Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...], którą, wymieniony organ, po ponownym rozpatrzeniu wniosku złożonego przez K. Z. w dniu 22 listopada 2017r. o umorzenie należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2018r. nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu odsetek od składek na: ubezpieczenie społeczne – 43 440zł; ubezpieczenie zdrowotne 8 806 zł oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1 910 zł (odsetki za zwłokę naliczono na dzień złożenia wniosku o umorzenie tj. 22 listopada 2017r.).
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2018r. organ wskazał, że we wniosku o umorzenie należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek Skarżący podał, że w trakcie prowadzenia działalności na skutek osób trzecich został pozbawiony gospodarstwa rolnego o powierzchni ok. 400 hektarów, a Agencja Rolna zażądała zwrotu około 200 000zł, co doprowadziło Skarżącego do bankructwa, a także miało znaczący wpływ na pogorszenie stanu zdrowia. Wyrok z dnia 13 lutego 2000r. przywrócił Skarżącemu w posiadanie gospodarstwo rolne, ale długotrwałe postępowanie sądowe, pogorszenie stanu zdrowia, co uniemożliwiło podjęcie dodatkowego zatrudnienia spowodowało, że Skarżący nie ma możliwości uregulowania zaległych odsetek.
Następnie organ wskazał dokumentację, którą zgromadził z urzędu, a także przestawioną przez Skarżącego, która stanowiła podstawę ustalenia stanu faktycznego:
od 26 czerwca 1990r. do 1 stycznia 2013r. Skarżący prowadził działalność gospodarczą: działalność agentów i brokerów ubezpieczeniowych. Z tego tytułu miał ustawowy obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń pracowniczych.
Skarżący pobiera emeryturę w wysokości 1204,85zł, zaś żona, z którą prowadzi gospodarstwo domowe, osiąga dochód w kwocie 1250zł. Skarżący wskazał, że w zakresie stosunków majątkowych z żoną mają ustanowioną rozdzielność majątkową. Skarżący wykazuje wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych – w kwocie 360zł i z tytułu kosztów związanych z leczeniem – w kwocie 600zł; posiada zobowiązanie pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów – w kwocie 30 000zł, które spłaca po 400zł miesięcznie; nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada mienia ruchomego ani wierzytelności. Organ opisał też schorzenia i niedomagania zdrowotne wskazane przez Skarżącego.
Organ w dalszej części wskazał, że przedstawiony stan faktyczny został przeanalizowany i oceniony w oparciu o przesłanki, warunkujące umorzenie należności, wynikające z następujących podstaw prawnych:
- 1) art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017r. poz. 1778 ze zm.; dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych),
- 2) art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,
Organ, po przedstawieniu treści art. 28 ust. 2 i 3 w zw. z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazał że brak jest podstaw, dla podjęcia decyzji o umorzeniu odsetek na tej podstawie prawnej.
Dalej organ przedstawił treść art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wyjaśnił, że do tego przepisu przepisy wykonawcze zawarte są w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2000r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365; dalej: Rozporządzenie), które szczegółowo precyzuje, co należy uznać za uzasadnione przypadki w rozumieniu ostatnio przytoczonego przepisu ustawowego. Organ przedstawił treść § 3 ust. 1 pkt 1-3 Rozporządzenia i podkreślił że użyte przez normodawcę sformułowanie – "jeżeli zobowiązany wykaże" – oznacza, że ciężar udowodnienia przesłanek spoczywa na dłużniku. Organ stwierdził, że żadna przesłanka w stosunku do Skarżącego nie zachodzi i przedstawił uzasadnienie tej tezy (str. 5 decyzji).
Organ zauważył ponadto, że w myśl art. 28 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umorzenie składek powoduje umorzenie wszystkich należności pochodnych, w tym również naliczonych odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia, zatem przyjąć należy że nie jest możliwe samoistne – w oderwaniu od należności głównej - umorzenie odsetek za zwłokę.
Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
ZUS, opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia, decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2018r.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny i wykładnię przepisów, a także ocenę, co do braku podstaw w zakresie umorzenia odsetek – analogicznie jak w decyzji z dnia [...] stycznia 2018r., z tym że objął dalsze dokumenty, które pojawiły się w postępowaniu i odpowiednio uaktualnił stan faktyczny.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję z dnia [...] kwietnia 2018r. wniósł Skarżący.
