Uzasadnienie
Wpis sądowy od skargi wynosi [...].
BW, reprezentowana przez radcę prawnego RK pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Jednocześnie złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córkami. Posiada mieszkanie lokatorskie o powierzchni [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Posiada samochód osobowy marki T, rok prod. [...]. Córki uczą się i nie posiadają żadnego majątku. Dochód wnioskodawczyni z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi [...], otrzymuje alimenty w wysokości po [...] na dziecko.
Pismem z dnia [...] wezwano skarżącą do uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
BW w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że od dnia sporządzenia pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynęły ponad [...] miesiące i uległa zmianie jej sytuacja majątkowa. Wobec tego skarżąca przedłożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie ma stabilnej sytuacji zawodowej, gdyż jest zatrudniona na czas określony. Córki z uwagi na stan zdrowia (wielokrotne operacje [...]) wymagają częstych konsultacji lekarskich. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką A lat [...] i z córką N lat [...]. Wnioskodawczyni posiada mieszkanie lokatorskie o pow. [...] m2 oraz samochód osobowy T kupiony na raty. Córki uczą się i nie posiadają żadnego majątku. Dochód skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi [...] brutto, córki otrzymują alimenty w wysokości po [...] miesięcznie.
Na wezwanie z dnia [...] BW w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że obniżenie wynagrodzenia za pracę związane było z zakończeniem produkcji w M (przekazaniem zakładu w M syndykowi). Podała, że w chwili obecnej nie uzyskuje dodatkowego dochodu (mieszkania lokatorskiego obecnie nie wynajmuje, albowiem prawdopodobnie od [...] zajmować je będzie najstarsza córka, która nie pozostaje z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawczyni i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżąca oświadczyła, że ponosi koszy miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym [...]. Podała, że lokal, w którym obecnie mieszka, stanowi własność pracodawcy. Wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jego zajmowaniem. Podała, że posiada samochód marki T kupiony na raty. Osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają samochodów osobowych. Do pisma załączyła kserokopie: zeznań podatkowych za [...], zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia, porozumienia zmieniającego warunki pracy i płacy, wyciąg z rachunku bankowego.
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania zauważyć należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Z argumentacji skarżącej wynika, że jest w stanie uiścić koszty sądowe, na które na obecnym etapie postępowania składa się wpis od skargi w wysokości [...].
Zauważyć bowiem należy, że BW pismem z dnia [...] wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. W oświadczeniu o wysokości dochodów z dnia [...] podała, że z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje [...] brutto [karta nr [...] akt sądowych]. Następnie wskazała, że w.w kwotę wynagrodzenia otrzymywała do [...], gdyż na podstawie "Porozumienia zmieniającego warunki pracy i płacy z dnia [...] zawartego przez Dyrektora Zarządu A S.A. AK, a pracownikiem BW" strony zmieniły dotychczasowe warunki pracy i płacy. Zmieniono m.in. rodzaj umowy o pracę zawartą na czas nieokreślony na umowę o pracę zawartą na czas określony, wskazano, że wynagrodzenie brutto wynosi [...]. Podano, że nowy rodzaj umowy o pracę i nowe warunki zaczną obowiązywać od dnia [...]. W tym miejscu podkreślenia wymaga fakt, że w momencie doręczenia wnioskodawczyni zaskarżonej decyzji, t.j. w dniu [...] (potwierdzenie odbioru – karta nr [...] akt administracyjnych) skarżąca otrzymywała wynagrodzenie w wysokości [...] brutto, z którego mogła poczynić oszczędności na uiszczenie w przedmiotowej sprawie kosztów sądowych.
Nadto zauważyć należy, że z rocznych zeznań podatkowych skarżącej wynika, że w [...] przychód skarżącej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...], dochód [...] [karta nr [...] akt sądowych], natomiast w [...] odpowiednio [...], [...] i [...] [karta nr [...] akt sądowych].
Nadto na uwagę zasługuje fakt, że skarżąca posiada samochód osobowy kupiony na raty. Pomimo wezwania wnioskodawczyni nie podała wartości rynkowej samochodu. Oświadczyła natomiast, że spłaca raty zaciągnięte na kupno samochodu w wysokości [...] miesięcznie, ponadto spłaca raty kredytu konsolidacyjnego w wysokości [...] miesięcznie. Zauważyć należy, że spłata rat zaciągniętych na zaspokojenie prywatnych potrzeb wnioskodawczyni nie determinuje do zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych i przerzucenia obowiązku ponoszenia kosztów postępowania prowadzonego w jej indywidualnej sprawie na ogół podatników.
BW oświadczyła, że mieszka w lokalu będącym własnością zakładu pracy i z tego tytułu nie ponosi żadnych kosztów. Zauważyć należy, że skarżąca posiada mieszkanie lokatorskie, z którego - jak oświadczyła - w chwili obecnej nie uzyskuje dodatkowego dochodu, gdyż w.w mieszkania obecnie nie wynajmuje, ponieważ od [...] będzie zajmować je najstarsza córka. Na podstawie załączonego wyciągu z rachunku bankowego stwierdzono, że w dniu [...] na rachunek bankowy wnioskodawczyni wpłynęła opłata za wynajem za miesiąc [...] w wysokości [...].
Z zaświadczenia o zatrudnieniu wynika, że przeciętne wynagrodzenie skarżącej z trzech ostatnich miesięcy wynosi [...] brutto, t.j. [...] netto. Zatem dochód jaki uzyskuje skarżąca z tytułu wynagrodzenia za pracę jest niższy od kosztów utrzymania, przy czym wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła z jakich środków w.w koszty ponosi. Zauważyć należy, że różnicy tej nie pokrywają również alimenty na córki
Zatem skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający, że jej sytuacja materialna i bytowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącej ciąży obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.
/-/V.Mielcarek