Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) - zwanej dalej: k.p.a. - oraz art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z [...] r., poz. 1438 ze zm.) - zwanej dalej: u.p.e.a. - po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego przez P. S. zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w P., Inspektorat w J. o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wyjaśnił, że ww. organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec P. S. – dalej: Zobowiązany/Skarżący - na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Przedmiotowymi tytułami wykonawczym objęto należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne:
nr [...] z [...] r. - za maj [...] r., nr [...] z [...] r.- za marzec [...] r., nr [...] z [...] r. - za kwiecień [...] r., nr [...] z [...] r. - za lipiec [...] r., nr [...] z [...] r. - za sierpień [...] r., nr [...] z [...] r. - za listopad [...] r., nr [...] z [...] r. - za styczeń [...] r., nr [...] z [...] r. - za luty [...] r., nr [...] z [...] r. - składka na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń [...] r., nr [...] z [...] r. - za marzec [...] r., nr [...] z [...] r. - za kwiecień [...] r., nr [...] z [...] r. - za maj [...] r., nr [...] z [...] r. - za czerwiec [...] r., nr [...] z [...] r. - za lipiec [...] r., nr [...] z [...] r. - za sierpień [...] r., nr [...] z [...] r. - za wrzesień [...] r., nr [...] z [...] r. - za październik [...] r., nr [...] z [...] r. - za listopad [...] r., nr [...] z [...] r. - za marzec [...] r., nr [...] z [...] r. - za kwiecień [...] r., nr [...] z [...] r. - za styczeń [...] r., nr [...] z [...] r. - za luty [...] r., nr [...] z [...] r. - za maj [...] r., nr [...] z [...] r. - za czerniec [...] r., nr [...] z [...] r. - za sierpień [...] r. oraz nr [...] z [...] r., na poczet kosztów egzekucyjnych.
Pismem z [...] r. Zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych z uwagi na wygaśnięcie zobowiązań opisanych ww. tytułach oraz wniósł o uchylenie dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego czynności.
Postanowieniem z [...] r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Na to postanowienie obowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z 12.09.22019 r. sygn. akt I SA/Sz 331/19 uchylił postanowienia organów obu instancji. Sąd wskazał, że zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o brakujące dokumenty w zakresie faktu doręczenia Zobowiązanemu upomnień oraz dowodów doręczenia odpisów tytułów wykonawczych lub doręczenia dłużnikowi zawiadomień, o jakich mowa w art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. Jest to bowiem niezbędne dla oceny skutecznego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tak by wykazać, że nie doszło do przedawnienia spornych należności.
Realizując wskazania WSA w Szczecnie pismem z [...] r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o przedstawienie dokumentów niezbędnych do oceny przesłanki przedawnienia.
Z pismem z [...] r. wierzyciel przekazał kopie upomnień wraz z dowodami ich doręczenia, które przyporządkowano względem numerów tytułów wykonawczych:
- 1) nr [...] z [...] r. - za maj [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 2) nr [...] z [...] r. - za marzec [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r.,3) nr [...] z [...] r. - za kwiecień [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 4) nr [...] z [...] r. - za lipiec [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 5) nr [...] z [...] r. - za sierpień [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 6) nr [...] z [...] r. - za listopad [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 7) nr [...] z [...] r. - za marzec [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 8) nr [...] z [...] r. - za kwiecień [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 9) nr [...] z [...] r. - za maj [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 10) nr [...] z [...] r. - za czerwiec [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 11) nr [...] z [...] r. - za lipiec [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 12) nr [...] z [...] r. - za sierpień [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 13) nr [...] z [...] r. - za wrzesień [...] r. - upomnienie [...] awizo w dniach: [...] r. i drugie [...] r., 14) nr [...] z [...] r. - za październik [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 15) nr [...] z [...] r. - za listopad [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r. (k. 273-274), 16) nr [...] z [...] r. - za marzec [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 17) nr [...] z [...] r. - za kwiecień [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 18) nr [...] z [...] r. - za styczeń [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 19) nr [...] z [...] r. - za luty [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 20) nr [...] z [...] r. - za maj [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 21) nr [...] z [...] r. - za czerwiec [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 22) nr [...] z [...] r. - za sierpień [...] r. - upomnienie [...] doręczone [...] r., 23) nr [...] z [...] r., na poczet kosztów egzekucyjnych - upomnienie nr [...] doręczone [...] r.
Organ egzekucyjny w wyniku przeprowadzonej analizy sprawy w dniu [...] r. wydał postanowienie nr [...], w którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], EB- [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], EB- [...].
