Uzasadnienie
Organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...]. i [...].. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. wobec P.E. wszczął postępowanie egzekucyjne. Przymusowemu ściągnięciu poddane zostały zobowiązania spółki "A" z o.o. z tytułu niezapłaconych składek na rzecz organu egzekucyjnego za okres: wrzesień 1993r., od marca do grudnia 1994r. i od stycznia do czerwca 1995r. w kwocie [...].zł wraz z odsetkami i dodatkową opłatą. Odpowiedzialność P.E. za zobowiązania spółki, jak wskazał wierzyciel, wynika z wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 14 lipca 1998r. sygn. akt XII C 706/98/15.
W dniu [...].2003r. wniesione zostały zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w których wskazano, że nastąpiło przedawnienie obowiązku określonego skierowanymi do egzekucji tytułami wykonawczymi. Organ egzekucyjny zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. z 2002 r. nr 110 poz. 968, ze zm.) zwrócił się do wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zajęcie stanowiska wobec zgłoszonych zarzutów.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. postanowieniem z dnia [...] oddalił zarzuty dłużnika, uznając, że należności nie uległy przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia został przerwany przez wierzyciela złożeniem pozwu o zapłatę.
Naczelnik Urzędu Skarbowego po uzyskaniu stanowiska wierzyciela postanowieniem z dnia [...].. nr [...]. oddalił zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wskazując jedynie, że zgodnie z art. 34 § 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.
W dniu [...].2003r. zostało wniesione zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, w którym zarzucono naruszenie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieuzyskanie wypowiedzi wierzyciela, albowiem postanowienie ZUS z dnia [...].2003r. nie może być, zdaniem skarżącego, zakwalifikowane jako wypowiedź wierzyciela, niedochowanie wymogów art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, nadto strona zarzuca uchybienie art. 27 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niedołączenie do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia.
Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...].2004r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ uznał, że zażalenie jest niezasadne. Z chwilą wszczęcia egzekucji administracyjnej tytuł wykonawczy, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, spełniał wszystkie wymogi określone w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przed wszczęciem egzekucji skutecznie doręczono zobowiązanemu upomnienie. Organ egzekucyjny, zgodnie z prawem, po złożeniu zarzutów zwrócił się do wierzyciela o wypowiedź w sprawie zgłoszonych zarzutów i na podstawie uzyskanej wypowiedzi wydał postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej wskazuje, że przepis art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zabrania organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W przeciwnym razie organ egzekucyjny wkroczyłby w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a to skutkowałoby tym, że organ egzekucyjny byłby kolejną instancją rozpatrującą sprawę. Skoro wierzyciel potwierdził zasadność i wymagalność obowiązków objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, to rzeczą organu egzekucyjnego jest dalsze prowadzenie egzekucji.
Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].2004r. utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie oddalenia zarzutów egzekucyjnych została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzucono naruszenie art. 35 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie art. 107 kpa, w związku z art.0 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonych postanowień, a w szczególności poprzez brak dostatecznej argumentacji dla zajętego stanowiska. Zdaniem skarżącego, dochodzone należności uległy przedawnieniu, ponieważ wniesienie pozwu nie jest czynnością, która przerywa bieg terminu przedawnienia, nie jest bowiem wymieniona w art. 34 ust 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986r.
Strona skarżąca wskazuje, że nawet gdyby hipotetycznie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia to i tak należności nie można egzekwować, ponieważ zgodnie z art. 35 ust. 4 zd. 2 powołanej ustawy składek nie można dochodzić, jeżeli od terminu płatności upłynęło 10 lat.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zwarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie jak i postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego narusza prawo w zakresie postępowania egzekucyjnego.
Nie można podzielić stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, że tytuły wykonawcze, na podstawie których wszczęto egzekucję spełniają wymogi określone w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, m.in. bada czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i 2. Jeśli tytuł wykonawczy nie spełnia wskazanych wymogów organ egzekucyjny zwraca tytuł wierzycielowi. Jednym z koniecznych elementów tytułu wykonawczego jest wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji, t. j. podanie aktu prawnego, stanowiące podstawę naliczenia dochodzonego roszczenia.
Nie można podzielić stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, że organ egzekucyjny w prawidłowy sposób zbadał dopuszczalność egzekucji. Organ egzekucyjny wszczął postępowanie na podstawie tytułów wykonawczych, w których błędnie powołano akt normatywny stanowiący podstawę powstania należności. We wszystkich tytułach wykonawczych bez względu czy dotyczyły należności z tytułu składek czy też dodatkowej opłaty powołano art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887, z zm.). Przepis ten stanowi, że w razie nieopłacenia składek lub opłacenia ich w zaniżonej wysokości, zakład może wymierzyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100 % nie opłaconych składek. Powołana ustawa nie mogła stanowić podstawy prawnej prowadzenia egzekucji należności za lata 1993, 1994 i 1995 r., ponieważ wówczas obowiązywała ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizowaniu i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 25 poz. 137, ze zm.).
Nadto nie można podzielić stanowiska zawartego w zaskarżonym postanowieniu, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania, czy dochodzone należności uległy przedawnieniu, ponieważ jest związany w tym zakresie stanowiskiem wierzyciela. Zdaniem Sądu, nie można powołując się na art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, twierdzić, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym w przypadku podniesienia zarzutu przedawnienia. Organ egzekucyjny nie może orzekać o meritum sprawy, jednakże zarzut przedawnienia musi być przez organ egzekucyjny rozpatrzony a stanowisko w tym zakresie musi być zawarte w postanowieniu organu egzekucyjnego (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. R Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas., Warszawa 2003, s. 102, wyrok NSA z 19.09.1996 S.A./Łd 2282/95, wyrok NSA z 23.04.1997 IIISA893/95, wyrok NSA z 7 maja 2003 r. I SA/Wr 2282/00). Przedawnienie zobowiązania jest również przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego, którą organ egzekucyjny musi wziąć pod uwagę w toku postępowania i samodzielnie rozpatrzyć.
W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji.
/-/ K. Nikodem /-/ J. Ruszyński /-/ S. Zapalska
AR