpodstawne jest żądanie skarżącej stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W sprawie nie zachodzą bowiem żadne przyczyny określone w art. 247 § 1 o.p. Zaskarżona decyzja jest bowiem zgodna z wskazanymi przepisami prawa.
Uznając, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.
za przebywającego na urlopie
S. Widłaka
/-/S. Małek /-/S. Małek /-/W. Zygmont
M.R-Ś.