W zażaleniu na to postanowienie Zobowiązany wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, podtrzymując stanowisko, że przedmiotowe należności wygasły. Podał, że postanowienie organu egzekucyjnego jest nadal nieprzekonujące, brak prawidłowego wyjaśnienia faktycznego i prawnego, nie pozwala uznać czy rzeczywiście istniały przesłanki do odmowy umorzenia postępowania. Wskazał, że postanowienie zawiera błędy, bowiem nie wskazano, od kiedy należności stały się wymagalne. Zakwestionował też stanowisko organu odmawiające uwzględnienia przedawnienia składek na ubezpieczenia zdrowotne (TW nr [...]). Zdaniem Zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne, nie podejmowano bowiem czynności od [...] r. i jest nieefektywne. Prowadzone od 18 lat generuje dodatkowe koszty. Uzasadniając przedawnienie dochodzonych składek powołał się na ustawę z dnia 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378).
Zarzucił ponadto, że nie miał możliwości zapoznania się z aktami postępowania przed wydaniem postanowienia, stąd nie może zweryfikować twierdzeń wierzyciela co do skuteczności doręczeń. Kończąc, odwołał się do wątpliwości WSA w Szczecinie w zakresie TW [...] i wyraził przekonanie o zasadności jego umorzenia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazując na związanie wskazaniami i oceną prawną WSA w Szczecinie przedstawioną w ww. wyroku z 12.09.2019 r., stwierdził, że ocenie w niniejszym postępowaniu podlegają składki na ubezpieczenie społeczne, z których najstarsza dotyczy należności za maj [...] r. (TW [...]) a najwcześniejsza za sierpień [...] r. (TW [...]) i jeden tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący składkę na ubezpieczenia zdrowotne za styczeń [...] r.
Organ wyjaśnił na wstępie, iż terminy płatności składek na ubezpieczenie społeczne reguluje art. 47 ust. 1 u.s.u.s i niezmiennie od [...] r. składki za dany miesiąc stają się wymagalne w następnym miesiącu, z upływem 5., 10. lub 15. dnia, w zależności od rodzaju płatnika. Zatem termin płatności najstarszej składki upływał w czerwcu [...] r. i ostatniej we wrześniu [...] r. Zauważył przy tym, że istotnie odnośnie tytułu wykonawczego [...] (składki na ubezpieczenie społeczne za wrzesień [...] r.) wierzyciel dokonał aktualizacji pismem z [...] r., wnosząc o ograniczenie tytułu wykonawczego do kosztów egzekucyjnych - co oznacza, że należność główną zaktualizowano do zera, a tytuł ten w dalszym ciągu, na podstawie art. 64c § 6 u.p.e.a., stanowił podstawę dochodzenia należnych kosztów egzekucyjnych.
Dokonując oceny spornej kwestii przedawnienia egzekwowanych należności organ wskazał na nowelizacje przepisów w tym zakresie, dokonywane z dniem 1 stycznia 2003 r., z dniem 1 lipca 2004 r. oraz z dniem 1 stycznia 2012 r., wydłużające a następnie ponownie skrócające terminy przedawnienia. Nowelizacja dokonana na mocy ustawy nowelizacyjnej u.s.u.s. z 2002 r. nie zawierała w ogóle przepisów przejściowych dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z jej art. 23 weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., a na mocy art. 1 pkt 9 dokonano zmiany art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd o tym, że chociaż ustawa nowelizacyjna u.s.u.s. z 2002 r. nie uregulowała kwestii międzyczasowych, co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie nie oznacza to, że należy stosować do nich przepisy dotychczasowe także po tej dacie.
Zgodnie bowiem z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym wydłużać terminy przedawnienia. Nie wpływa to w żaden sposób na wysokość zobowiązania, gdyż nadal zobowiązanie dłużnika jest w stałej wysokości. Nie istnieje także po stronie osób zobowiązanych do zapłaty składek żadne "prawo do przedawniania", które jako prawo nabyte dłużnika podlegałoby ochronie. W związku z tym skoro w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, to jest nowy termin przedawnienia. Nie dochodzi w takim przypadku do działania prawa wstecz, gdyż zobowiązanie do zapłaty należności jest nadal to samo. Jak wskazano w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 czerwca 2011 r., w sprawie P 26/10 (publ. OTK-A 2011/5/43), na gruncie prawa publicznego i wynikających zeń ciężarów i świadczeń publicznych, do których stosuje się art. 84 Konstytucji RP, nie ma konstytucyjnych przeszkód, by ustawodawca modyfikował zasady przedawniania zobowiązań, a nawet wydłużał pierwotnie ustalone terminy, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie może to odnosić się do zobowiązań już wygasłych na podstawie przepisów dotychczas obowiązujących.
