Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowiez 23 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 54/23

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi S. L. (dalej: Skarżący/Wnioskodawca/ Beneficjent) jest decyzja Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 30 listopada 2022r. nr 9009-2022-001877, w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2016 r.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: Wnioskodawca podjął w 2014 r. zobowiązanie rolno- środowiskowe w ramach Pakietu 5- Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, a w jego ramach wariant 5.1 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 do powierzchni 20,00 ha w zakresie działki rolnej A1 położonej na działce ewidencyjnej [...].

We wniosku o przyznanie płatności na 2016r., Beneficjent zadeklarował w trzecim roku 5-letniego zobowiązania realizację Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 i w jego ramach realizację: Wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 na powierzchni 42,84 ha, obejmującej następujące działki rolne: A1 położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 20,00 ha, B1 położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 13,58 ha oraz Z1 położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 9,26 ha.

W dniu 22 września 2016 r. Beneficjent złożył oświadczenie o wystąpieniu na działce nr [...] na powierzchni 9,26 ha szkody spowodowanej działaniem "siły wyższej" lub wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności tj. ze względu na wysoki poziom wód gruntowych i grząski teren nie było możliwości wykoszenia łąk w terminie wymaganym przez prawo. Działanie siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych miało miejsce w miesiącach lipcu, sierpniu, wrześniu 2016. Na dowód powyższego dołączył oświadczenia dwóch świadków oraz fotografie.

Decyzją z 23 czerwca 2017r., nr 0187-2017-006568, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik BP), przyznał Wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł, stanowiącą płatność do Pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000, do powierzchni zatwierdzonej 20 ha. Jednocześnie ww. decyzją odmówiono stronie przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych dotyczących sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla pakietu 5.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony, Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor ARiMR) w Rzeszowie decyzją z 6 września 2017 r., nr 9009-2017-002203 uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 25 listopada 2017 r. w gospodarstwie Beneficjenta inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu przeprowadzili oględziny działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni ewidencyjno - gospodarczej, tj. działki ewidencyjnej nr [...] oraz nr [...]. Stwierdzone zostały nieprawidłowości odnośnie do powierzchni użytkowanej rolniczo zadeklarowanej do płatności rolnośrodowiskowej usytuowanej na działce ewidencyjnej o nr [.], oznaczonej jako działka rolna B1 z deklaracją PRS TUZ o powierzchni 13,58 ha. Natomiast w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] oznaczonej jako działka rolna Z1 z deklaracją PRS TUZ o powierzchni 9,26 ha oraz działki rolnej ZZ1 z deklaracją JPO o łącznej powierzchni 12,00 ha stwierdzono, iż działka ta ze względu na występowanie w jej obrębie żeremi bobrów znajduje się w stanie podtopienia, w związku z czym fizyczny pomiar na dzień kontroli jest niemożliwy.

Beneficjent podpisał protokół z ww. oględzin zaznaczając, że "nie zgadza się z pomiarem działki nr [...] t.j. pow. 12,92 ha ze względu na niedokładność urządzenia pomiarowego. Działka [...] zgłoszona w IX.2017 w ramach działania siły wyższej do Biura Powiatowego ARiMR w [...]".

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2016 r., Kierownik BP w [...], decyzją z 7 lutego 2018 r. nr 0187-2018- 001539:

1. • przyznał Wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową PRO W 2007-2013 na 2016 r. w łącznej wysokości [...] zł, stanowiącej płatność do Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 — wariant 5,1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 do powierzchni zatwierdzonej 20 ha,
2. • odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych dotyczących sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla pakietu 5,
3. • uznał zgłoszenie zdarzenia za działanie siły wyższej.

Po rozpatrzeniu odwołania Beneficjenta Dyrektor ARiMR w Rzeszowie decyzją nr 9009-2018-000879 z dnia 14 maja 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Beneficjent wniósł skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który postanowieniem z dnia 26 lipca 2018 r. odrzucił skargę ze względu na uchybienie terminu na jej złożenie. Przedmiotowe postanowienie stało się prawomocne.

