Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec A Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej jako: "spółka" lub "skarżąca"), na podstawie wystawionego przez wierzyciela - Wójta Gminy L. tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2018 r., nr [...], obejmującego zaległości z tytułu podatku od nieruchomości w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony spółce w dniu [...] lutego 2018 r.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] lutego 2019 r. dokonał zajęcia nieruchomości położonej w miejscowości L., dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą o nr [...] Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone spółce 18 marca 2019 r., a wierzycielowi 4 marca 2019 r.
Pismem z [...] marca 2019 r. spółka złożyła skargę na powyższą czynność egzekucyjną, zarzucając niedopuszczalność dokonanej czynności, albowiem zajęta nieruchomość nie stanowi własności spółki. Jednocześnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z [...] lipca 2019 r., nr [...], oddalił powyższą skargę.
W motywach rozstrzygnięcia organ egzekucyjny zaznaczył, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. - w skrócie: "u.p.e.a."), ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Organ podkreślił, że egzekucja administracyjna powinna być prowadzona wszystkimi dostępnymi środkami egzekucyjnymi, a podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego winien być cel egzekucji, tj. dążenie do wykonania w trybie przymusowym obowiązku ciążącego na zobowiązanym.
Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu organ I instancji wskazał, że wierzyciel wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z wnioskiem z [...] lutego 2019 r. o prowadzenie egzekucji z nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2018 r., nr [...], wobec spółki A.. We wniosku tym wierzyciel wskazał, że zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w O. [...] Wydział Cywilny z 20 lipca 2017 r., przeniesienie własności nieruchomości przez spółkę A na rzecz firma B Sp. z o.o. oraz C Sp. z o.o. uznano za czynność prawną bezskuteczną (skarga pauliańska). W związku powyższym organ egzekucyjny stwierdził, że wywiedziona przez spółkę skarga na czynność egzekucyjną jest niezasadna.
W zażaleniu z [...] sierpnia 2019 r. spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia zarzucając naruszenie art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 527 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm. – w skrócie: "k.c."), a także art. 54 § 1 u.p.e.a.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] września 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że skargę na czynność egzekucyjną wnosi się wyłącznie na działania organu o charakterze wykonawczym. W związku z tym w ramach takiej skargi można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tychże czynności. Organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1 pkt 12a u.p.e.a., tj. egzekucję z nieruchomości. Organ egzekucyjny wypełnił dyspozycję zawartą w art. 110c § 3 u.p.e.a., czyli wystąpił do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji administracyjnej. Mając na względzie powyższe organ odwoławczy stwierdził, że organ egzekucyjny dokonał zaskarżonej czynności – zajęcia nieruchomości zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
Uznając za bezzasadny zarzut naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. organ II instancji wskazał, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku, którego dotyczy tytuł wykonawczy. Jednocześnie zaznaczono, że wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a.
Nie znajdując natomiast podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 54 § 1 u.p.e.a. organ II instancji wskazał, że skarga na czynność egzekucyjną stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego, a w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, że nie można uznać, aby organ egzekucyjny dokonując rozpatrzenia skargi spółki z [...] marca 2019 r. mógł odnieść się merytorycznie do całości prowadzonego postępowania egzekucyjnego tak, jak tego oczekiwała spółka. Ustosunkowując się do argumentów podniesionych w piśmie z [...] marca 2019 r. organ egzekucyjny odniósł się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa do konkretnej czynności zaskarżonej przez spółkę, tj. do czynności zajęcia nieruchomości.