Innymi słowy, dopóki zobowiązanie skutecznie nie wygasło, dopóty prawodawca władny jest określić nową, nawet dłuższą, barierę czasową wymagalności świadczenia. Taka modyfikacja nie stanowi niedopuszczalnej ingerencji w prawa nabyte, chronione przez art. 2 Konstytucji RP. Stanowisko to, co do zasady zostało podtrzymane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 lipca 2012 r., w sprawie P 30/11 (publ. OTK-A 2012/7/81), w którym podkreślono z powołaniem się na dotychczasowe orzecznictwo, że z treści przepisów dotyczących przedawnienia nie można wyprowadzać konstytucyjnego prawa do przedawnienia, czy choćby ekspektatywy takiego prawa, gdyż przedawnienie nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym.
Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27.01.2015 r. sygn. akt II FSK 3031/12, wskazał, że nie zachodzi sprzeczność wykładni realizowanych przepisów intertemporalnych dotyczących art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w zakresie nowelizacji dokonanej z dniem 1 stycznia 2003 r. z wzorcami wyznaczonymi w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Pogląd ten jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sadów administracyjnych (por. wyroki NSA z 21 marca 2014 r., w sprawie II FSK 5/12, publ. LEX nr 1447076 oraz z 20 stycznia 2009 r., w sprawie II GSK 651/08, publ. LEX nr 478701) jak i Sądu Najwyższego (por. uchwalę SN z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UlZP 4/08, publ. LEX nr 396249 oraz uchwalę SN z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08, pjibl. LEX nr 396253).
Organ stwierdził zatem, że skoro w czerwcu 2002 r. rozpoczął się bieg 5 letniego terminu przedawnienia należności objętej w nr EB-40/2003 (za maj 2002 r.), to jednak skoro niewątpliwie na dzień wejścia w życie nowelizacji należność to skutecznie nie wygasła, została objęta wydłużonym 10-letnim terminem przedawnienia (obowiązującym od 01.01.2003 r.).
Ponadto, na mocy art. 11 pkt 1 lit. a ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011 r. przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. od dnia 1 stycznia 2012 r. otrzymał brzmienie, zgodnie z którym, termin przedawnienia został przez ustawodawcę ponownie skrócony do 5 lat, licząc od dnia, w którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stały się wymagalne.
Ponieważ bieg przedawnienia spornych należności składkowych rozpoczął się przed dniem [...] r., dla oceny sprawy znaczenie ma art. 27 ww. ustawy deregulacyjnej. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem [...] r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia [...] r. Według zatem zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do [...] r. (wg starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia.
Z kolei wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 27 ust. 2 ustawy deregulacyjnej, w myśl którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem [...] r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Powołana regulacja oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia pięcioletniego (liczonego od [...] r.) lub dziesięcioletniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot.
Dla oceny niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma fakt, że bieg terminu przedawnienia egzekwowanych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od maja [...] r. do sierpnia [...] r., został w zgodzie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. zawieszony, a mianowicie na skutek doręczenia Zobowiązanemu kolejnych upomnień, tj. począwszy od dnia [...] r. i ostatnie doręczone w dniu [...] r. Wyjątkowo, w odniesieniu do składek za styczeń [...] r. i luty [...] r. a także składki zdrowotnej za styczeń [...] r. (TW nr [...], [...] i [...]) wierzyciel nie przedstawił wystarczającej dokumentacji na doręczenie upomnienia, tym samym przyjąć należy, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w terminach wynikających z art. 26 § 5 u.p.e.a., a mianowicie z dniem doręczenia zobowiązanemu odpisu ww. tytułów wykonawczych, tj. [...] r. (wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych w firma A i firma B w W. z [...] r. Skoro zatem ustalono, że termin przedawnienia został zawieszony najpóźniej w dniu [...] r. i pozostaje zawieszony do chwili obecnej (postępowanie egzekucyjne w toku), to brak jest podstaw aby przyjąć, że należności wygasły skutek przedawnienia.
Nie ziściły się bowiem okoliczności, aby termin pięcioletni przewidziany w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. od dnia [...] r. miał zastosowanie. Zatem przepis art. 27 ust. 1 ustawy deregulacyjnej będzie miał zastosowanie wówczas, gdy rozpocznie się dalszy bieg terminu przedawnienia.
Brak jest też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 28 ust. 2 i ust. 3 p.u.z. Początkowo również te przepisy przewidywały pięcioletni okres terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zostały one jednak uchylone na mocy art. 222 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.), a od dnia 1 kwietnia 2003 r. obowiązywał jej art. 33 ust. 2, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Termin ten został wydłużony do lat 10 na mocy nowelizacji ustawy dokonanej z dniem 1 lipca 2004 r. na mocy art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264).
