Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 listopada 2022 r. sygn. I SA/Rz 512/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J.S.. Żadna ze stron nie wniosła skargi kasacyjnej, nie sporządzono uzasadnienia wyroku. W dniu 19 grudnia 2022 r. stwierdzona została prawomocność tego orzeczenia od dnia 16 grudnia 2022 r. Akta sprawy zwrócono organowi wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia.
W dniu 15 lutego 2023 r. wpłynęła do Sądu skarga J.S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem. Odnośnie do podstawy wznowienia, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) dalej określanej skrótem: "p.p.s.a.", J.S. podniósł, że w składzie Sądu brała udział osoba nieuprawniona, a zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd z urzędu powinien zbadać, czy powołany do rozstrzygnięcia sprawy skład Sądu jest składem właściwym. Uważa, że doszło do naruszenia art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd powinien być bezstronny, właściwy, powołany zgodnie z przepisami. Nie powinno być wątpliwości, czy jakiekolwiek siły polityczne miały wpływ na jego działalność.
W wydaniu wyroku brał udział sędzia Jacek Boratyn, który został powołany na to stanowisko na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa wyłonionej po skróceniu kadencji wcześniejszych członków Rady w sposób niezgodny z Konstytucją. Odwołał się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-585/18, C-624/18, C-625/18 oraz uchwałę Sądu Najwyższego o sygn. BSA I-4110-1/20. Powyższe skutkuje w ocenie Skarżącego naruszeniem gwarancji bezstronności i niezależności wyłonionego z udziałem takiego sędziego sądu. O niewłaściwej obsadzie Sądu dowiedział się 11 stycznia 2023 r. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Przepis art. 280 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Przez to ostatnie pojęcie należy zrozumieć zbadanie czy składający skargę o wznowienie postępowania jako jej podstawę wskazał którąś z przyczyn wymienionych w art. 271, art. 272 czy w końcu art. 273 P.p.s.a.. Chodzi tutaj o zbadanie czy któraś z tych przesłanek została w sposób formalny wymieniona w skardze.
W sprawie niniejszej Pan J.S. wskazał jako przyczynę wznowienia udział w składzie orzekającym sędziego nieuprawnionego, który został powołany na stanowisko Sędziego na wniosek Krajowej Rady Sadownictwa wyłonionej po uprzednim skróceniu w sposób niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej kadencji legalnie działającej Rady.
Takie wskazanie mieści się w ramach podstawy określonej w art. 271 pkt 1 P.p.s.a. która obejmuje takie sytuacje wznowienia postępowania z powodu nieważności, gdy w składzie Sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał Sędzia wyłączony na mocy ustawy.
Nie zachodziła zatem podstawa do skorzystania z instytucji przewidzianej w art. 280 § 1 P.p.s.a..
Przepis art. 281 P.p.s.a. stanowi, że na rozprawie Sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia, jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia, to odrzuca skargę o wznowienie.
Chodzi tutaj o takie rozważenie okoliczności sprawy, gdzie należy stwierdzić czy okoliczności faktyczne podane przez składającego skargę o wznowienie mieszczą się w ramach podstawy wznowienia zawartej w powołanych przepisach art. 271 do art. 273 P.p.s.a..
Ponieważ w niniejszej sprawie Skarżący wskazał na przesłankę mogącą mieścić się w podstawie art. 271 pkt 1 P.p.s.a. należało rozważyć czy w składzie Sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał Sędzia wyłączony na mocy ustawy. Przesłanki zawarte w tej podstawie nie zostały zrealizowane.
Sąd administracyjny w pełni zgadza się z poglądem zawartym w wyroku NSA z 25 maja 2023 r. sygn. III FSK 1592/22 który stwierdził że "sędzia sądu administracyjnego jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i sędzią europejskim, także wówczas, gdy procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta wadami". Trzeba bowiem wskazać, że sędzia sądu administracyjnego nie może być osobą nieuprawnioną, o której mowa w art. 271 pkt 1 P.p.s.a. skoro przeszedł pozytywnie procedurę powołania na urząd sędziego. Nawet gdyby w toku powoływania na urząd sędziego doszło do uchybień przepisom rangi podkonstytucyjnej to akt powołania przez Prezydenta RP sanuje te uchybienia (patrz: postanowienie NSA z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. I OZ 712/19).
Bazując na przedstawionych poglądach sąd administracyjny uznał, że wskazywany we wniosku sędzia WSA Jacek Boratyn nie może być uznany za osobę nieuprawnioną do orzekania, a tym samym nie zaktualizowała się ta przesłanka wskazana przez Skarżącego.
Nie może być również mowy o zaistnieniu podstawy do wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy.
Instytucja wyłączenia sędziego z urzędu została przewidziana w art. 18 § 1 P.p.s.a., gdzie w punktach od 1 do 7 enumeratywnie wymieniono wszystkie sytuacje, kiedy sędzia jest z mocy samej ustawy wyłączony od orzekania. Żadna z tych przyczyn w sprawie niniejszej nie zaistniała.
Należy jeszcze wskazać że w ramach podstaw wznowienia postępowania przewidzianych przepisem art. 271 pkt 1 P.p.s.a. nie mieści się badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Tryb badania spełnienia tych przesłanek został przewidziany w art. 5a ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Przepis art. 5a § 1 P.u.s.a. stanowi, że dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, na wniosek uprawnionego, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy
Badanie to ma jednak charakter wnioskowy, zaś stosowny wniosek może być złożony przez osobę uprawnioną czyli skarżącego lub uczestnika postępowania w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Należy nadmienić że po upływnie tego terminu prawo do wniesienia wniosku wygasa. (art. 5a § 2-4 P.u.s.a.).
Badanie zatem spełniania przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności nie mieści się w pojęciu podlegania przez sędziego wyłączeniu z mocy ustawy. Jest osobnym, wnioskowym trybem wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie.
Na marginesie należy jedynie nadmienić, że Pan J.S. został zawiadomiony o składzie rozpoznającym sprawę pismem z dnia 15 września 2022 r., które otrzymał 20 września 2022 r.
Z uwagi na powyżej wskazane argumenty sąd uznał, że okoliczności faktyczne wskazane w skardze nie wyczerpują przesłanki z art. 271 pkt 1 P.p.s.a. a tym samym wznowienie jest niedopuszczalne i zgodnie z art. 281 P.p.s.a skargę o wznowienie odrzucił.