W skardze z [...] października 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółka, reprezentowana przez prezesa zarządu, wniosła o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
- 1) art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 527 k.c. poprzez jego niezastosowanie wobec braku stwierdzenia przez organ II instancji niedopuszczalności prowadzonej egzekucji, pomimo, że tytuł wykonawczy z [...] stycznia 2018 r., nr [...], powołany jako podstawa czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego z [...] lutego 2019 r. skierowanej przeciwko skarżącej nie może stanowić samoistnej podstawy prowadzenia egzekucji z nieruchomości stanowiącej własność B Sp. z o.o.,
- 2) art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie wobec braku stwierdzenia przez organ II instancji niedopuszczalności prowadzenia egzekucji, przez wzgląd na wadę formalną czynności egzekucyjnej polegającej na braku doręczenia skarżącej wraz z zaskarżoną czynnością egzekucyjną z [...] lutego 2019 r. dokumentu stanowiącego podstawę egzekucji prowadzonej z nieruchomości, stanowiącej własność B Sp. z o.o., jak również brak powołania w treści zaskarżonej czynności egzekucyjnej dokumentów stanowiących podstawę prowadzenia egzekucji z nieruchomości, stanowiącej własność B Sp. z o.o., skutkujące wadliwością czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego,
- 3) art. 54 § 1 u.p.e.a. wobec jego niezastosowania poprzez stwierdzenie przez organ II instancji, że zarzuty podniesione przez skarżącą w postępowaniu ze skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, nie mieszczą się w granicach rozpoznania w trybie wynikającym z ww. przepisu, pomimo iż w istocie całość zarzutów skarżącej sprowadzała się do wskazania nieprawidłowości i niezgodności z przepisami dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej z [...] lutego 2019 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.").
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii uznania za bezzasadną skargę na czynność egzekucyjną - zajęcie nieruchomości położonej w miejscowości L., dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą o nr [...]
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że procedura ustanowiona w u.p.e.a., co do zasady nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4).
W realiach rozpoznawanej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga, że skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3048/15, wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13 – wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem skarga unormowana w art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje zobowiązanemu na czynności organu egzekucyjnego o charakterze wykonawczym, faktycznym, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, czy - w szerszym ujęciu - ochrony prawnej.
Z poczynionych powyżej rozważań wynika zatem jednoznacznie, że skarga na czynności egzekucyjne może być skutecznie wywiedziona wyłącznie z takich okoliczności, które nie dają zobowiązanemu prawa do wystąpienia z innym środkiem prawnym wynikającym z u.p.e.a.
Ponadto za utrwalony w judykaturze należy uznać pogląd prawny, zgodnie z którym, z uwagi na zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje wyłącznie na czynności podjęte w toku egzekucji o charakterze faktycznym i tylko wówczas, gdy zobowiązany nie może ich kwestionować w ramach innych środków prawnych, m.in. środków zaskarżenia czy wniosków. Omawiana skarga może dotyczyć wyłącznie konkretnej czynności organu egzekucyjnego, natomiast nie może obejmować zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości jego prowadzenia, czy działań wierzyciela poprzedzających wystawienie tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., o sygn. akt II FSK 2555/10).
Oznacza to, że skarga, o której stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., nie może być traktowana przez zobowiązanego jako jeden z wielu środków prawnych (środków zaskarżenia, wniosków), w których będzie przedstawiał te same argumenty i te same żądania, a organ każdorazowo będzie je rozpatrywał co do istoty. Innymi słowy, w sprawie zainicjowanej skargą na czynności egzekucyjne zobowiązany nie może skutecznie kwestionować zastosowania środka egzekucyjnego z powodu - w jego przekonaniu - niezgodnego z prawem prowadzenia egzekucji, nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Są to bowiem zagadnienia podlegające rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w innych trybach przewidzianych w u.p.e.a., jak zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego - zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego - art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11).
Przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., o sygn. akt II FSK 290/13).
Jak już wyżej wskazano w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegać mogły wyłącznie kwestie formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnych.
Wątpliwości Sądu nie budzi sposób, w jaki organ dokonał zajęcia nieruchomości. Zgodnie z art. 110c § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości. Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (art. 110c § 2 u.p.e.a.). Stosownie do art. 110c § 3 u.p.e.a., równocześnie z przesłaniem zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów. Zgodnie z art. 110c § 4 u.p.e.a., zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, z tym, że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5.