Przepis ten otrzymał brzmienie, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegały przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Ten ostatni przepis został uchylony na mocy art. 251 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) - dalej: "ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej"). Zgodnie z jej art. 93 ust. 2, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten nie uległ już zmianie do chwili obecnej. Przy żadnej z omówionych powyżej nowelizacji ustawodawca nie zawarł przepisów intertemporalnych, które dotyczyłyby przedawnienia.
Tym samym obowiązują w tym zakresie te same reguły, co do składek na ubezpieczenie społeczne omówione powyżej. W konsekwencji składka z tytułu należności na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń [...] r. nie uległa przedawnieniu.
W ocenie organu II instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy również nie pozwala na stwierdzenie wystąpienia w przedmiotowej sprawie przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a. Jak podał wierzyciel w piśmie z [...] r. nieopłacone przez Zobowiązanego należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych obejmowały okres od grudnia [...] r. do września [...] r. - a więc kolejnych [...] miesięcy, tj. [...] tytułów wykonawczych. Z informacji organu egzekucyjnego, według stanu na dzień [...] r., wynika, że do realizacji pozostały [...] tytuły wykonawcze, których kwota należności głównej wynosi [...] zł. Z analizy zestawienia rozliczenia uzyskanych kwot wynika, że w dniu [...] r. uzyskano środki pieniężne z realizacji zajętego rachunku bankowego.
Odnosząc się do kwestii braku możliwości zapoznania się z aktami postępowania i zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił, że w myśl art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie znajduje przepis art. 73 k.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności te dokonywane są w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Zdaniem organu, zasady ogólne k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej (por. wyrok NSA z 24.01.2018 r., sygn. akt II OSK 1788/16). Z akt sprawy nie wynika, aby Strona dotychczas skorzystała z uprawnienia zagwarantowanego w przepisie art. 73 k.p.a., jednak prawo to może zrealizować w dalszym ciągu, po uprzednim skontaktowaniu się z organem egzekucyjnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący wniósł o: 1) uchylenie w całości postanowień organów obu instancji, jako naruszających prawo, 2) wstrzymanie czynności egzekucyjnych prowadzonych przez Organy Administracji Skarbowej, 3) uchylenie dokonanych w toku postępowania czynności egzekucyjnych, 4) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego od organu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i dodatkowo odnosząc się do podniesionej przez organ kwestii dotyczącej ograniczenia tytułu wykonawczego [...] do kosztów egzekucyjnych stwierdził, że jest ono nieprawdziwe, gdyż w otrzymanym od organu egzekucyjnego zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z [...] r., pod pozycją nr 26 nie widnieje kwota wyłącznie kosztów egzekucyjnych, lecz ewidentnie kwota należności głównej oraz odsetek z której wierzyciel (ZUS) już rok wcześniej się wycofał przesyłając pismo z [...] r.
Podniósł też, że przed wydaniem postanowienia organu egzekucyjnego z [...] r. nie miał możliwość zapoznania się z najistotniejszymi dokumentami tego postępowania dotyczącymi stwierdzenia autentyczności jego osobistego odbioru wszelkiej korespondencji kierowanej do niego, od których to dat otrzymania, organ administracji skarbowej kwestionuje termin zawieszenia biegu terminu przedawnienia czy też ustalenia faktycznych dat od jakich poszczególne tytułu wykonawcze stały się wymagalne, bowiem organ tymi dokumentami nie dysponował. Potwierdza to skierowane przez organ egzekucyjny do wierzyciela pismo z [...] r. wnioskujące o przesłanie uwierzytelnionych kopii dokumentów, natomiast w piśmie z [...] r. organ przesłał Skarżącemu kolejne postanowienie, wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy do [...] r., ponieważ nadal nie dysponował dokumentami na podstawie których oparł swój pogląd na sprawę i wydał orzeczenie odmawiające umorzenia postępowania.
Skarżący zauważył przy tym, że możliwość uzyskania informacji, iż organ w końcu dysponuje tymi dokumentami pozwolił by mu na skorzystanie z uprawnienia wynikającego z przepisu art. 73 § 1 k.p.a. Ponadto, organ powinien się zastosować do przepisu art. 10 § 1 k.p.a., który w sposób jednoznaczny określa, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań Dodatkowo w związku z obecną sytuacją epidemiczną w kraju, udostępnienie akt sprawy w tradycyjnej postaci czyli wglądu w siedzibie organu nie może nastąpić.
