Uzasadnienie
W dniu [...] maja 2012 r. [...] i [...] złożyli wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2001 rok.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej zwanej: u.p.e.a.) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu [...] lutego 2007r. doręczono podatnikom odpisy tytułów wykonawczych, w tym tytuł obejmujący zaległość podatkową za 2001 r. oraz protokoły zajęcia ruchomości, które dokonano na podstawie w/w tytułów wykonawczych. Powyższe okoliczności potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I SA/Po 1260/07. Zatem w odniesieniu do zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. w dniu [...] lutego 2007r. tj. przed upływem terminu przedawnienia zastosowany został środek egzekucyjny w postaci egzekucji z ruchomości, o którym podatnik został zawiadomiony i który zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej zwanej O.p.) przerwał bieg terminu przedawnienia.
Natomiast po przerwaniu biegu terminu przedawnienia kolejny 5-letni termin biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Przy czym termin ten może być wielokrotnie przerywany na skutek zastosowanego środka egzekucyjnego.
W przedmiotowej sprawie właśnie w wyniku dalszego postępowania egzekucyjnego organ na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zobowiązanie podatkowe za 2001 r. dokonał w dniach [...] marca 2007r. i [...] stycznia 2011 r. skutecznego zajęcia wierzytelności. Tym samym w wyniku zastosowania w/w środków egzekucyjnych bieg terminu przedawnienia w/w zobowiązania został kolejne dwa razy przerwany.
Wnioskodawcy złożyli zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc, że możliwość wielokrotnego przerywania biegu terminu przedawnienia umożliwił przepis art. 70 § 4 O.p., który wszedł w życie z dniem 1 września 2005 r. Równocześnie został uchylony przepis art. 70 § 5 O.p., zgodnie z którym, kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa biegu terminu przedawnienia. Wnioskodawcy nie podzielają stanowiska organu I instancji, że bieg terminu przedawnienia został wielokrotnie przerwany i po każdym przerwaniu biegnie na nowo.
Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka obligatoryjnego umorzenia postępowania określona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tj. wygaśnięcie zobowiązania na skutek przedawnienia. W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny zastosował pierwszy środek egzekucyjny w dniu [...] grudnia 2006 r., kiedy to dokonał zajęcia ruchomości. O zastosowaniu tego środka egzekucyjnego zobowiązani zostali zawiadomieni w dniu [...] lutego 2007 r., kiedy to organ egzekucyjny doręczył im odpis tytułu wykonawczego wraz z kopiami protokołów zajęcia ruchomości. Zarówno zastosowanie środka egzekucyjnego, jak i zawiadomienie o nim zobowiązanych nastąpiło przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia określonego wart. 70 § 1 O. p. który zakończyłby się z dniem 31 grudnia 2007 r. Zatem bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2001 r. został przerwany i zaczął biec na nowo od dnia [...] lutego 2007 r.
Kolejny środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności u Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w [...] zastosowany został dnia [...] marca 2007 r. (w dniu doręczenia zawiadomienia o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności - art. 89 § 2 u.p.e.a.), natomiast podatnicy zostali o nim zawiadomieni w dniu [...] kwietnia 2007 r. (z upływem 14-dniowego okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej - art. 44 § 4 Kpa). Obydwie ww. okoliczności nastąpiły przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia liczonego od dnia [...] lutego 2007 r., a więc skutkowały przerwaniem biegu terminu przedawnienia, który zaczął biec na nowo od dnia [...] kwietnia 2007 r.
Następny środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności u Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu zastosowany został dnia [...] stycznia 2011 r. (doręczenie zawiadomienia o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności), natomiast podatnicy zostali o nim zawiadomieni w dniu [...] stycznia 2011 r. Obydwie ww. okoliczności nastąpiły przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia liczonego od dnia [...] kwietnia 2007 r., a więc skutkowały przerwaniem biegu terminu przedawnienia, który zaczął biec na nowo od dnia [...] stycznia 2011 r.
Ostatni środek egzekucyjny w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę w [...] S.A. w [...] zastosowany został dnia [...] lutego 2012 r. (doręczenie zawiadomienia o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności), natomiast podatnicy zostali o nim zawiadomieni w dniu [...] marca 2012 r. Obydwie ww. okoliczności nastąpiły przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia liczonego od dnia [...] stycznia 2011 r., a więc skutkowały przerwaniem biegu terminu przedawnienia, który zaczął biec na nowo od dnia [...] marca 2012 r.
W świetle powyższego powołana przez strony przesłanka przedawnienia obowiązku, stanowiąca podstawę do obligatoryjnego umorzeniem postępowania egzekucyjnego, w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu zauważył również, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne inne przesłanki wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a obligujące organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
Na powyższe postanowienie [...] i [...] złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając mu naruszenie przepisów:
- – art. 8, 9, 11, 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego;
- – art. 18, 29 § 1 u.p.e.a.,
- – art. 70 § 1 O.p.
Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...].