W dniu 31 marca 2022 r. Dyrektor ARiMR w wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania Beneficjentowi płatności rolnośrodowiskowych (PROW 2007-2013) na 2016 r. zakończone ww. decyzją z 14 maja 2018 r., w związku z zaistnieniem przesłanki z art.145 § 1 pkt 5 K.p.a. Jako przyczynę wznowienia postępowania organ wskazał wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w dniu 27 sierpnia 2020 r. wyroku o sygn. akt I SA/Rz 225/20 uchylającego decyzję Dyrektora ARiMR w Rzeszowie oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego w [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na 2015 r. Zgodnie z orzeczeniem Sądu, uznanie przez organ korekty wniosku z 2015 r. przez zaznaczenie odpowiedniego checkboxu zawierającego stosowną informację/deklarację powoduje, że Skarżący skutecznie dokonał przekształcenia zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 w zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne PROW 2014-2020.

W dniu 11 kwietnia 2022 r. Beneficjent złożył "wniosek o korektę" polegającą na zaznaczeniu pola wskazującego na wnioskowanie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na pierwszej stronie wniosku W-l/01 na rok 2016 r.

Mając na uwadze powyższy wyrok Sądu oraz wydaną w jego następstwie decyzję w sprawie przyznania Beneficjentowi płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2015, Dyrektor ARiMR w Rzeszowie decyzją nr 9009-2022-69 z dnia 19 kwietnia 2022 r., uchylił własną decyzję ostateczną z dnia 14 maja 2018r. oraz uchylił w całości decyzję Kierownika BP ARiMR w [...] z dnia 7 lutego 2018 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowej PROW 2007-2013 oraz w sprawie uznania przypadku za wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności na 2016 rok i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W odpowiedzi na wezwanie organu, Beneficjent w dniu 8 lipca 2022 r. złożył korektę wniosku na 2016r., polegającą na zmianie deklaracji z płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 realizacja wariantu 5.1 na płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne PROW 2014-2020 realizacja Wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik BP w [...], decyzją z dnia 19 września 2022 r. nr 0187-2022-002902:

1. - przyznał Wnioskodawcy płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2016 w łącznej wysokości [...] zł, stanowiącą płatność do wariantu 4.8 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycka, krwawodzioba lub czajki, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.
2. - odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej,
3. - uznał zgłoszenie zdarzenia za działanie siły wyższej.

Powołaną na wstępie decyzją z 30 listopada 2022r. Dyrektor ARiMR w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ stwierdził, że Beneficjent składając w dniu 8 czerwca 2016 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 w ramach Pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach NATURA 2000 i w jego ramach realizację Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków NATURA 2000, wnioskował o przyznanie płatności do łącznej powierzchni 42,84 ha obejmującej trzy działki rolne tj. działkę rolną A1 położoną na działce ewidencyjnej [...] o deklarowanej powierzchni 20,00 ha, działkę rolną B1 położoną na działce ewidencyjnej [...] o powierzchni 13,58 ha oraz działkę rolną Z1 położoną na działce ewidencyjnej [...] o deklarowanej powierzchni 9,26 ha. Korektą wniosku z dnia 8 lipca 2022 r. Producent dokonał zmiany deklaracji Wariantu 5.1 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach NATURA 2000 na Wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki.

Kierownik BP wykonując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 sierpnia 2020 r. sygn. akt. I SA/Rz 225/20 przyjął na podstawie złożonych wyjaśnień, w szczególności oświadczenia Beneficjenta z dnia 19 kwietnia 2021r., że zgodnie z § 35 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 lit.a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania:,, działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.), rolnik od 15 marca 2015 r. kontynuuje podjęte zobowiązanie jako zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014-2020) przyjmując jako realizowany Pakiet 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, Wariant 4.8. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki.

Powyższa zmiana została potwierdzona w decyzji Kierownika BP ARiMR w [...] z dnia 28 czerwca 2021 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2015 r.