Skarżący podniósł też, że organ II instancji w swoim uzasadnieniu nie odniósł się praktycznie do kwestii braku faktycznie prowadzonego przez organ postępowania egzekucyjnego i możliwości zastosowania przepisu art. 59 § 2 u.p.e.a. - wskazując jedynie że w jego ocenie materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić wystąpienia przesłanek określonych w tym artykule, bowiem organ egzekucyjny w dalszym ciągu i nieprzerwanie prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego. Nie zgadzając się z tym stwierdzeniem Skarżący uznał, że w okresie ostatnich przeszło 10 lat do listopada [...] r organ egzekucyjny żadnych czynności nie prowadził i nie wyegzekwował żadnych kwot od Zobowiązanego.
Tym samym zachodziły przesłanki zastosowania wobec Zobowiązanego przepisu art. 59 § 2 u.p.e.a, w którym ustawodawca umożliwił umorzenie postępowania egzekucyjnego w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej wydatki egzekucyjne przewyższają kwotę egzekwowaną lub inaczej jeżeli nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W otrzymanym w listopadzie [...] r. zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, podana kwota kosztów egzekucyjnych wynosi [...] zł, kosztów upomnień [...] zł, więc są to znaczne środki finansowe które ciągle rosną, przy wyegzekwowanej kwocie przez ostatnie przeszło 10 lat wynoszącej [...] zł. Organ prowadzący postępowanie dopiero w listopadzie [...] r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego stanowiącego współwłasność M. i P. S., przy czym środki finansowe które znajdowały się na tym rachunku stanowiły wyłączny majątek osobisty M. S..
Skarżący kwestionuje też okres prowadzonego postępowania egzekucyjnego, bowiem od wydania pierwszych tytułów wykonawczych upłynęło już 18 lat. Jeżeli więc nie są prowadzone żadne czynności w tym postępowaniu przez okres ponad 10 lat, to ewidentnie skutkuje ich przedawnieniem. Wskazał przy tym na dokonane przez ustawodawcę skracanie terminów przedawnienia należności z tytułu składek.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wnosząc o oddalenie skargi szczegółowo odniósł się do kwestii podnoszonych przez Skarżącego i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:
Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, bowiem postanowienie to wydane zostało z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie wskazać należy, ze zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: p.p.s.a.: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.".
Z przepisu tego wynika więc, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w ww. wyroku WSA w Szczecinie z 12 września 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 331/19 wiążą w sprawie zarówno organy obu instancji, jak również skład sędziowski orzekający obecnie w rozpoznawanej sprawie.
Stwierdzić więc należy, że uchylając postanowienia organów obu instancji Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazywał, że postępowanie w niniejszej sprawie administracyjnej zainicjował Skarżący złożonym na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wnioskiem z [...] r. o umorzenie wobec niego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w latach [...] przez wierzyciela, tj. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, bowiem jak wskazał Skarżący, określone w tych tytułach wykonawczych należności uległy już wiele lat wcześniej przedawnieniu. Sąd uznał zatem, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie organy odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego uznając, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zaległości wynikających z ww. tytułów wykonawczych, bowiem bieg terminu przedawnienia jest w dalszym ciągu zawieszony.
Sąd przytoczył więc przepisy art. 59 § 1 u.p.e.a., w tym punkty 2, 7 i 9, w myśl których postępowanie egzekucyjne umarza się:
- 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
- 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
- 9) na żądanie wierzyciela.
Sąd zauważył, że zaskarżone postanowienia organów obu instancji zostały wydane na podstawie pisemnej informacji wierzyciela (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w J.) z [...] r., która nie zawiera jednak żadnych załączników w postaci dokumentów potwierdzających okoliczności podnoszone przez wierzyciela w zakresie doręczenia zobowiązanemu (Skarżącemu) upomnień, odpisów tytułów wykonawczych lub zawiadomienia dłużnika o zajętej wierzytelności jako pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, natomiast organ nie zwrócił się do wierzyciela o udokumentowanie tych okoliczności, poprzestając przy rozstrzyganiu spornej kwestii przedawnienia, wskazanej we wniosku Skarżącego o umorzenie egzekucji, na jednostronnym twierdzeniu wierzyciela.