W tym kontekście wskazać należy, że zawiadomieniem z [...] lutego 2019 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. dokonał zajęcia nieruchomości położonej w miejscowości L., dla której Sąd Rejonowy w Z., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą o nr [...] Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone skarżącej 18 marca 2019 r. Ponadto w dziale III ww. księgi wieczystej, na wniosek organu egzekucyjnego, Sąd wieczystoksięgowy dokonał wpisu o wszczęciu egzekucji administracyjnej.
W ocenie Sądu, czynność zajęcia nieruchomości wraz z zawiadomieniem skarżącej o tej okoliczności na podstawie pisma z [...] lutego 2019 r. została dokonana przez organ egzekucyjny zgodnie z art. 110c u.p.e.a. W złożonej skardze na tę czynność spółka nie podniosła żadnych okoliczności wskazujących na błędy formalnoprawne, które odnosiłyby się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego przy dokonywaniu zaskarżonej czynności. Skarżąca zakwestionowała natomiast dopuszczalność dokonanego zajęcia nieruchomości z uwagi na fakt, że nie jest właścicielem zajętej nieruchomości.
Wobec tego skarżąca uważa, że nie może być stroną dokonanego zajęcia. Ponadto zastrzeżenia skarżącej odnosiły się do treści wystawionego przez wierzyciela (Wójta Gminy L.) tytułu wykonawczego, w którym nie wskazano wyroku Sądu Okręgowego w O. [...] Wydział Cywilny z [...] lipca 2017 r., sygn. akt I C [...] o uznaniu czynności prawnej przeniesienia własności nieruchomości zapisanej w KW nr [...], za bezskuteczną względem Gminy L..
Odnośnie pierwszej z ww. kwestii wskazać należy, że zgodnie z prawomocnym Wyrokiem Sądu Okręgowego w O. [...] Wydział Cywilny z [...] lipca 2017 r., sygn. akt I C [...], przeniesienie własności nieruchomości (KW nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w Z. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych) przez skarżącą na rzecz B Sp. z o.o. oraz C Sp. z o.o. uznano czynność prawną za bezskuteczną względem Gminy L. (skarga pauliańska).
W myśl art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zobowiązanym jest m.in. osoba prawna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym – również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.
Zdaniem Sądu, spółki B i C nie mogą zostać uznane za zobowiązanego, w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., albowiem to nie one nie wykonały obowiązku o charakterze pieniężnym, który jest egzekwowany w postępowaniu egzekucyjnym (podatek od nieruchomości). W tym znaczeniu zobowiązanym jest ten podmiot – ta osoba, która jest adresatem określonego, wymaganego zachowania (obowiązana do świadczenia pieniężnego). Osoba trzecia, która uzyskała przysporzenie – na podstawie umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości – a następnie to przysporzenie, a dokładniej – czynność prawna do niego prowadząca została uznana za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela, nie jest zobowiązanym w rozumieniu u.p.e.a. Podkreślenia wymaga, że to nie spółki B i C nie wykonały w terminie ciążącego na nich obowiązku zapłaty należnych zobowiązań pieniężnych (podatku od nieruchomości), lecz skarżąca.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że istotą skargi pauliańskiej jest uzyskanie stanu, w którym dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela czynność prawna, jest uznana za bezskuteczną wobec tego wierzyciela.
Podkreślenia także wymaga, że uwzględnienie skargi pauliańskiej nie unicestwia czynności, której ona dotyczy, lecz powoduje, że dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela czynność prawna jest wobec tego wierzyciela bezskuteczna, a w konsekwencji wierzyciel może się zaspokoić ze składnika majątkowego stanowiącego przedmiot czynności uznanej za bezskuteczną. Oznacza to, że wobec tego składnika wierzyciel może skutecznie prowadzić egzekucję, tak jakby czynność prawna nie miała miejsca. Zaskarżona czynność zachowuje zatem ważność, ale – jedynie w stosunku do wierzyciela, który skutecznie wystąpił ze skargą pauliańską – jest ona bezskuteczna. Natomiast w relacjach z innymi osobami, w szczególności między dłużnikiem a osobą trzecią, która uzyskała korzyść majątkową, oraz w stosunku do innych podmiotów czynność pozostaje skuteczna (bezskuteczność względna).