Na podstawie nowelizacji rozporządzenia z marca oraz sierpnia 2016 r., rolnik, który od 2015 roku realizuje zobowiązanie PRSK (w tym także rolnik który podjął w 2014 zobowiązanie PRŚ, a w 2015 przekształcił je na zobowiązanie PRSK) miał obowiązek dostarczyć kopię pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej (na powierzchnię ponad tę, do której podjął zobowiązanie w 2014 r.) oraz kopie poszczególnych stron planu działalności rolnośrodowiskowej (na lata 2015-2019).

Zdaniem organu, skoro Beneficjent przeszedł w 2015 r. na nowy PROW to musiał mieć nowy plan sporządzony do 10 lipca 2015 r. (sporządzenie go po tym terminie lub na nieobowiązujące pakiety/warianty jest jednoznaczne z nieposiadaniem planu). Jeżeli jego intencją było zwiększenie powierzchni zobowiązania, to na te zwiększone powierzchnie powinien mieć sporządzony zarówno plan, jak i dokumentację przyrodniczą.

Wnioskodawca odpowiadając na wezwanie do dostarczenia planu oraz dokumentacji przedstawił w kolejnym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2014-2019 z adnotacją o zmianie 15-06-2015r. Część dotycząca opisu trwałych użytków zielonych jako realizowany wariant wskazuje 5.1. natomiast dla działki rolnej B1 oraz Z1 podkreśla, iż istnieje plan zadań ochronnych.

Zdaniem organu, dla działek rolnych B1 i Z1 położonych na PZO/PO przepisy przewidują dodatkowe wymagania przyznania płatności określone w § 12 ust. 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo- klimatycznego, dotyczące oświadczenia o braku sprzeczności działań obligatoryjnych z wymogami pakietu. W dostarczonej przez rolnika dokumentacji brak jest dokumentu o braku sprzeczności ww działań. Taki dokument powinien złożyć ekspert przyrodniczy. W odniesieniu zaś do dokumentacji przyrodniczej ornitologicznej organ uznał, że jednymi dokumentami dołączonymi do akt sprawy jest dokumentacja sporządzona dla Programu rolnośrodowiskowego 2007-2013 Wariant 5.1, a nie dla programu rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 Wariant 4.8. O ile w 2015 r. rolnik na etapie wnioskowania mógł mieć jeszcze deklaracje właściwe dla PROW 2007-2013, o tyle w 2016 r. powinien już zadeklarować właściwe pakiety/warianty i posiadać właściwą dokumentację dla PROW 2014-2020 Wariant 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki.

Organ zaznaczył, że poza korektą deklaracji na wniosku W-l/01 na 2016 r. nie wpłynęła żadna dokumentacja wymagana powołanymi powyżej przepisami nowelizacji rozporządzenia z marca oraz sierpnia 2016 r., w sprawie, których rolnik był wzywany w dniu 30 lipca 2021 r.

Analizując całość posiadanej dokumentacji w sprawie organ ustalił, iż Beneficjent nie dostarczył w terminie planu działalności rolnośrodowiskowej, ani też wymaganej przepisami prawa dokumentacji przyrodniczej właściwej dla PROW 2014-2020 Wariant 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki do czego był zobligowany przepisami § 3 ust.1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 326) oraz § 4 ust.1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 sierpnia 2016r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo- klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1367).

Powyższe oznacza, że pomimo możliwości kontynuowania podjętego zobowiązania w ramach PROW 2007-2013 w zakresie analogicznych pakietów/wariantów jako zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne PROW 2014-2020, Producent nie posiadał wymaganej przepisami prawa odpowiedniej dokumentacji. Przepisy obowiązujące w 2016 r. nakładały na Producenta obowiązek posiadania dokumentacji przyrodniczej oraz planu działalności rolno- środowiskowo-klimatycznej jako warunku niezbędnego do przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020. Zatem skoro rolnik w 2015 r. zwiększył powierzchnię zobowiązania to na tę zwiększoną powierzchnię powinien posiadać zarówno plan, jak i dokumentację zgodną z wnioskowaniem.