Sąd, analizując argumentację organów co do zasadności zarzutów skargi, stwierdził, że "argumentacja Organu II instancji nie znajduje oparcia ani w materiale dowodowym badanej sprawy, ani też w przepisach prawa. (...). W aktach administracyjnych badanej sprawy egzekucyjnej brak jest materiału dowodowego potwierdzającego okoliczności podnoszonych przez Organ II instancji, niezbędnego do zweryfikowania spornych okoliczności co do przedawnienia dochodzonych należności, w tym okoliczności co do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, jak też okoliczności istotnych w ogóle dla oceny kwestii przedawnienia, a mianowicie, w zakresie skuteczności – w myśl art. 26 § 5 u.p.e.a. – wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego jako zobowiązanego z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, a więc co do doręczenia zobowiązanemu tych tytułów wykonawczych (art. 26 § 5 pkt 1) lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 2 – w aktach brak takich dowodów doręczenia), po uprzednim doręczeniu zobowiązanemu upomnień wskazanych w tytułach wykonawczych (...), stosownie do wymogu przewidzianego w art. 15 § 1 u.p.e.a.".
Sąd stwierdził, że organ I instancji postanowieniem odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia, że zobowiązania Skarżącego nie uległy przedawnieniu, mimo, że z akt badanej sprawy nie wynika by zobowiązanemu (Skarżącemu) zostały doręczone upomnienia w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a., a następnie na podstawie art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. odpisy tytułów wykonawczych.
Sąd przytoczył brzmienie art. 15 § 1 u.p.e.a. i stwierdził, że w aktach administracyjnych kontrolowanej sprawy egzekucyjnej "brak jest dokumentów "upomnień", jak i dowodów ich doręczeń na rzecz strony zobowiązanej. Z tego już chociażby powodu Sąd nie jest w stanie zweryfikować działań organu egzekucyjnego co do skuteczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego, gdyż ustawodawca w przytoczonym wyżej art. 15 § 1 u.p.e.a. wprost dopuszcza możliwość wszczęcia egzekucji administracyjnej dopiero po przesłaniu przez wierzyciela upomnienia, zawierającego wezwanie zobowiązanego do wykonania obowiązku pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, z zastrzeżeniem, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Jednakże okoliczność ta, chociaż istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nie poddaje się kontroli sądowej z uwagi na brak dokumentacji w tym zakresie w niniejszej sprawie.
Zaistniała zatem podstawa do przyjęcia, że postępowanie w badanej sprawie – w ocenie Sądu – jest prowadzone w sposób nieprawidłowy, tj. z naruszeniem wymogów wnikających z przytoczonego wyżej art. 15 § 1 u.p.e.a.".
Sąd podkreślił dalej, iż: "Istotą upomnienia jest wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Przy czym z przepisu tego przede wszystkim wynika, że samo skierowanie upomnienia nie jest wystarczającą przesłanką do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Konieczne jest skuteczne doręczenie takiego upomnienia przez wierzyciela i dopiero po upływie 7 dni od daty odbioru upomnienia możliwe jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego. A zatem, do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jego skutecznego przeprowadzenia, wierzyciel musi sporządzić pisemne upomnienie, które następnie doręcza zobowiązanemu.
Z treści wszystkich tytułów wykonawczych, załączonych do akt administracyjnych badanej sprawy, oprócz tytułu wykonawczego o nr [...], wynika, że upomnienia doręczono. Brak jednak zasadniczej dokumentacji w tym zakresie, co nie pozwalało na zbadanie tych okoliczności (czy, komu i kiedy doręczono). Tym samym Sąd nie mógł także ustalić, czy doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie, a w konsekwencji nie mógł zbadać spornej materii co do przedawnienia egzekwowanych należności za poszczególne okresy lat [...], której organy w swojej argumentacji w ogóle nie wyjaśniły, (...).
Zwrócić należy uwagę, że z przepisu art. 15 u.p.e.a. w doktrynie i orzecznictwie wyprowadza się zasadę ogólną postępowania egzekucyjnego, zwaną zasadą zagrożenia egzekucją. Przyjęcie, że na gruncie postępowania egzekucyjnego upominanie i zagrożenie egzekucją przed jej wszczęciem jest zasadą, jest w pełni uzasadnione, przepis ten bowiem jednoznacznie wskazuje, że prowadzenie egzekucji bez uprzedniego upomnienia ma być wyjątkiem, co świadczy, że naruszenie tej zasady skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., skoro jego wszczęcie nastąpiło bez wymaganego przez ustawodawcę upomnienia.".
Sąd podkreślił też, że przepis art. 26 § 5 u.p.e.a. stanowi, że: "Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:
- 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub
- 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.".
Sąd dokonując kontroli legalności podjętych w sprawie rozstrzygnięć, badał więc, "czy zgodnie z prawem doszło do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym, czy istniała podstawa kontynuowania egzekucji administracyjnej.
