Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 lipca 2018 r. referendarz sądowy odmówił SG przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uznał, że nie wywiązała się w pełni z obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym (nie nadesłała oczekiwanych dokumentów, nie wyjaśniła czy nieruchomość w Woli Rafałowskiej jest zamieszkana), przez co nie wykazała, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) zwanej dalej: "p.p.s.a.".
W sprzeciwie pełnomocnik wnioskodawczyni podkreślił trudną sytuację, w jakiej znajduje się jego mocodawczyni. Podniósł, że część dokumentów, których żądano, znajduje się już w aktach sprawy i nie było konieczne ich ponowne przedkładanie. Dołączył kopię odcinka emerytury ze stycznia 2017 r. i skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne z marca 2018 r. Zwrócił ponadto uwagę, że w tej samej materialnie sprawie (I SA/Rz 602/16), tyle że zainicjowanej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, przyznano jej prawo pomocy. Od tego czasu jej sytuacja osobista pogorszyła się, wnioskodawczyni złamała rękę i nie radzi sobie z podstawowymi czynnościami życiowymi.
Zarządzeniem z dnia 30 lipca 2018 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowego oświadczenia poprzez nadesłanie zeznania podatkowego za 2017 r. i kopii opłaconych rachunków za wszystkie media z okresu ostatnich 3 miesięcy. W odpowiedzi nadesłano: kopię rozliczenia podatku dochodowego od organu rentowego, opłat czynszu za 3 miesiące po 180 zł, dowód zakupu gazu w butli za 48 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Sprzeciw zasługiwał na uwzględnienie, choć stanowisko referendarza sądowego, biorąc pod uwagę materiał, którym dysponował, dawał podstawy do uznania, że wnioskodawczyni nie wykazała ziszczenia się przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Niemniej, na wezwanie z dnia 30 lipca 2018 r. złożono dokumenty, które stanowią dodatkowe wyjaśnienie sytuacji materialnej skarżącej i które, mając na uwadze zapewnienie stronie prawa do sądu, przemawiają za potrzebą zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zaznaczyć przy tym należy, że ocenie pod kątem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. podlega sytuacja materialno-bytowa wnioskodawczyni, a nie jej pełnomocnika, choć jego działania i zaniechania co do zasady obciążają mocodawcę, a wykazanie przesłanek prawa pomocy powinno następować w każdej inicjowanej sprawie, ponieważ obowiązkiem takie z mocy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ciąży na wnioskodawcy, a Sąd nie ma obowiązku, ale przede wszystkim możliwości prawnych poszukiwania dowodów na te okoliczności.
Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca w zeszłym roku pobierała emeryturę w średniomiesięcznej wysokości przekraczającej 1400 zł, a nie jak sugeruje pełnomocnik "niewiele ponad 1000"; zapewne w obecnym roku jest ona wyższa niż poprzednio z uwagi na waloryzację. Mając jednak na uwadze jej wiek (87 lat) środki takie z pewnością w całości wykorzystuje na swoje podstawowe tylko utrzymanie, w tym leczenie, także związane z doznanym urazem ręki. Wpis od skargi wynosi 500 zł, ewentualny wpis od skargi kasacyjnej może wynieść 250 zł, a opłata kancelaryjna za wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku 100 zł – w przypadku oddalenia skargi, ponieważ w razie jej uwzględnienia uzasadnienie sporządza się z urzędu, a opłaty wówczas nie pobiera się. Łącznie koszty postępowania mogą wynieść od 500 do 850 zł, a wydatek taki mógłby już zagrozić skarżącej niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych.
Dlatego Sąd postanowił zmienić zaskarżone postanowienie i zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości, o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a.