Skoro zatem wierzyciel (Gmina L.) dysponuje prawomocnym, wykonalnym orzeczeniem (wyrokiem Sądu Okręgowego w O. [...] Wydział Cywilny z [...] lipca 2017 r. sygn. akt I C [...]) uznającym czynność prawną skarżącej polegającą na przeniesieniu własności nieruchomości na rzecz spółek B i C za bezskuteczną wobec niego, jest zatem uprawniony do prowadzenia egzekucji z tej nieruchomości. Skarga na czynność egzekucyjną zmierzająca do zakwestionowania możliwości prowadzenia przez wierzyciela egzekucji z nieruchomości, co do której uwzględniona została skarga pauliańska, nie może zatem służyć za instrument zwalczania tego skutku.
Argumentacja skarżącej zmierzająca do wykazania, że podmiotem zainteresowanym w złożeniu skargi na czynność egzekucyjną może być wyłącznie osoba trzecia (w niniejszej sprawie spółki B i C, która, mimo że nie jest dłużnikiem, lecz nabyła prawo majątkowe od zobowiązanego i zachodzi ryzyko prowadzenia egzekucji z nabytego prawa, pomija, po pierwsze – że w sprawie nie mamy do czynienia z nabyciem przedmiotu, do którego nietrafnie skierowano egzekucję, lecz z operacją w drugą stronę, to jest uznaniem dokonanej przez dłużnika czynności prawnej za bezskuteczną, po drugie zaś – że ochronie praw nabywcy przedmiotu, do którego niesłusznie skierowano egzekucję, służy żądanie wyłączenia przedmiotu spod egzekucji (por. wyrok WSA w Gdańsku z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 962/18).
W konsekwencji powyższych rozważań stwierdzić zatem należy, że w niniejszej sprawie zobowiązanym, w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., jest wyłącznie skarżąca spółka, a nie firma B Sp. z o.o. i C Sp. z o.o. W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom skarżącej, organ egzekucyjny ma prawo prowadzić egzekucję z ww. nieruchomości, a jako dłużnika w tytule egzekucyjnym, prawidłowo wskazano skarżącą.
Jednocześnie Sąd zaznacza, że podnoszony przez skarżącą zarzut skierowania postępowania egzekucyjnego do niewłaściwej osoby (zarzut błędu co do zobowiązanego w tytule wykonawczym) może stanowić podstawę wniesienia innego środka prawnego, tj. zarzutu na podstawie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. W związku z tym brak jest prawnej możliwości złożenia w tym zakresie skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a.
Odnośnie braku powołania w tytule wykonawczym wyroku Sądu Okręgowego w O. [...] Wydział Cywilny z [...] lipca 2017 r., sygn. akt I C [...] o uznaniu czynności prawnej przeniesienia własności nieruchomości zapisanej w KW nr [...], za bezskuteczną względem Gminy L., Sąd wskazuje, że tytuł wykonawczy z [...] stycznia 2018 r., nr [...], zawiera wszelkie elementy składowe wymagane przez art. 27 § 1 u.p.e.a. Jednocześnie zaznaczyć należy, że badanie dopuszczalności egzekucji jak i ocena, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a. przez organ egzekucyjny następuje w pierwszym stadium postępowania egzekucyjnego - stadium poprzedzającym wszczęcie egzekucji administracyjnej. W przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wykonawczy wierzycielowi. Natomiast w sytuacji, gdy organ egzekucyjny stwierdzi, że egzekucja jest dopuszczalna i tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi, nadaje mu klauzule i doręcza jego odpis zobowiązanemu.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny wszczynając egzekucję bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku, którego tytuł wykonawczy dotyczy. Jak już wyżej wskazano, badanie dopuszczalności egzekucji jak i ocena, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a. przez organ egzekucyjny następuje w pierwszym stadium postępowania egzekucyjnego - stadium poprzedzającym wszczęcie egzekucji administracyjnej. Prawidłowe wystawienie tytułu wykonawczego, ma niezwykle istotne znaczenie, ponieważ nie ma możliwości skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wadliwego lub niezawierającego wszystkich wymaganych przez prawo elementów. Brak chociażby jednego ze wskazanych w art. 27 u.p.e.a. elementów powoduje, że dany tytuł wykonawczy nie może stanowić podstawy prowadzenia egzekucji.
W przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wykonawczy wierzycielowi. Natomiast w sytuacji, gdy organ egzekucyjny stwierdzi, że egzekucja jest dopuszczalna i tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi, nadaje mu klauzule i doręcza jego odpis zobowiązanemu.
W ocenie Sądu, organ egzekucyjny jednoznacznie stwierdził, że tytuł wykonawczy z [...] stycznia 2018 r., nr [...], wystawiony przez wierzyciela Wójta Gminy L. spełnia wszystkie wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a. oraz, że egzekucja jest dopuszczalna. Ponadto należy wskazać, że zgodnie z wnioskiem wierzyciela, który jest uprawniony do żądania wykonania obowiązku wszczęto egzekucję administracyjną na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] stycznia 2018 r. wystawionego na dłużnika A. Sp. z o.o. w celu zaspokojenia roszczenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r. Wysokość zobowiązania podatkowego została określona przez organ podatkowy w decyzji z [...] października 2016 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. dokonując czynności zajęcia nieruchomości wykonywał swoje ustawowe obowiązki prowadzenia egzekucji. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że egzekucja administracyjna powinna być prowadzona wszystkimi dostępnymi środkami egzekucyjnymi, a podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego winien być cel egzekucji, tj. dążenie do wykonania w trybie przymusowym obowiązku ciążącego na zobowiązanym.
Odnosząc się natomiast do zarzutu braku doręczenia wraz z czynnością egzekucyjną z [...] lutego 2019 r. dokumentów stanowiących podstawę prowadzenia egzekucji z nieruchomości o nr [...] stanowiącej własność B Sp. z o.o., Sąd wskazuje, że w zawiadomieniu z [...] lutego 2019 r., nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości powołując księgę wieczystą o nr [...] W dziale III Ksiąg Wieczystych zawarto wzmiankę o fakcie uznania za bezskuteczne czynności prawne w przedmiocie przeniesienia prawa własności nieruchomości należącej do A Sp. z o.o. na rzecz B Sp. z o.o. oraz C Sp. z o.o.
Ponadto należy zauważyć, że W. D. - Prezesowi A Sp. z o. o., znany był fakt wydania przez Sąd Okręgowy w O. [...] Wydział Cywilny wyroku z [...] lipca 2017 r., sygn. akt I C [...], o uznaniu czynności prawnej za bezskuteczną. W. D. pełnił bowiem i nadal pełni funkcję prezesa zarządu zarówno w A Sp. z o.o. jak i w B Sp. z o.o., w stosunku do której było powództwo Gminy L..
Za chybiony należy także uznać zarzut naruszenia art. 54 § 1 u.p.e.a. Jak już wyżej wskazano, w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. W związku z tym za prawidłowe należy uznać działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., który dokonując rozpatrzenia skargi spółki z [...] marca 2019 r. nie mógł odnieść się merytorycznie do całości prowadzonego postępowania egzekucyjnego tak, jak tego oczekiwała spółka. Ustosunkowując się do argumentów podniesionych w piśmie z [...] marca 2019 r. stwierdzić należy, że organ egzekucyjny odniósł się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz linią orzeczniczą do konkretnej czynności zaskarżonej przez stronę, tj. do czynności zajęcia nieruchomości.
W podsumowaniu sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że tryb dokonanego zajęcia był prawidłowy, a zarzuty podnoszone przez spółkę nie zasługują na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.