W realiach niniejszej sprawy przede wszystkim ponownie podkreślić należy, że akta administracyjne rozpoznawanej sprawy nie zawierają pełnej dokumentacji istotnej dla rozstrzygnięcia spornej kwestii przedawnienia, a co najważniejsze - (...) - brak w dokumentacji tej sprawy dowodów doręczenia zobowiązanemu upomnień (art. 15 § 1 u.p.e.a.), a także dowodów doręczenia odpisów ww. tytułów wykonawczych (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.), czy też zawiadomień, o jakich mowa w art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a., powodujących skuteczne wszczęcie egzekucji administracyjnej. Brak ten uniemożliwił Sądowi zbadanie spornej materii przedawnienia dochodzonych należności, a także zasadności kontynuowania wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
W świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego można jedynie uznać, że organ egzekucyjny prowadzi egzekucję wobec Skarżącego wbrew obowiązkowi przewidzianemu w art. 29 § 1 u.p.e.a., nie zweryfikował bowiem okoliczności co do wystawienia upomnień i ich doręczenia zobowiązanemu, co ma kluczowe znaczenie dla oceny skuteczności dalszych działań organu egzekucyjnego podejmowanych w badanej sprawie egzekucyjnej.
Wskazać przy tym należy, że nawet jeżeli wierzyciel zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne twierdzi, że należności te nie uległy przedawnieniu, to rolą organu rozpoznającego merytorycznie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec ich przedawnienia, było wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości w wydanym rozstrzygnięciu. Nie jest wystarczające przyjęcie jednostronnej tezy przez organ, nawet w oparciu o informację wierzyciela, musi on bowiem dowieść jednoznacznie swoich racji zarówno dokumentami, jak i przepisami prawa znajdującymi zastosowanie w załatwianej sprawie. Organ egzekucyjny jako uprawniony do wszczęcia egzekucji administracyjnej na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 u.p.e.a.) był zobowiązany w pierwszej kolejności zbadać z urzędu dopuszczalność tej egzekucji w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a.
Wobec niedochowania tym obowiązkom przez organy administracji publicznej w zakresie upomnienia, a co za tym idzie doręczenia odpisów ww. tytułów wykonawczych lub zawiadomień, o jakich mowa w art. 26 § 1 pkt 2 u.p.e.a., Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które swoje rozstrzygnięcia oparły na niepełnym materiale dowodowym (brak upomnień i dowodów ich doręczenia oraz dowodu doręczenia odpisu tytułu wykonawczego przed dniem [...] r.), w tym brak udokumentowania czynności egzekucyjnych podjętych w sprawie, co skutkowało w konsekwencji naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 15 § 1, art. 26 § 5 i art. 29 § 1 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., mających zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a.
Zatem, z uwagi na kontynuowanie egzekucji administracyjnej w stosunku do Skarżącego, (...), zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o brakujące w sprawie dokumenty w zakresie wszystkich czynności wierzyciela i organu egzekucyjnego przeprowadzonych w niniejszej sprawie egzekucyjnej w celu usunięcia istniejących wątpliwości, które uniemożliwiły Sądowi ocenę spornej kwestii przedawnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi.
Zwrócić przy tym należy uwagę, że skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, stosownie do art. 15 § 1 w związku z art. 26 § 5 u.p.e.a., ma nie tylko zasadniczy wpływ na sytuację procesową zobowiązanego, ale także na skuteczność działań organu podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż dopiero z chwilą prawidłowego wszczęcia egzekucji, a więc zgodnie przepisami prawa, dochodzi do podejmowania skutecznych działań w toku postępowania egzekucyjnego przewidzianych prawem. Wskazać przy tym także należy, że wniosek o umorzenie egzekucji strona może złożyć na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, zaś organ zobowiązany jest rozstrzygnąć, czy wystąpiła okoliczność przewidziana ustawą u.p.e.a. uzasadniająca jej umorzenie. A zatem, wniosek z dnia [...] r. złożony przez Skarżącego w niniejszej sprawie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., który przewiduje m. in. wygaśnięcie obowiązku, powinien być rozpatrzony w tym trybie.
Takie było żądanie wnioskodawcy jako zobowiązanego (Skarżącego), w związku z czym organ był związany jego treścią. (...) Rozstrzygnięcie organu nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), natomiast decyzja (tutaj postanowienie) musi spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. W okolicznościach występujących w niniejszej sprawie organ działał wbrew tym obowiązkom, nie ustalając determinującego przedmiotu postępowania w kontekście wniosku Skarżącego o umorzenie egzekucji, co w konsekwencji pozwoliło przyjąć, że działania organu w badanej sprawie – skoro nie są udokumentowane, a mają istotne znaczenie dla oceny spornej materii co do przedawnienia dochodzonych wobec Skarżącego należności – były pozaprawne.
