Uzasadnienie
UZASADNIENIE.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] nr [...] odmawiającą B.K. ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2001-2003.
W uzasadnieniu SKO wyjaśnia, iż zainteresowany utrzymywał, iż winien być obciążony podatkiem jako posiadacz gospodarstwa rolnego o łącznym areale [...] ha. Organ gminy nie podzielił tego stanowiska, wyjaśniając, iż właścicielami spornych działek są inne osoby i to one powinny być uważane za podatników. Według ustaleń burmistrza, wnioskodawca zamieszkuje na terenie gospodarstwa o pow. [...] ha, należącego do W.K., skąd — zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 24.11.1999 r. sygn. akt [...] ma być eksmitowany. Działki [...] i [...] stanowią własność P.D., zaś działka [...] pozostaje we władaniu Z.K., córki zmarłego właściciela – M. K., Wymienione osoby złożyły oświadczenia, w których zaprzeczyły, jakoby udostępniły swoje grunty wnioskodawcy. Właścicielem działki nr [...] (drogi) jest gmina W. W toku postępowania odwoławczego — zostały Kolegium doręczone ostateczne decyzje wymierzające podatki od spornych działek za lata 2001, 2002 i 2003 W.K., Z.K. oraz P. D. Zdaniem Kolegium, obowiązujący w Polsce system opodatkowania nieruchomości wyklucza możliwość wielokrotnego opodatkowana tego samego przedmiotu.
W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ani ze współwłasnością, ani z współposiadaniem, o czym stanowią przepisy art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym. Działki, do który rości pretensje B. K., stanowią — według zapisów w księgach wieczystych i w ewidencji gruntów — własność innych osób, którym wymierzono należne podatki. Przeszkodą dla uwzględnienia wniosku strony są pozostające w obrocie prawnym decyzje wymiarowe dotyczące tych samych gruntów. Organ gminy nie mógł wzruszyć tych orzeczeń z uwagi na brak przesłanek wznowienia postępowania (art. 240 Ordynacji podatkowej), czy zmiany decyzji ostatecznej (art. 254 o.p.).
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego — B.K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji SKO z dnia [...] i nakazanie Burmistrzowi Miasta i Gminy, by wymierzył podatek rolny, od nieruchomości i leśny od [...] ha na jego imię; uchylenie decyzji wymiarowych (bliżej nieokreślonych) wydanych na imię W. K., P.D. i Z.K.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. SKO podkreśla, że niemożność wydania nakazu płatniczego w stosunku do skarżącego wynika przede wszystkim z tego, iż decyzje wymiarowe dotyczące tych nieruchomości zostały wydane innym osobom. Decyzje te stały się ostateczne i wiążą organ podatkowy. Bez uprzedniego wzruszenia wcześniejszych ostatecznych decyzji wymiarowych — nie można obecnie odmiennie rozstrzygać tych kwestii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje
Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę — prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę — prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy podatkowe, a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, odmawiających B.K. ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego od gospodarstwa rolnego o łącznym areale [...] ha za lata 2000-2003.
Sąd administracyjny nie jest też kolejną, trzecią instancją orzekającą o meritum sporu, a ma tylko i wyłącznie uprawnienia kasacyjne. Z drugiej natomiast strony, sąd administracyjny, orzekając w kwestii legalności zaskarżonych decyzji organów podatkowych — winien mieć na uwadze zakaz pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej (zakaz reformationis in peius).
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości między stronami to, iż skarżący nie przedstawił organom podatkowym obu instancji tytułu prawnego do bycia podatnikiem podatku rolnego, od nieruchomości i leśnego od powyższych gruntów o pow. [...] ha. Sam skarżący na rozprawie sądowej stwierdził do protokołu rozprawy, iż tytuł prawny do powyższego gruntu został w 1999 r. przyznany prawomocnym wyrokiem Sadu Okręgowego w P. osobom trzecim, a nie jemu i dlatego wniósł w tej sprawie skargę do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Jednocześnie zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 29 listopada 1999 r., sygn. akt [...] - skarżący miał być eksmitowany z działki o powierzchni [...] ha należącej do W.K. Z ustaleń dokonanych przez organy podatkowe nie wynika, iżby w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów dotyczących spornych działek za lata 2001-2003 figurowało nazwisko B.K. Faktem również jest, iż łącznym zobowiązaniem od powyższych gruntów za lata 2001-2003 obciążono W.K., P. D. i Z.K., a wydane w tym zakresie decyzje podatkowe stały się ostateczne.
