Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO, organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzenia odwołania K.S. (dalej: podatnik/skarżący) od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym za lata 2018-2020:
- I. uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej: organ I instancji) z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym za 2020 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia III i IV raty zaległości w podatku rolnym za 2020 r. oraz w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę i umorzyło w tym zakresie postępowanie,
- II. utrzymało w mocy decyzję organu I w pozostałym zakresie.
Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji pismem z dnia 5 sierpnia 2020 r. podatnik zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy [...] z wnioskiem o umorzenie podatku rolnego za lata 2018-2020 od działki rolnej nr 49 mieszczącej się na terenie Gminy [...], ze względu na brak drogi dojazdowej do tej działki.
Mając na uwadze powyższe organ podatkowy wezwał podatnika do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym oraz dowodów potwierdzających jego sytuację materialną.
Podatnik nie przedłożył wymaganych informacji.
Decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku rolnego za lata 2018-2020 wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 739,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.), dalej: Ordynacja podatkowa i wskazał, że w przedmiotowej sprawie podatnik nie wykazał, by zaistniały jakieś nadzwyczajne zdarzenia, które uzasadniałyby przyjęcie, że po jego stronie wystąpił ważny interes przemawiający za przyznaniem przedmiotowej ulgi a także nie wykazał, aby za przyznaniem ulgi przemawiał interes publiczny.
W ocenie organu I instancji brak dojazdu do działki nie stanowi przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej.
SKO, po rozpatrzeniu odwołania podatnika, decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. opisaną na wstępie:
- I. uchyliło decyzję organu I instancji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym za 2020 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia III i IV raty zaległości w podatku rolnym za 2020 r. oraz w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę i umorzyło w tym zakresie postępowanie,
- II. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ podatkowy I instancji błędnie, wobec ogólnie sformułowanego wniosku o umorzenie zaległości w podatku rolnym objął merytorycznym rozstrzygnięciem całą zaległość podatnika za okres 2018-2020 w łącznej kwocie 739,00 zł wraz z odsetkami.
Organ odwoławczy podkreślił, że składając w dniu 6 sierpnia 2020 r. wniosek o umorzenie zaległości podatkowych w podatku rolnym, podatnik nie mógł wnioskować o umorzenie zaległości z tytułu III i IV raty podatku rolnego za 2020 r., albowiem w dniu złożenia wniosku termin płatności tych rat jeszcze nie upłynął, co oznacza, że należności z tytułu tych rat podatku nie były jeszcze zaległością podatkową.
W ocenie SKO organ podatkowy I instancji nie miał prawa merytorycznie orzekać w tym zakresie o odmowie umorzenia zaległości, gdyż takie rozstrzygnięcie może zapaść jedynie w odniesieniu do zobowiązań podatkowych, które w dacie składania wniosku były już zaległe.
Zdaniem SKO organ podatkowy I instancji bezpodstawnie także rozszerzył żądanie wniosku podatnika o umorzenie odsetek od zaległości podatkowych w podatku rolnym a z treści wniosku w żaden sposób nie wynika, by podatnik domagał się umorzenia tych odsetek. Orzekając zatem o odmowie umorzenia zaległości w kwocie 739,00 zł, która to kwota stanowi sumę zobowiązań podatkowych należnych za lata 2018-2020 oraz odsetek od nieuiszczonych w terminach podatków, organ przekroczył żądanie wniosku.
W ocenie SKO organ I instancji zasadnie odmówił podatnikowi umorzenia zaległości podatkowych w podatku rolnym należnym za 2018 r., 2019 r. oraz z tytułu I i II raty podatku za 2020 r.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę.
Organ odwoławczy podkreślił, że udzielenie przewidzianej w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej pomocy w postaci umorzenia zaległości podatkowej, ma charakter uznaniowy i wymaga ustalenia przez organ podatkowy, że pomoc ta jest uzasadniona ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, a więc że spełnione są przesłanki określone w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.
W ocenie SKO istnienie dojazdu do nieruchomości, czy też jego brak, nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia przesłanek uzasadniających udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a tylko taką okoliczność wskazał podatnik we wniosku o umorzenie zaległości podatkowej.
Organ II instancji podkreślił, że podatnik pismem z dnia 26 sierpnia 2020 r. był wzywany przez organ I instancji o przedstawienie dokumentów potwierdzających jego dochody i wydatki a także osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, faktury za prąd, gaz, telefon, lekarstwa itp. Podatnik wezwanie powyższe zignorował, nie przedstawiając żadnych dowodów dotyczących jego sytuacji finansowej.
Organ odwoławczy wskazał, że, w postępowaniu wnioskowym, jakim jest postępowanie o umorzenie zaległości podatkowych, to wnioskodawca (podatnik) chcąc skorzystać z omawianej ulgi, musi rzetelnie i wyczerpująco wykazać organom swoją rzeczywistą sytuację życiową, materialną, we wszystkich istotnych aspektach.
Zdaniem SKO trudno upatrywać zaistnienie interesu publicznego w rozumieniu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej w fakcie, że nieruchomość podatnika służy lokalnym mieszkańcom, jako droga dojazdowa do ich nieruchomości, wobec braku innej drogi dojazdowej.