Z tych względów Dyrektor ARiMR w Rzeszowie uznał, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna Wariant 4.8 dla działki rolnej B1 o powierzchni 13,13 ha oraz działki rolnej Z1 o powierzchni 8,42ha nie może zostać przyznana.

Z kolei weryfikacja powierzchni działek użytkowanych rolniczo dokonana podczas oględzin w zakresie powierzchni PEG w gospodarstwie Producenta wykazała, że odnośnie do działki rolnej B1 dane po wizytacji terenowej na podstawie dokonanego pomiaru potwierdzają, że grunt użytkowany rolniczo ma powierzchnię 12,92 ha, czyli mniejszy o 0,66 ha od powierzchni zadeklarowanej we wniosku. Pozostałe powierzchnie stanowią zadrzewienia, zakrzaczenia. W przypadku działki rolnej Z1 inspektorzy terenowi stwierdzili, iż na dzień kontroli brak jest możliwości fizycznego pomiaru powierzchni użytkowanej rolniczo, ponieważ działka ta uległa podtopieniu na skutek występujących w jej obrębie żeremi bobrów.

Wobec powyższego organ I instancji dokonał weryfikacji powierzchni użytkowanej rolniczo na działce ewidencyjnej [...] na podstawie danych systemowych dostępnych w systemie informatycznym. Zatem ustalona powierzchnia działki rolnej Z1 wyniosła 8,42 ha.

Łączna powierzchnia działek rolnych w gospodarstwie Wnioskodawcy uwzględniona do rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności rśk na 2016r. wyniosła 41,34 ha. Do płatności zakwalifikowano jednak tylko powierzchnię działki A1 tj. 20 ha, jako spełniającą warunki. Płatność do tej powierzchni pomniejszono o kwotę 7 120,00 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności.

Organ nie przyznał kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych, bowiem ustalił, że w roku podjęcia zobowiązania przyznano już kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w łącznej wysokości [...] zł.

Skarżący skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na opisaną na wstępie decyzję Dyrektora POR ARiMR w Rzeszowie z 30 listopada 2022r., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa oraz interesu prawnego Skarżącego, polegające na:

1. - niewłaściwym zastosowaniu przepisów prawa materialnego przez ich błędną interpretację, czego skutkiem jest żądanie spełnienia przez Skarżącego wymogów określonych przez przepisy § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmieniającego Rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo- klimatyczne" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020) z dnia 9 marca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 326) oraz § 4 ust.1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmieniającego Rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na łata 2014-2020 z dnia 19 sierpnia 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1367) - przy braku przesłanek do stosowania w/w przepisów w tej sprawie, w wyniku czego niesłusznie zmniejszono kwotę płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej należnej za rok 2016;
2. - nieprawidłowym postępowaniu organu administracji w sprawie rozpatrywania wniosku o przyznanie płatności na rok 2016, w szczególności przedłużaniu w/w postępowania;
3. - naruszeniu art. 8 i 9 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z którymi organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu podniósł, że do połowy 2021r. organy administracji nie wydały decyzji administracyjnej uznającej podjęte przez niego w 2014r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe za zobowiązanie kontynuowane od 2015r. jako zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne. W związku z tym, do tego czasu, występując z wnioskami o przyznanie płatności za kolejne lata realizacji zobowiązania, w tym za rok 2016, związany był przepisami prawa, które nakładały na niego obowiązek kontynuacji podjętego zobowiązania jako niezmienione. Dlatego, składając wniosek o płatność za 2016r., w sytuacji zawieszenia i niepewności prawnej co do uznania jego zobowiązania za kontynuację zobowiązania podjętego w 2014r. (do czasu wydania prawomocnej decyzji organu administracji uznającej powyższe), w sytuacji braku jakiejkolwiek współpracy ze strony organu administracji, na pierwszej stronie wniosku konsekwentnie zaznaczył kwadrat dotyczący płatności rolnośrodowiskowej.

