Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadził postępowanie egzekucyjne względem M. W. (dalej zwanej również skarżącą). Postępowanie to prowadzono na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez N. P. 25 listopada 2022 r., nr [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...].
Zawiadomieniami z 25 listopada 2022 r. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w: [...] S.A. w W., [...] S.A. w P., [...] S.A. w W., [...] S.A, w W., [...] S.A. w W., [...] S.A. w K., [...] S.A. w W..
Pełnomocnik skarżącej pismem z 30 marca 2023 r. przesłał postanowienie NSA z 24 marca 2023 r., I FSK 321/23 i I FSK 322/23 wstrzymujące wykonanie decyzji leżących u podstaw wystawionych tytułów wykonawczych. Wniesiono przy tym o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 30 czerwca 2023 r., nr [...] odmówił uchylenia zajęć wierzytelności z rachunków bankowych skarżącej.
Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika pismem z 11 lipca 2023 r. wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego "postępowania" w całości i wydanie postanowienia uchylającego dokonane czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu wskazanego środka zaskarżenia skarżąca podniosła m. in., że zaskarżone postanowienie nie zostało doręczone pełnomocnikowi mimo tego, że w jego uzasadnieniu wielokrotnie wskazywano, że skarżąca działa przez pełnomocnika.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia.
Stwierdzono, że akta sprawy nie potwierdzają doręczenia postanowienia Naczelnika pełnomocnikowi skarżącej. Z uwagi na powyższe Dyrektor uznał, że zaskarżone postanowienie nie weszło do obiegu prawnego. W sytuacji bowiem gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. Doręczenie orzeczenia tylko stronie, jeśli działa ona przez ustanowionego pełnomocnika należy uznać za bezskuteczne.
Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji w całości jak i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") wskazując, że nie doszło do spełnienia przesłanek ich zastosowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga okazała się bezzasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania oceny legalności zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem tym stwierdzono niedopuszczalność zażalenia pełnomocnika skarżącej z 11 lipca 2023 r. na postanowienie Naczelnika z 30 czerwca 2023 r. W ocenie Dyrektora z uwagi na niedoręczenie wskazanego ostatnio postanowienia uznać należało, że nie weszło ono do obrotu. Zdaniem skarżącej brak było przesłanek do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.
Rację w sporze należało przyznać Dyrektorowi.
Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.), jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.
Jak stanowi zaś art. 134 powołanego aktu, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a., zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.
Zgodnie z kolei z art. 40 § 2 zdanie pierwsze powołanej ustawy, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.
W realiach niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że przepisy dotyczące doręczeń pełnią funkcje gwarancyjne dla strony [tak: uchwała NSA z 18 marca 2019 r., I FPS 3/18]. Co do zasady ustawodawca powiązał powstanie szeregu skutków materialnoprawnych i procesowych z momentem doręczenia aktu, a nie z jego wydaniem. Doręczenie aktu sprawia, że wchodzi on do obrotu prawnego. Z momentem doręczenia strona poznaje treść decyzji lub postanowienia i w konsekwencji uzyskuje świadomość w zakresie swych praw czy też obowiązków. Doręczenie jest bowiem sposobem wyrażenia woli organu na zewnątrz, poza strukturę administracji publicznej. Zasadą jest doręczanie pism stronie lub jej przedstawicielowi (art. 40 § 1 k.p.a.). Wyjątek od powyższej zasady przewidziano w art. 40 § 2 k.p.a., który stanowi, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Przy czym ten przepis ma charakter lex specialis w stosunku do art. 40 § 1 k.p.a. Oznacza to, że ustanowienie pełnomocnika wyłącza zasadę doręczania bezpośrednio stronie.
Zatem w przypadku gdy strona ma ustanowionego pełnomocnika, jedynie doręczenie tego pisma pełnomocnikowi jest prawnie skuteczne. Pominięcie pełnomocnika i doręczenie pisma bezpośrednio stronie nie wywołuje skutków prawnych. Czynność doręczenia w takiej sytuacji jest wadliwa, a zatem bezskuteczna. Decyzja niedoręczona stronie jest decyzją nieistniejącą z prawnego punktu widzenia. Powyższe uwagi należy odnieść odpowiednio do postanowień zaskarżalnych zażaleniem lub skargą do sądu administracyjnego. Z uwagi na ochronny charakter przepisów o doręczeniach nie jest dopuszczalne, aby skutki błędu organu podatkowego w zakresie realizacji tych norm prawnych były przerzucane na stronę postępowania. Podkreślić również należy, że ustawodawca nie wprowadził "braku dla strony ujemnych skutków procesowych" jako przesłanki uznawania pism za prawidłowo doręczone. W przypadku tej czynności mamy do czynienia albo z sytuacją gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter "zero-jedynkowy" [tak: uchwała NSA z 7 marca 2022 r., I FPS 4/21].
Wydając zaskarżone postanowienie trafnie stwierdzono, że postanowienie Naczelnika z 30 czerwca 2023 r. nie zostało skutecznie doręczone. Rozstrzygnięcie wskazanego ostatnio organu zostało bowiem doręczone bezpośrednio skarżącej mimo tego, że była ona reprezentowana przez pełnomocnika. Jak wynika zaś z powyższych rozważań pominięcie pełnomocnika i doręczenie pisma bezpośrednio stronie nie wywołuje skutków prawnych. W konsekwencji powyższego uchybienia obowiązkiem Dyrektora było stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia skarżącej z 11 lipca 2023 r. Warunkiem wejścia postanowienia do obrotu prawnego jak i warunkiem rozpoczęcia biegu terminu na wniesienie zażalenia jest jego skuteczne, a więc zgodne z wymogami prawa doręczenie. Z uwagi na reprezentowanie skarżącej przez pełnomocnika warunkiem sine qua non uznania doręczenia za zgodne z prawem było dokonanie go do rąk pełnomocnika. Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika zaś, że sytuacja tego rodzaju nie miała miejsca.
Konkludując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie wbrew twierdzeniom skargi odpowiada prawu. W szczególności postanowienie to stanowi rezultat prawidłowego zastosowania art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) należało orzec, jak w sentencji.