Reasumując organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, który stwierdził, że po stronie podatnika brak jest przesłanek warunkujących umorzenie zaległości podatkowej w postaci uzasadnionego ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Podatnik nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2020 r.
W uzasadnieniu skargi opisał kwestię braku drogi dojazdowej do jego i sąsiednich nieruchomości oraz braku zainteresowania tym problemem ze strony organu administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie jest kwestia umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku rolnego za lata 2018-2020 od działki rolnej nr 49 znajdującej się na terenie Gminy [...], będącej własnością skarżącego.
Stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, że decyzja o odmowie umorzenia III i IV raty podatku rolnego za 2020 r. oraz o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę wydana została z naruszeniem art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i należało ją uchylić. Postępowanie o umorzenie zaległości zainicjowane zostało bowiem przez podatnika wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2020 r., a zatem III i IV rata tego podatku nie była w chwili składania wniosku przez podatnika zaległością. Z kolei odsetki za zwłokę nie były przedmiotem wniosku. Prawidłowo zatem umorzono postępowanie w ww. zakresie.
Przechodząc do kwestii zasadności odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym za 2018 r., 2019 r. oraz z tytułu I i II raty podatku rolnego za 2020 r. wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Decyzja wydana w tym trybie oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym, co jednak nie oznacza, że ustawodawca pozostawił organom zupełną swobodę w jej stosowaniu. Przepis ten pozostawia do uznania organu podatkowego istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lecz decyzja w tym przedmiocie musi zawierać uzasadnienie stanowiska organu. Stanowisko to musi zaś być oparte na zebranym i należycie ocenionym materiale dowodowym. Rola Sądu sprowadza się natomiast do badania prawidłowości poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wysnutych wniosków.
Podkreślenia wymaga, że Sąd nie jest władny nakazać organowi podjęcie rozstrzygnięcia o określonej treści. Uznanie administracyjne jest bowiem ograniczone jedynie dyrektywami wyboru - interesem publicznym oraz ważnym interesem podatnika.
Użyte w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" jako przesłanki zastosowania instytucji umorzenia, nie zostały doprecyzowane przez ustawodawcę. Jednakże w piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny oraz zagrożenie egzystencji.
Natomiast przez interes publiczny należy rozumieć dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy,, korektę błędnych decyzji itp.
Nie budzi żadnych wątpliwości, że ocena, czy przesłanki udzielenia ulgi podatkowej istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana wyłącznie po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych.
Podkreślić należy, że umorzenie zaległości podatkowych następuje na wniosek osoby zainteresowanej. Zatem to wnioskujący o umorzenie podatnik ma obowiązek zupełnego, wszechstronnego i oczywiście rzetelnego wyjaśnienia organom jaka jest jego faktyczna sytuacja życiowa, zdrowotna i materialna.
Z brzmienia przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wynika wprost, że podatnik, aby uzyskać zamierzony skutek, w postaci umorzenia zaległości, ma obowiązek uzasadnić wniosek, wskazując na kwalifikowane warunki zagrożenia swojego interesu. Powinien zatem wyjaśnić, co w praktyce rodzi problemy, okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają jego "ważny interes" lub "interes publiczny" i że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi. Oznacza to, że w przypadku postępowania w sprawie umorzenia, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę podatnika, gdyż tylko on posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. W interesie podatnika leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Do niego należy inicjatywa dowodowa i to on powinien przyczynić się do gromadzenia dowodów, w konsekwencji do współtworzenia stanu faktycznego.
On też ponosi konsekwencje zaniechań w tym zakresie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 1802/19, publ. Lex nr 3051112, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 47/20, publ. Lex nr 3030362, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 462/19, publ. Lex nr 2851201, czy też wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 października 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 268/19, publ. Lex nr 2734301).
W przedmiotowej sprawie skarżący zignorował kierowane do niego wezwanie, nie przedstawiając żadnych dowodów dotyczących jego sytuacji finansowej. Sam zaś wniosek o umorzenie zaległości w podatku rolnym uzasadniał brakiem dojazdu do nieruchomości rolnej, której jest właścicielem. Także skargę oparł on na tej okoliczności. Tymczasem istnienie dojazdu do nieruchomości, czy też jego brak, nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek uzasadniających udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.
W ocenie Sądu brak jest również podstaw do uznania zaistnienia interesu publicznego w rozumieniu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej w fakcie, że nieruchomość podatnika służy lokalnym mieszkańcom, jako droga dojazdowa do ich nieruchomości, wobec braku innej drogi dojazdowej. Okoliczność ta wprawdzie może zaspokajać potrzeby społeczności lokalnej w zakresie dojazdu do ich nieruchomości, lecz nie podlega ona ocenie poprzez pryzmat ww. przesłanki.
Podkreślić należy, że organ podatkowy I instancji usiłował ustalić sytuację finansową podatnika i wezwał go o przedłożenie dowodów na powyższą okoliczność i udzielenie wyjaśnień, lecz wezwanie to zostało przez stronę zignorowane.
Zatem w sytuacji, w której skarżący nie wykazał przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy nie miał możliwości umorzenia zaległości podatkowej objętej przedmiotowym wnioskiem.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), Sąd oddalił skargę.