Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "SKO", "Kolegium"), postanowieniem z 2 marca 2026 r. nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania K. S. od decyzji Prezydenta Miasta P. z 12 grudnia 2025 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2022 rok.
Wskazane rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
Prezydent Miasta P. wydał decyzję z 12 grudnia 2025 r. o wymiarze podatku od nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], za 2022 rok. Współwłaścicielami nieruchomości byli: S. S. i K. S. (obecnie S.) Przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez S. S. i K. S. (obecnie S.) przez zawarciem przez nich związku małżeńskiego i weszła w skład ich majątków osobistych.
Skarżąca nie brała udziału we wskazanym postępowaniu podatkowym i nie doręczono jej decyzji z 12 grudnia 2025 r. Ww. decyzja została doręczona w dniu 29 grudnia 2025 r. S. S..
W dniu 7 stycznia 2026 r. skarżąca wniosła do Prezydenta Miasta P. odwołanie od decyzji z 12 grudnia 2025 r. podnosząc naruszenie przepisów art. 123 § 1, art. 200 § 1 i art. 133 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 dalej: "o.p."). Wskazała, że jako współwłaściciel nieruchomości powinna być stroną postępowania podatkowego, o którym dowiedziała się 29 grudnia 2025 r. W dniu 9 września 2023 r. zmieniła nazwisko S. na S., co nie zostało odnotowane w księdze wieczystej nieruchomości.
Postanowieniem z 2 marca 2026 r. SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji z 12 grudnia 2025 r. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało, że organ I instancji dopuścił się błędu proceduralnego nie zawiadamiając skarżącej o toczącym się postępowaniu podatkowym dotyczącym nieruchomości, której jest współwłaścicielem, jak również nie doręczając jej decyzji. W ocenie SKO, skoro jednak decyzja nie została doręczona skarżącej to oznacza, że nie weszła do obrotu prawnego.
W skardze wniesionej do Sądu K. S. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz decyzji z 12 grudnia 2025 r. i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:
- - art. 133 § 1 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2025 r. poz. 707 t.j. dalej "u.p.o.l.") oraz art. 123 § 1 o.p. przez pominięcie skarżącej jako strony postępowania podatkowego i pozbawienie jej czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji;
- - art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 o.p. przez niezawiadomienie skarżącej o zebranym materiale dowodowym i niezapewnienie jej możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji organu I instancji;
- - art. 228 § 1 pkt 1 o.p. przez stwierdzenie niedopuszczalności odwołania skarżącej, przy błędnym założeniu, że doręczenie decyzji organu I instancji zamyka sprawę i czyni odwołanie niedopuszczalnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że skoro decyzja nie została doręczona skarżącej to termin na wniesienie odwołania nie rozpoczął biegu. Odwołanie zatem wniesione przez skarżącą było, zdaniem SKO, przedwczesne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrolując zaskarżone postanowienie SKO z 2 marca 2026 r. Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który obliguje do wyeliminowania ww. postanowienia z obrotu prawnego.
Wbrew stanowisku organu należy uznać, że decyzja z 12 grudnia 2025 r. o wymiarze podatku od nieruchomości, której skarżąca w momencie wydawania decyzji była współwłaścicielem, weszła do obrotu prawnego przez jej doręczenie drugiemu współwłaścicielowi nieruchomości tj. S. S..
Zgodnie z art. 212 o.p. (Dz.U. j.w.), organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia, za wyjątkiem umorzenia zaległości podatkowej z urzędu. Przepis ten określa zatem moment, w którym decyzja wchodzi do obrotu prawnego tj. następuje to z chwilą doręczenia decyzji stronie. Od tego momentu decyzja wiąże organ podatkowy oraz rozpoczyna bieg termin do wniesienia odwołania zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 o.p. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 15 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3335/16, z 13 września 2017 r. II OSK 66/16, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dalej "CBOSA").
Wskazana zatem decyzja o wymiarze podatku, weszła do obrotu prawnego, zgodnie z art. 212 o.p. z chwilą jej doręczenia stronie postępowania tj. S. S., co nastąpiło 29 grudnia 2025 r. Od tego dnia rozpoczął bowiem biec, zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 o.p., termin do wniesienia odwołania nie tylko dla S. S., ale także dla skarżącej.
Problematyka przysługiwania ochrony prawnej stronie, która nie uczestniczyła w postępowaniu przed organem I instancji, w wyniku czego nie doręczono jej decyzji była już przedmiotem rozważań zarówno doktryny, jak i orzecznictwa. Obecnie ugruntowany jest już pogląd, że strona postępowania administracyjnego, niebędąca jedyną stroną tego postępowania, która została w tym postępowaniu pominięta przez niedoręczenie jej decyzji organu pierwszej instancji, może wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, a po tym terminie nie służy jej prawo wniesienia odwołania, lecz podanie o wznowienie postępowania. Strona, której nie doręczono decyzji nie może również skorzystać z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, które to uprawnienie przysługuje jedynie stronie, której organ doręczył decyzję.
Reasumując zatem, podmiot, który nie wziął udziału w postępowaniu przed organem I instancji, bądź któremu nie doręczono decyzji, może wnieść odwołanie, jeżeli pozostaje nadal otwarty termin do wniesienia odwołania dla strony, której doręczono decyzję, a w przypadku wielości stron postępowania, jeśli otwarty jest termin do wniesienia odwołania chociażby dla jednej ze stron, którym doręczono decyzję (por. wyrok NSA z 8 lutego 2023 r. I OSK 2535/19 i cytowane w tym wyroku poglądy doktryny i orzecznictwa, CBOSA).
Zgodnie zatem z powyżej wyrażonym pogląd, który Sąd w pełni aprobuje, doręczenie decyzji S. S. otworzyło skarżącej możliwość zaskarżenia decyzji w czternastodniowym terminie od dnia jej doręczenia.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy S. S. doręczono decyzję organu I instancji 29 grudnia 2025 r., a zatem termin na złożenie odwołania upływał 12 stycznia 2026 r. Odwołanie od decyzji skarżąca złożyła natomiast za pośrednictwem poczty 7 stycznia 2026 r., a zatem nastąpiło to przed upływem ustawowego terminu. Odwołanie wniesione przez skarżącą w terminie otwartym na jego wniesienie było zatem dopuszczalne, w związku z czym organ odwoławczy powinien był je rozpatrzyć.
Wobec stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, organ naruszył tym samym przepisy postępowania podatkowego tj. art. 212 o.p. i art. 223 § 2 pkt 1 o.p., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przerzucając na stronę konsekwencje swoich zaniedbań proceduralnych.
Mając na względzie powyższe, Sąd w pkt I wyroku uchylił zaskarżone postanowienie SKO, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zobligowany jest do rozpoznania odwołania skarżącej od decyzji z 12 grudnia 2025 r., w tym zarzutów pozbawienia jej czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji, jako współwłaściciela nieruchomości. Wobec nieprawomocności decyzji organu I instancji, w związku z koniecznością rozpoznania odwołania skarżącej, Sąd nie mógł uwzględnić jej żądania wyrażonego w skardze dotyczącego uchylenia decyzję Prezydenta Miasta P. z 12 grudnia 2025 r.
O kosztach orzeczono w pkt II wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a., na które złożył się wpis od skargi w kwocie 100 zł.