Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku WB o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, odmówił zmiany własnego postanowienia z dnia 11 kwietnia 2018 r.
W uzasadnieniu postanowienia podano, że wnioskodawca wystąpił z kolejnym wnioskiem o prawo pomocy. Pierwszy rozpoznano postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2018 r. Aktualnie, mając na uwadze treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) zwanej dalej: "p.p.s.a.", wnioskodawca powinien wykazać, że od tego czasu w jego sytuacji nastąpiły na tyle istotne zmiany, które uzasadniłyby zmianę wcześniejszego orzeczenia.
Oceniając złożone obecnie oświadczenie referendarz uznał, że sytuacja wnioskodawcy jest identyczna, jak poprzednio, a treść oświadczenia tożsama. Zadeklarowany stan majątkowy nie pozwolił uznać go za osobę ubogą, która nie byłaby w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ma wraz z żoną zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiadają stałe źródła dochodu, dysponują wartościowymi składnikami majątkowymi o znacznej wartości.
W sprzeciwie pełnomocnik WB zażądał zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarzucił naruszenie art. 246 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo wykazania, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jego sytuację należy bowiem ocenić przy uwzględnieniu wszystkich spraw toczących się z jego udziałem, w których suma opłat wynosiłaby kilkadziesiąt tysięcy złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie, a sformułowany przez pełnomocnika zarzut naruszenia art. 246 § 1 p.p.s.a. okazał się nie tylko nietrafny, ale i nieprecyzyjny. Przepis ten składa się bowiem z dwóch jednostek redakcyjnych ujętych w punktach 1 i 2, które odnoszą się do prawa pomocy w różnym zakresie, tj.
1) całkowitym, 2) częściowym. Treść urzędowego formularza PPF jednoznacznie wskazuje, że skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Niemniej, nawet takie doprecyzowanie zarzutu nie podważyło prawidłowości dokonanej przez referendarza oceny przesłanek prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez pryzmat dyspozycji art. 165 p.p.s.a. Skoro rozpoznawany wniosek jest kolejnym dotyczącym prawa pomocy w toku niniejszej sprawy zgłoszonym przez tę sama stronę obowiązkiem wnioskodawcy było wykazanie, że jego sytuacja materialno-bytowa uległa istotnej zmianie, w istocie pogorszeniu, w relacji do stanu ocenianego wcześniej. Zmian takich jednak nie wykazano, a stanowisko skarżącego wyrażone w sprzeciwie w tym zakresie jest gołosłowne.
Prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może być przyznane, jeżeli zostanie wykazane, że osoba ta nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceny tej należało dokonać przez pryzmat przyszłych kosztów postępowania, a te w niniejszej sprawie – na obecnym etapie, mogą wynieść 100 zł, co przy posiadanych oszczędnościach i wysokości miesięcznych dochodów rodziny nie może w żaden sposób wpłynąć negatywnie na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb bytowych. Wnioskodawca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, uzyskuje z żoną stały dochód, dysponuje wartościowym majątkiem. Posiadany przez niego zasób majątkowy jest identyczny, jak oceniany w kwietniu 2018 r. Natomiast sprawy sądowe zainicjowane przez niego – wbrew twierdzeniu pełnomocnika, nie łączą się z koniecznością poniesienia wydatków w kwocie "kilkudziesięciu" tysięcy złotych.
Pomijając fakt, że w sprzeciwie nie przedstawiono jakiegokolwiek zestawienia w tym zakresie, na postawie prowadzonych w Sądzie urządzeń biurowych można stwierdzić, że skarżący w 2018 r. wniósł 20 skarg, ale suma opłat sądowych we wszystkich nie zbliżyłaby się nawet do deklarowanych oszczędności. Instytucja prawa pomocy nie może być zaś wykorzystywana do ochrony prywatnego majątku, ponieważ ma ona służyć osobom ubogim, bez dochodów albo osiągającym niskie dochody, które nie byłyby w stanie przy wykorzystaniu wszystkich swoich możliwości i zasobów podołać obowiązkowi pokrycia kosztów postepowania, w którym biorą udział, stosownie do art. 199 p.p.s.a., przez co miałyby ograniczony dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Dopiero w razie rzeczywistej niemożności podołania temu obowiązkowi, w tym po wyczerpaniu własnych środków strony, możliwe jest zwrócenie się o pomoc ze środków publicznych.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.