Po wydaniu przez organ administracji decyzji uznającej przekształcenie zobowiązania od dnia 15 marca 2015r., Skarżący kontynuuje podjęte zobowiązanie jako zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014- 2020) przyjmując jako realizowany Pakiet 4 "Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariant 4.8 --Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki" (tj. decyzji dotyczącej płatności za rok 2015). Wbrew twierdzeniu organu nie jest to "kontynuacja zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014- 2020) z roku 2015r.", lecz zobowiązanie podjęte w 2014r., które było realizowane jako zobowiązanie rolnośrodowiskowe i kontynuowane jako zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne.

Podkreślił, że zadeklarowanie realizacji Pakietu 4.8. nastąpiło dopiero w dniu 8 lipca 2022r. (w korekcie wniosku z 2016r.). Zatem organ nie mógł powoływać się na ten fakt w wezwaniu wystosowanym do Skarżącego w dniu 30 lipca 2021r. w zakresie "nieścisłości wykrytych w sprawie o przyznanie pomocy finansowej z tytułu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020." i tym samym twierdzić, że nie złożył dokumentów wymaganych do wniosku o przyznanie płatności za 2016r.

Nie zgadza się z twierdzeniami zawartymi w zaskarżonej decyzji, ponieważ:

1. - w świetle prawa dopiero od dnia uprawomocnienia się decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 28 czerwca 2021r., można było uznać, że zobowiązanie będące w 2016r. przedmiotem wniosku o przyznanie płatności za rok 2016 zostało skutecznie przekształcone w zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne. Do tego czasu, a więc również w dniu składania wniosku o płatność za 2016r, na skutek toczącego się postępowania w sprawie decyzji przyznającej płatność za 2015r., przedmiotowe zobowiązanie nie było prawomocnie uznane za zobowiązanie realizowane jako zobowiązanie rolno- środowiskowo-klimatyczne;
2. - w w/w przepisie mowa jest o zobowiązaniu "w ramach danego wariantu Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 lub Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, lecz jego wniosek o płatność za 2016r. nie dotyczył Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000", tylko Pakietu 5 "Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000". Wniosek ten nie dotyczył też Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, gdyż odpowiednia korekta wniosku na Pakiet 4.8. została dokonana dopiero w dniu 8 sierpnia 2022r. i wymuszona była tym, że numeracja poszczególnych pakietów opisanych w Rozporządzeniu z 2013r. dotyczącym PROW 2007- 2013 (program rolnośrodowiskowy) została zmieniona w przepisach Rozporządzenia z 2015r, dotyczącego PROW 2014-2020 (program rolno-środowiskowo-klimatyczny), przy zachowaniu tożsamości pakietów. Zatem, jego korekta w tym zakresie nie dotyczyła zmiany samego pakietu tylko jego oznaczenia - ze względu na zmianę przepisów skutkujących zmianą oznaczenia dotychczasowego Pakietu 5 wariant 5.1. na Pakiet 4 wariant 4.8).

Zdaniem Skarżącego, postanowienia § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmieniającego Rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020) z dnia 9 marca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 326) (Nowelizacja 1), które weszło w życie 15 marca 2016r. nie mają zastosowania do jego zobowiązania – ww. § 3 ust. 1 odnosi się bowiem do rolnika, który od dnia 15 marca 2015 r. realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne. Skarżący uważa, że w 2016r., nie wiedząc jakie będzie ostateczne rozstrzygnięcie prawne dotyczące przedmiotowego zobowiązania, nie można było stosować wobec niego wymogów zawartych w § 3 Nowelizacji 1, gdyż nie spełniał przesłanek zawartych w tym przepisie.

Powyższe argumenty odnoszą się również do przepisów Nowelizacji 2. Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że przepisy tej Nowelizacji weszły w życie już po złożeniu przez Skarżącego wniosku o płatność za 2016r. Żądanie organu administracji, aby w 2022r, dostarczył on dokumentację przyrodniczą i plan działalności rolnośrodowiskowej za 2016r. jako dokumenty niezbędne do rozpatrywania w latach 2021-2022 wniosku o przyznanie płatności za rok 2016 oraz uzależnianie od tego wypłacenia mu w 2022r. pełnej kwoty przysługującej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, jest pozbawione racjonalnych przesłanek i logiki.