Skarżący, zaskarżając decyzję w całości, domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i uchylenia poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania wedle norm przepisanych. Wnosił o skierowanie sprawy do postępowania mediacyjnego.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że kwestionowana decyzja jest wadliwa z kilku powodów:
- a) teza organu, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie zna mechanizmu umarzania takich odsetek tj. w części przypisanej do składki finansowanej przez ubezpieczonego - wynika z braku wiedzy prawnej po stronie organu. Taką podstawę prawną stanowi art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2016r. poz. 1870 ze zm.; dalej: ustawa o finansach publicznych),
- b) nie zawarto w decyzji jakiejkolwiek wykładni art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jest to tym większe uchybienie, że skoro z przepisu tego wynika, że do należności z tytułu składek nie stosuje się art. 28 tej ustawy, to oznacza że stosuje się ją do odsetek. Brak stanowiska organu w tej materii uniemożliwia Skarżącemu zwalczanie sposobu wykładni prawa materialnego dokonanej przez organ,
- c) wadliwością jest, że decyzja "pochodzi" od Oddziału ZUS, podczas gdy organem orzekającym jest Prezes ZUS,
- d) naruszono zasadę dwuinstancyjności, gdyż w drugiej instancji zmieniono przepis prawa materialnego stanowiący podstawę decyzji, a mianowicie z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zastosowany w pierwszej instancji – na art. 28 ust. 3a ustawy, zastosowany w drugiej instancji. Wbrew więc art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r. poz. 1257; dalej: K.p.a.) sprawa została załatwiona tylko raz w administracyjnym toku instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Sąd, postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 25 lipca 2018r., oddalił wniosek o skierowanie sprawy do postępowania mediacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona.
Wbrew zarzutom skargi w zaskarżonej decyzji ani w decyzji, która została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją organ nie wskazywał na brak podstaw prawnych do umorzenia odsetek od nieopłaconych w terminie składek; wręcz przeciwnie wskazał na te podstawy prawne, zarówno ustawowe, jak i rangi podustawowej, co Sąd przedstawił powyżej w niniejszym uzasadnieniu; organ przytoczył treść przepisów i dokonał ich wykładni.
W tym kontekście bezzasadny jest również zarzut, że organ nie dokonał szczegółowej wykładni art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bo tego przepisu organ nie stosował.
Bezzasadny jest również zarzut, że decyzja "pochodzi" od Oddziału ZUS, w sytuacji gdy organem orzekającym w sprawie jest Prezes ZUS. Celem wyjaśnienia Skarżącemu - organem rozpatrującym sprawę nie jest Prezes ZUS, a ZUS. Przepis art. 83 ust. 4 o systemie ubezpieczeń społecznych stanowiący, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się do Prezesa ZUS jest jedynie uregulowaniem dotyczącym procedury składania wniosku i nie przenosi kompetencji z Zakładu na jego Prezesa. Wątpliwości Skarżącego, co do kwestii działania Oddziału ZUS są nieuprawnione, a wynikają z ustawowej konstrukcji organizacyjnej ZUS i możliwości upoważnienia przez Prezesa ZUS – Dyrektorów Oddziałów Zakładów, co nie oznacza przeniesienia kompetencji w rozumieniu zmiany organu.
Niezrozumiały w kontekście treści zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji jest zarzut zmiany podstawy - przepisów prawa materialnego jako podstawy rozstrzygnięcia, taka zmiana podstawy prawnej nie nastąpiła. Ponowne rozpatrzenie sprawy w związku ze złożeniem wniosku przez Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło w tych samych granicach i na podstawie prawa materialnego.
Reasumując żaden z zarzutów skargi nie jest uzasadniony.
Skarżący nie kwestionuje rozważań organu, co do braku podstaw do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek, ani też procesu decyzyjnego organu w ramach tzw. uznania administracyjnego, którego jednym z elementów jest rozważenie tych okoliczności, na które wskazał organ w zaskarżonej decyzji.
Treść skargi upoważnia do stwierdzenia, że są one adekwatne w stosunku do decyzji ZUS z dnia [...] marca 2018r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za poszczególne okresy lat 2000-2001, finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami. Skarżący zaskarżył tę decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 17 maja 2018r. – sygn. akt I SA/Rz 278/18 - oddalił skargę.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302), oddalił skargę.