Uzasadnienie
Wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę BW na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. BW, reprezentowana przez radcę prawnego SW pismem z dnia [...] wniosła skargę kasacyjną od w.w wyroku. Jednocześnie złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Jej wynagrodzenie w wysokości [...] brutto nie wystarcza na pokrycie aktualnych obciążeń kredytowych, które wynoszą [...] miesięcznie. Obecnie w spłacie kredytów pomaga jej rodzina. Wnioskodawczyni zatrudniona jest na czas określony do [...]. Córki skarżącej przeszły skomplikowane operacje ortopedyczne i wymagają płatnych wizyt kontrolnych. Sytuację skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym pogarsza fakt nieregularnych wpłat rent alimentacyjnych.
Lokal, w którym mieszka stanowi własność spółdzielczą, co wiąże się z częstymi zmianami czynszu. Obecnie koszty oraz opłaty wynoszą ok. [...]. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córkami. Posiada mieszkanie lokatorskie o powierzchni [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Posiada samochód osobowy marki T, rok prod. [...]. Córki uczą się i nie posiadają żadnego majątku. Dochód wnioskodawczyni z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi [...] brutto, córki otrzymują alimenty w wysokości po [...].
Pismem z dnia [...] wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. BW w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów, nie korzysta również z pomocy opieki społecznej. Ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości około [...], przy czym [...]. Podała, że otrzymuje pomoc finansową od córki, są to kwoty w wysokości [...], córka opłaca czynsz za mieszkanie. Skarżąca posiada samochód osobowy T, rok produkcji [...], zakupiony w kredycie. Do pisma załączyła wyciągi z rachunku bankowego.
Na kolejne wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie jest jej znana wysokość miesięcznych dochodów córki. Córka przebywa za granicą i pracuje doraźnie. W miarę możliwości wspomaga wnioskodawczynię finansowo i podczas przyjazdu do P. przekazuje jej kwoty od [...] oraz opłaca czynsz za mieszkanie.
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania zauważyć należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Z argumentacji skarżącej wynika, że jest w stanie uiścić koszty sądowe, na które na obecnym etapie postępowania składa się wpis od skargi kasacyjnej w wysokości [...].
Z informacji udzielonej przez skarżącą wynika, że wnioskodawczyni posiada samochód osobowy kupiony na raty. Pomimo wezwania nie podała wartości rynkowej samochodu. Oświadczyła natomiast, że spłaca raty zaciągnięte na kupno samochodu w wysokości [...] miesięcznie, ponadto spłaca raty kredytu konsolidacyjnego w wysokości [...] miesięcznie oraz raty kredytu zaciągniętego na kurs językowy w wysokości [...]. Zauważyć należy, że spłata rat zaciągniętych na zaspokojenie prywatnych potrzeb wnioskodawczyni nie determinuje do zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych i przerzucenia obowiązku ponoszenia kosztów postępowania prowadzonego w jej indywidualnej sprawie na ogół podatników.
Z zaświadczenia o zatrudnieniu wynika, że przeciętne wynagrodzenie skarżącej z trzech ostatnich miesięcy wynosi [...] brutto, t.j. [...] netto. Zatem dochód jaki uzyskuje skarżąca z tytułu wynagrodzenia za pracę jest niższy od kosztów utrzymania, przy czym wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła z jakich środków w.w koszty ponosi. Zauważyć należy, że różnicy tej nie pokrywają również płacone nieregularnie, jak oświadczyła, alimenty na córki oraz kwota pomocy finansowej w wysokości od [...] udzielanej przez najstarszą córkę oraz opłacany przez nią czynsz za mieszkanie. Z informacji wnioskodawczyni wynika, że w miesiącu dysponuje kwotą w wysokości około [...] ([...] wynagrodzenie za pracę + [...] alimenty + [...] środki pieniężne od córki + [...] czynsz opłacany przez córkę), natomiast na koszty miesięcznego utrzymania i opłaty przeznacza około [...]. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła z jakich środków ponosi różnicę między ponoszonymi kosztami, a środkami pieniężnymi, którymi dysponuje.
Zatem skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający, że jej sytuacja materialna i bytowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącej ciąży obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.
/-/V.Mielcarek