Z uwagi na powyższe organy administracji państwowej naruszyły zasadę zaufania, o której mowa w art. 8 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje

Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli przedmiotowej skargi w powyższych granicach Sąd doszedł do wniosku, że jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem prawa.

Przedmiot sporu w sprawie stanowi kwestia legalności przyznania Skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2016 rok w pomniejszonej wysokości, zasadniczo za brak dokumentacji przyrodniczej i planu działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej (rśk) do zwiększonej powierzchni realizowanego zobowiązania rśk.

Zaskarżone decyzje wydane zostały w postępowaniu wznowieniowym, ponieważ kwestia płatności rolnośrodowiskowej za 2016r. została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną Dyrektora ARiMR z dnia 14 maja 2018r. Organ odwoławczy wznowił z urzędu postępowanie w tej sprawie po wyroku WSA z dnia 27 sierpnia 2020r. sygn. I SA/Rz 225/20, dotyczącego płatności za 2015r. W wyroku tym (prawomocnym) przesądzona została kwestia skuteczności zmiany podjętego przez Beneficjenta zobowiązania rolnośrodowiskowego w zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, realizowane od 2015r., a także dopuszczalność zwiększenia powierzchni, na której to zobowiązanie jest realizowane. W ślad za ww wyrokiem wydana została decyzja Kierownika BP w Tarnobrzegu w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2015r., przyznająca Skarżącemu płatność do zadeklarowanej powierzchni 43,05 ha (dotyczy działek rolnych A1, B1 i Z1).

Jako podstawę wznowienia postępowania za 2016r. organ wskazał przesłankę z art.145 § 1 pkt 5 K.p.a. tj. wyjście na jaw nowych faktów i dowodów istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej lecz nieznanych organowi. W ocenie Sądu wznowienie postępowania w oparciu o tę przesłankę było wadliwe, bo wskazywana przez organ okoliczność faktyczna – wydanie wyroku przez WSA i zawarte w nim stwierdzenia o zmianie podjętego przez Beneficjenta zobowiązania rolnośrodowiskowego w zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne - nie istniała w chwili wydawania decyzji ostatecznej. Należało raczej wznowić postępowanie z przyczyny wskazanej w art.145 § 1 pkt 8 k.p.a. tj. z tego powodu, że decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, która została następnie uchylona lub zmieniona. Wprawdzie płatność RŚK przyznawana jest za każdy rok oddzielnie, a decyzje za poszczególne lata mogą być podejmowane w odmiennych okolicznościach faktycznych i prawnych, lecz podjęte zobowiązanie rśk stanowi pewną całość, realizowane jest przez kolejne lata, a zasadnicze warunki tego programu wyznaczane są w decyzji przyznającej pierwszą płatność.

Kolejne decyzje stanowią o kontynuacji podjętego zobowiązania i przyznają płatności na kolejne lata. W tym sensie zasadnym jest uznanie, że decyzja za 2016r. została wydana w oparciu o decyzję za 2015r. Skoro więc decyzja za 2015r. została uchylona i wydana została nowa decyzja, mocą której przyznano Beneficjentowi pierwszą płatność RŚK na 2015r., uznając skuteczność zmiany realizowanego programu RŚK i jego zakresu (zwiększenie powierzchni), to niewątpliwie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie płatności na 2016r. Z tych względów należy uznać, że przyjęcie wadliwej przesłanki wznowienia było wprawdzie uchybieniem, ale nie mającym wpływu na wynik sprawy.

Obecnie nie ulega wątpliwości i nie jest sporne między stronami, że Beneficjent ma prawo do uzyskania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w związku z kontynuacją podjętego w 2014r. zobowiązania rolnośrodowiskowego, jako zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, na podstawie § 35 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Niesporne jest również to, że na podstawie § 35 ust.2 ww rozporządzenia, rolnik mógł w 2015r. zwiększyć wielkość obszaru, na którym realizował dotychczas zobowiązanie rolnośrodowiskowe. W tym przypadku, do ustalenia obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stosuje się § 5 ust. 1 i 2, z tym że za rok, w którym została przyznana pierwsza płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna, uznaje się rok 2015 (§ 35 ust.4 ww. rozporządzenia).