W uzasadnieniu skarżący przytoczyli argumentację zawartą w zażaleniu z dnia [...] czerwca 2012 r., wskazując, że możliwość wielokrotnego przerywania biegu terminu przedawnienia umożliwił dopiero przepis, który wszedł w życie z dniem [...] września 2005 r., nadając drugiemu zdaniu art. 70 § 4 O.p. następującą treść: "Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny", przy czym zdanie pierwsze § 4 nie uległo zmianie. Równocześnie został uchylony przepis art. 70 § 5 ustawy Ordynacja podatkowa zgodnie z którym kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa biegu terminu przedawnienia.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. Jedną z tych przesłanek jest wygaśnięcie zobowiązania wymienione w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Skarżący powoływali się na przedawnienie zobowiązania a w związku z tym jego wygaśnięcie.
Analizując okoliczności faktyczne sprawy zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie ta przesłanka nie zachodzi, bowiem należności egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] nie wygasły na skutek przedawnienia.
W myśl art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Stosownie do art. 70 § 4 O.p. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 roku) bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia wywołuje każdy zastosowany środek egzekucyjny, o którym podatnik został zawiadomiony, jak również, że bieg terminu przedawnienia może być przerwany wielokrotnie.
Do przerwania biegu przedawnienia niezbędne jest spełnienie dwóch przesłanek: zastosowanie środka egzekucyjnego i powiadomienie podatnika o tej czynności.
W przedmiotowej sprawie przesłanki te zostały spełnione.
Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest zastosowanie art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. oraz możliwość wielokrotnego przerywania biegu terminu przedawnienia.
Odnosząc się do prawidłowości zastosowania do zobowiązań powstałych w 2001 r. przepisu art. 70 § 4 O. p w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r., Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r., nr 143, poz. 1199) do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepis art. 70 § 4 O. p w brzmieniu nadanym tą ustawą (nowelizacją). Przepis ten wprowadza więc zasadę bezpośredniego działania nowego prawa (tempus regit actum) w kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed wejściem w życie tejże ustawy nowelizującej.
Zatem bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego powstałego przed wejściem w życie noweli i nie przedawnionego do tego czasu należy oceniać według przepisów znowelizowanych ze wszystkimi tego konsekwencjami.
Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 1711/08.
Sąd zatem nie podziela zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisu art. 70 § 1 O.p.
Stosownie natomiast do § 4 tego przepisu (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r.) bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Z wykładni w/w przepisu stosowanej w orzecznictwie sądowym wynika, że skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia wywołuje każdy zastosowany środek egzekucyjny, o którym podatnik został powiadomiony, jak również, że bieg terminu przedawnienia może być przerwany wielokrotnie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 862/09, wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 301/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 465/09, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 476/08).
Odnośnie możliwości wielokrotnego przerywania biegu terminu przedawnienia stanowisko wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2011 r., 26/10, w którym stwierdził, że art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r., w zakresie, w jakim w wyniku możliwości stosowania nieograniczonej liczby środków egzekucyjnych dopuszcza za każdym razem do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, bez jednoczesnego wyznaczenia końcowego terminu biegu przedawnienia, jest zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W świetle powyższego powołana przez skarżących przesłanka przedawnienia stanowiąca podstawę do obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego nie wystąpiła.
W skardze został także podniesiony zarzut naruszenia przepisów art. 8, 9, 11 i 15 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 18 i 29 § 1 u.p.e.a. Sąd zauważa, iż skarżący nie uzasadnili na czym miałoby polegać naruszenie wyżej wymienionych przepisów.
Ustosunkowując się do tych zarzutów skargi Sąd stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zgodnie z treścią tych przepisów organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 Kpa), są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a ponadto organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 Kpa). Organy administracji publicznej powinny również wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (art. 11 Kpa).
Z kolei art. 15 Kpa ustanawia zasadę, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 18 u.p.e.a. przepisy Kpa mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, o ile przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. Odpowiednie stosowanie przepisów Kpa w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że przepisy te muszą być stosowane z uwzględnieniem specyfiki postępowania egzekucyjnego polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także konieczności szybkiego i skutecznego doprowadzenia do wykonania określonych prawem obowiązków. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, wskazane przez strony zasady nie zostały w postępowaniu w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w żaden sposób naruszone. W szczególności nie został naruszony art. 15 Kpa, jak wynika bowiem z art. 59 § 5 u.p.e.a. postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego jest postępowaniem dwuinstancyjnym, a niniejsza sprawa, w wyniku zażalenia stron, podlegała dwukrotnemu rozpatrzeniu w dwóch instancjach.
Ponadto, zdaniem Sądu realizacja pozostałych wyżej wymienionych zasad znalazła swoje odzwierciedlenie w szerokim uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonego postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu bowiem w uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawił stan faktyczny sprawy, powołując się na konkretne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, powołał i wyjaśnił stronom przepisy prawa mające zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, a zestawiając stan faktyczny sprawy z normami wynikającymi z regulacji prawnych wyczerpująco wyjaśnił stronom motywy i przesłanki jakimi się kierował rozstrzygając sprawę.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 18 i art. 29 § 1 u.p.e.a. Sąd wskazuje, iż przepis art. 18 u.p.e.a formułuje zasadę, że jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kpa. Z kolei w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a, który ma zastosowanie jedynie we wstępnej fazie postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ze względu jednak na to, że skarżący nie precyzują na czym miałoby polegać naruszenie tych przepisów, Sąd nie jest w stanie odnieść się do powyższego zarzutu, szczególnie w zakresie naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a, tym bardziej, że przepis ten w rozpatrywanej sprawie nie miał w ogóle zastosowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) oddalił skargę.
LF