Skład sądzący wyjaśnia zatem skarżącemu, iż Konstytucja, która jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej stanowi w art. 7, iż organy władzy publicznej (są nimi i organy podatkowe i sądy powszechne i sądy administracyjne), działają na podstawie i w granicach prawa. O ile obywatel ma swobodę działania zgodnie z zasadą co nie jest wyraźnie zabronione przez prawo, jest dozwolone, to organy podatkowe i sądy (powszechne i administracyjne) mogą działać tylko tam i o tyle, o ile prawo je do tego upoważnia.
Zgodnie z treścią art. 366 kodeksu postępowania cywilnego - prawomocny wyrok sądu cywilnego ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Skoro sam skarżący na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu potwierdził, iż Sąd Okręgowy w P. prawomocnym wyrokiem z 1999 r. przyznał tytuł prawny do nieruchomości nie jemu, lecz W. K., P. D. i Z. K. - to powyższe orzeczenie sądowe wiąże w tym zakresie wszystkie organy administracji publicznej i wszystkie sądy. Wykonaniem m. in. powyższego prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. jest eksmisyjny wyrok Sadu Rejonowego w T. z dnia 24.11.1999 r.
Art. 217 Konstytucji RP stanowi m.in., iż osoba, na której ciąży obowiązek podatkowy (jest podatnikiem) określa ustawa. I tak art. 2 ust.1 pkt l ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 95 poz. 31 z późn. zm.) stanowi wyraźnie, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, które są samoistnymi posiadaczami nieruchomości. Podobne zapisy w tym względzie - odnośnie podatku leśnego - zawarto w art. 61 ust.1 pkt. l ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2000 r.. Nr 56, poz. 679) oraz art. 3 ust. l pkt l ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r., Nr 94, poz. 431 z późn. zm.). Do ujawnienia tytułu własności i innych praw rzeczowych związanych z nieruchomością służą księgi wieczyste. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. l oraz art. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a przeciwko domniemaniu prawa wynikającemu z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemania prawa wynikające z posiadania.
Burmistrz, wydając decyzje ustalające łączne zobowiązania podatkowe dotyczące nieruchomości - ma zatem obowiązek uwzględniania powyższych domniemań prawnych (z ksiąg wieczystych nie wynikało, by skarżący B. K. miał tytuł prawny do którejś z działek składających się na areał [...] ha).
Ponieważ księgi wieczyste nie zawsze odpowiadają stanowi rzeczywistemu — dlatego ustawodawca podatkowy przewiduje możliwość wykorzystania dla celów opodatkowania gruntów tzw. ewidencję gruntów. I tak zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. — Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) podstawą do wymiaru podatków powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Szczegółowe zasady prowadzenia powyższej ewidencji są uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454).
Sąd administracyjny zwraca uwagę stronom na to, że dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, stanowią one dowód tego co zostało w nich stwierdzone. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Osoba kwestionująca prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów powinna wszcząć procedurę ich zmian w organie prowadzącym ewidencję (starosta). Danych zawartych w ewidencji nie może zmienić organ podatkowy (nie ma on w tym zakresie żadnych kompetencji), o co często nieprawidłowo w praktyce zwracają się osoby płacące lub zamierzające być podatnikami podatków od gruntów. Organy podatkowe w uzasadnieniach swych decyzji stwierdzają, iż wg. ewidencji gruntów za lata 2001-2003 nie był uwidoczniony skarżący. Sam B.K. na rozprawie stwierdził, iż starosta dokonał zmian korzystnych dla niego w ewidencji gruntów dopiero w roku 2004.
W niniejszej sprawie wiadomo jest, iż Burmistrz Miasto i Gminy wymierzył podatek rolny, leśny i od nieruchomości za lata 2001-2003 od [...] ha na imię W. K., P. D. i Z.K. Według informacji organów podatkowych zawartych w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji oraz w odpowiedzi na skargę SKO, a także z samej skargi wynika, iż powyższe decyzje wymiarowe wskutek ich niezaskarżenia w administracyjnym toku instancji stały się ostateczne. Zgodnie z treścią art. 128 Ordynacji podatkowej - decyzjom ostatecznym przysługuje przymiot trwałości będący istotnym elementem pewności obrotu prawnego. Ostatecznej decyzji podatkowej przysługuje ponadto domniemanie legalności i prawidłowości. Wszelkie decyzje ostateczne organów podatkowych mogą być weryfikowane tylko i wyłącznie w taksatywnie określonych trybach nadzwyczajnych: wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.
Dopóki zatem istnieją w obrocie prawnym ostateczne decyzje wymiarowe na nazwiska inne niż skarżący, z art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej wynika bezwzględny zakaz wydawania decyzji (pod groźbą stwierdzenia jej nieważności) dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Z tych zatem powodów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.
M. Jaśniewicz M. Skwierzyńska J. Małecki
KS