Oznacza to, że obowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne realizowane w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 obejmuje użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2015r.

Po wznowieniu postępowania w dniu 31 marca 2022r. organ odwoławczy uchylił decyzję ostateczną z 14 maja 2018r. i poprzedzającą ją decyzję z 7 lutego 2018r., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W toku ponownego postępowania organ I instancji ograniczył się do wystosowania do Beneficjenta wezwania z dnia 3 czerwca 2022r. do złożenia korekty wniosku o przyznanie płatności na odpowiednim formularzu. Beneficjent złożył skorygowany wniosek w dniu 8 lipca 2022r.

Wydana następnie decyzja przyznaje wprawdzie płatność RŚK na 2016r. lecz w sposób zasadniczo odmienny od płatności na 2015r. Płatność na 2016r. została przyznana jedynie do powierzchni 20ha (powierzchnia działki A1), a ponadto w pomniejszonej o 40% wysokości - z uwagi na niespełnienie wymogów dotyczących przedłożenia właściwej dokumentacji.

W ocenie Sądu organ nie wykazał istnienia podstaw do pomniejszenia płatności. O ile bowiem istotnie w 2016r. miały miejsce nowelizacje rozporządzenia RŚK, nakładające na Beneficjentów nowe obowiązki w zakresie przedłożenia właściwej dokumentacji, to jednak organ nie zastosował się do wskazanych w nich dyspozycji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał się m.in. na przepis § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z dnia 2016 r., poz. 326), stanowiący, że rolnik lub zarządca, który od dnia 15 marca 2015 r. realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), w ramach danego wariantu Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 lub Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, z wyłączeniem wariantu 4.7., składa do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kopię pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej, stanowiącej szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzonej w 2015 r. przez eksperta przyrodniczego, przed upływem 25 dni od dnia, w którym w 2016 r. upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zaś na podstawie § 4 ust.1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 sierpnia 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo- klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014—2020 (Dz. U. z 2016 poz. 1367), w przypadku zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), podjętego przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, kopie stron planu działalności rolnośrodowiskowej, na których są zawarte informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia zmienianego w § 1, składa się do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do dnia 30 września 2016 r., z tym że kopie stron, na których są zawarte informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia zmienianego w § 1, zawierają również podpis doradcy rolnośrodowiskowego, przy udziale którego został sporządzony ten plan.

Wbrew zarzutom skargi, powołane przepisy mają zastosowanie do Beneficjenta, ponieważ w takim przypadku, jaki ma miejsce w niniejszej sprawie, należy uznać, ze rolnik realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne od 2015r. (§ 35 ust.4 rozporządzenia).

Z oczywistych względów Beneficjent nie mógł jednak złożyć wymaganej dokumentacji w terminach wskazanych w ww. przepisach, dopiero bowiem w 2021r. przesądzona została kwestia skuteczności przekształcenia zobowiązania rolnośrodowiskowego w zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, a w dniu 8 lipca 2022r. Beneficjent złożył skorygowany wniosek o płatność na 2016r.

Trzeba jednocześnie wskazać, że powołane przepisy nakładają na organ obowiązek wezwania do przedłożenia stosownej dokumentacji, jeśli taka nie została złożona.

W myśl § 3 ust.2 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 9 marca 2016r., w przypadku gdy rolnik lub zarządca nie dokonał czynności, o której mowa w ust. 1 (złożenia dokumentacji przyrodniczej), w terminie określonym w tych przepisach, kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wzywa na piśmie rolnika lub zarządcę do dokonania tej czynności, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, a czynność dokonaną w terminie określonym w wezwaniu, uważa się za dokonaną w terminie.

