Uzasadnienie
W dniu 15 października 2020 r. B.K. – zwana dalej skarżącą, zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie jej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za: lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r.
Decyzją z [...] listopada 2020 r., nr [...], ZUS odmówił skarżącej wnioskowanego przez nią zwolnienia, z uwagi na fakt, że do 30 września 2020 r. skarżąca nie dokonała zgłoszenia w CEIDG zmiany działalności, na tę oznaczoną kodem uprawniającym do zwolnienia.
Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie swojej sprawy, w której wydano odmowną dla niej decyzję (z [...] listopada 2020 r.), po czym ZUS, postanowieniem z [...] listopada 2020 r., zawiesił prowadzone przez siebie postępowanie, do czasu uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w R., wydanego w sprawie dotyczącej ustalenia okresu podlegania ubezpieczeniom społecznym, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Wnioskiem z 30 listopada 2020 r. (o którym mowa w okolicznościach niniejszej sprawy) skarżąca wystąpiła o zwolnienie jej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za: lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r.
ZUS, decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...], odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej, z uwagi na to, że w tej samej sprawie toczy się już inne postępowanie.
W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ wskazał na postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej z 15 października 2020 r. i na tej podstawie stwierdził, że nie jest dopuszczalne prowadzenie kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ wskazał między innymi art. 61 a i art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., zwanej dalej K.p.a.).
Wnosząc skargę na decyzję ZUS z [...] grudnia 2020 r. skarżąca stwierdziła, że zaskarżona do Sądu Okręgowego w R. decyzja nie ma nic wspólnego z pandemią. Podkreśliła także bezprawne działalnie ZUS, w kontekście tego, że zwolnienie ze składek jej się należy.
ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Przedmiotem skargi w niniejszym przypadku jest decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania, z wniosku skarżącej, o zwolnienie jej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za: lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Wydający ją organ, jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 61 a § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
W kwestii rozstrzygnięć wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 83 b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.) jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że w niniejszym przypadku kontrola legalności dotyczy rozstrzygnięcia stricte procesowego, wobec czego poza zakresem kontroli Sądu pozostają wszelkie kwestie merytoryczne, dotyczące oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek przyznania jej wnioskowanego przez nią wsparcia, w postaci zwolnienia z opłacania składek.
Poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy wykraczają także wszelkie podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące wyroku Sądu Okręgowego w R., dotyczącego odwołania skarżącej od decyzji dotyczącej ustalenia okresu podlegania przez nią ubezpieczeniom społecznym, z uwagi na nieprawomocność którego ZUS zawiesił postępowanie, zainicjowane wnioskiem skarżącej z 15 października 2020 r. Granice sprawy, w ramach której Sąd orzeka (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.), wyznaczają jej elementy przedmiotowe i podmiotowe. W ramach tych pierwszych wymienić zaś należy rodzaj zaskarżonego rozstrzygnięcia, w niniejszym przypadku decyzję odmawiająca wszczęcia postępowania, a także wynikające z niej prawa i obowiązki stron. Te zaś dotyczą ściśle uprawnień procesowych skarżącej, tak więc należy definiować granice sprawy.
Art. 61 a § 1 K.p.a. wśród przesłanek odmowy wszczęcia postępowania w sposób konkretny wymienia jedynie brak legitymacji formalnej do wystąpienia z wnioskiem o jego zainicjowanie. Oprócz tego, w sposób ogólny i generalny, wskazuje inne przesłanki, z uwagi na które postępowanie nie może być wszczęte. W tym zakresie nie odnosi się do żadnych konkretnych okoliczności, które by to uzasadniały. Wobec tego dokonując ich zdefiniowania, odwołać się należy do ogólnych zasad rządzących postępowaniem administracyjnym, w świetle których postępowanie administracyjne nie może zostać zainicjowane.
Na gruncie regulacji K.p.a. nie ulega wątpliwości, że w tożsamej podmiotowo i przedmiotowo sprawie nie mogą toczyć się dwa konkurencyjne wobec siebie postępowania. Dopuszczalności tego rodzaju dualizmu nie sposób bowiem wywieść z żadnej pozytywnej regulacji, a ponadto byłoby to nie do pogodzenia z ogólnymi zasadami postępowania, wynikającymi z K.p.a.
Dodatkowo zauważyć należy, że wydanie decyzji w sprawie, która byłaby już rozstrzygnięta inna decyzją ostateczną, dotknięte byłoby kwalifikowaną wadą, powodującą nieważność takiego rozstrzygnięcia (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.).
W tej sytuacji rację ma organ (ZUS) wykluczając dopuszczalność wszczęcia postępowania, którego przedmiot byłby tożsamy z innym, toczącym się już postępowaniem administracyjnym. Takie rodzaju rozstrzygnięcie, jak zaskarżona decyzja, znajduje oparcie w art. 61 a § 1 P.p.s.a. i wobec tego nie może być zasadnie kwestionowane.
Pogląd tego rodzaju znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego wyrazem jest chociażby wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 4 października 2012 r., sygn.: II SA/Ke 557/12, (dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.