Podobne uwagi dotyczą wymagań, o których mowa w § 4 ust.1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 sierpnia 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo- klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014—2020 (Dz. U. z 2016 poz. 1367), tj. przedłożenia kopii stron planu działalności rolnośrodowiskowej. W przypadku bowiem gdy rolnik lub zarządca nie dokonał czynności, o której mowa w ust. 1, w określonym terminie, kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wzywa na piśmie rolnika lub zarządcę do dokonania tej czynności, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, a czynność, o której mowa w ust. 1, dokonaną w terminie określonym w wezwaniu uważa się za dokonaną w terminie (§ 4 ust.2 i 3).

Pomimo zatem obowiązku wezwania rolnika do przedłożenia dokumentacji i wyznaczenia mu w tym celu stosownego terminu, organ wezwania takiego nie dokonał, przedwcześnie uznając, że rolnik właściwej dokumentacji nie przedłożył. Wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji za takie wezwanie nie może być uznane pismo organu z dnia 30 lipca 2021r., bowiem zostało ono wystosowane poza jakimkolwiek postępowaniem, tj. już po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej, a przed wznowieniem postępowania w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Nie może być zatem uznane za spełnienie obowiązku, o którym mowa w ww przepisach.

W odniesieniu zaś do wymagań wynikających z położenia działek B1 i Z1 na obszarze, na którym został ustanowiony plan ochronny lub plan zadań ochronnych – tj. braku sprzeczności działań obligatoryjnych z wymogami pakietu, trzeba zauważyć, że choć § 12 ust.5 rozporządzenia RŚK zakładał brak takiej sprzeczności jako warunek przyznania płatności, to jednak w stanie prawnym aktualnym w 2016r. nie obowiązywał przepis § 12 ust.5a, z którego brzmienia organ wywodzi obowiązek przedstawienia stosownego oświadczenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska, który sprawuje nadzór nad t obszarem Natura 2000, że dany wariant może być realizowany. Przepis § 12 ust.5a rozporządzenia RŚK wszedł w życie dopiero w dniu 15 marca 2019r., a zatem nie mógł mieć zastosowania do płatności na 2016r.

Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów. W ponownym postępowaniu organ wezwie Wnioskodawcę do przedłożenia właściwej dokumentacji zakreślając mu w tym celu 7-dniowy termin, a dopiero niezastosowanie się do wezwania umożliwi pomniejszenie płatności.

Wobec powyższego na uwzględnienie zasługują też zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 8 § 1 i art.9 K.p.a. Skoro bowiem Beneficjent złożył skorygowany wniosek o płatność rśk dopiero w lipcu 2022r., a możliwość dokonania zmiany została przesądzona w 2021r. (wyrok WSA), to nie można wymagać, by złożył wymaganą dokumentację w 2016r. Niedopuszczalne jest obciążanie go skutkami niedochowania terminu na złożenie dokumentacji do przekształconego zobowiązania – bez uprzedniego prawidłowego wezwania i wyznaczenia stosownego terminu na jej złożenie, zwłaszcza, że powołane wyżej przepisy nowelizacji rozporządzenia rśk taką możliwość przewidywały. Nietrafne są twierdzenia organu, że wobec wydania wyroku z 27 sierpnia 2021r. I SA/Rz 225/20 i nowej decyzji przyznającej płatność na 2015r.

Skarżący miał pełną wiedzę o okolicznościach istotnych dla jego praw i obowiązków, a co za tym idzie organ nie miał obowiązku udzielania niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Jak wynika z decyzji na 2015r. Beneficjent złożył wymaganą dokumentację do zmienionego zobowiązania, skoro przyznana mu została płatność do wszystkich działek, a także koszty transakcyjne związane ze sporządzeniem dokumentacji. Jednakże w odniesieniu do 2016r. stan prawny uległ zmianie, co wymagało podjęcia opisanych wyżej działań ze strony Beneficjenta i organu.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art.200 i art.205 § 1 P.p.s.a., zasadzając na rzecz Skarżącego zwrot uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200zł.