W tym stanie sprawy, skoro kluczowe dla rozstrzygnięcia spornej kwestii przedawnienia było ustalenie w pierwszej kolejności faktów dokonania doręczenia upomnień Zobowiązanemu, a następnie doręczenia Mu odpisów ww. tytułów wykonawczych (...), to bowiem było niezbędne dla oceny co do skutecznego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do Skarżącego, co jednakże nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, tym samym zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Organu I instancji. W rozstrzygnięciach tych Organy, nie wykazując, że doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego, nie mogły tym samym wykazać, że nie doszło do przedawnienia spornych należności, co skutkowało koniecznością wyeliminowania tychże rozstrzygnięć z obrotu prawnego.
Organy w niniejszej sprawie prowadzą postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącego, mimo braku wykazania w niniejszej sprawie egzekucyjnej, że w ogóle doszło do skutecznego wszczęcia zgodnie z prawem egzekucji administracyjnej, nie udokumentowano bowiem wszystkich czynności podejmowanych przez wierzyciela (dowód doręczenia upomnienia) i organ egzekucyjny w niniejszej sprawie, co w konsekwencji uniemożliwiło Sądowi zweryfikowanie spornej materii przedawnienia w kontekście przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidzianej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (wygaśnięcie obowiązku wobec jego przedawnienia).
Stosownie do art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Są to przyczyny obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z przepisu bowiem (...) wprost wynika, że w przypadku gdy organ stwierdzi, że egzekwowany obowiązek strony zobowiązanej wygasł wskutek przedawnienia, to oznacza, że organ egzekucyjny zobowiązany jest umorzyć postępowanie egzekucyjne odnośnie egzekwowanych należności, co do których obowiązek zobowiązanej strony wygasł (przedawnił się). (...).
Zatem, ponownie rozpoznając wniosek Skarżącego (...) Organ, w celu usunięcia wszystkich istniejących wątpliwości uniemożliwiających ocenę spornej materii co do przedawnienia egzekwowanych wobec Skarżącego należności, uzupełni materiał dowodowy w zakresie wszystkich czynności podejmowanych w niniejszej sprawie egzekucyjnej, - współdziałając w tym zakresie z wierzycielem w trybie art. 7b K.p.a. - poczynając od dowodów doręczenia Skarżącemu upomnień wskazanych w tytułach wykonawczych, przez udokumentowanie skutecznego wszczęcia egzekucji, stosownie do art. 26 § 5 u.p.e.a., oraz wszystkich innych czynności podejmowanych w tej sprawie egzekucyjnej, a następnie w zależności od ustaleń dokona merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy co do przedawnienia, uwzględniając przy tym na podstawie art. 153 P.p.s.a. wiążącą ocenę prawną i wskazania Sądu co do dalszego postępowania dokonane w niniejszej sprawie.
Uzasadnienie rozstrzygnięcia musi spełniać wymogi przewidziane w art. 107 § 3 K.p.a., a więc musi przedstawiać obowiązujący w dacie wydania rozstrzygnięcia stan faktyczny oraz stan prawny sprawy co do przedawnienia dochodzonych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okresy w latach [...], z uwzględnieniem udokumentowania zdarzeń powodujących zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, co winno znaleźć także oparcie w przepisach prawa.".
Mając na względzie obszernie przytoczoną ocenę prawną i wskazania Sądu co do dalszego postępowania, wiążące organy obu instancji i Sąd obecnie rozpoznający sprawę, uznać należało, że nie zostały one w pełni zrealizowane przez te organy.
Co do zasady zrealizowano nakaz uzupełnienia materiału dowodowego, w szczególności dołączając dokumenty upomnień, jednak w odniesieniu do tej kwestii w zaskarżonym postanowieniu organ wskazał, że "w odniesieniu do składek za styczeń [...] r. i luty [...] r. a także składki zdrowotnej za styczeń [...] r. (TW nr [...], [...] i [...]) wierzyciel nie przedstawił wystarczającej dokumentacji na doręczenie upomnienia, tym samym przyjąć należy, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w terminach wynikających z art. 26 § 5 u.p.e.a., a mianowicie z dniem doręczenia zobowiązanemu odpisu ww. tytułów wykonawczych, tj. [...] r.".
Zauważyć więc należy, że mimo braku dowodu doręczenia upomnienia (upomnień) w odniesieniu do tych trzech tytułów wykonawczych organy obu instancji – pomimo jednoznacznych kilkakrotnie podkreślanych w ww. wyroku – ocen dotyczących znaczenia prawnego faktu doręczenia upomnienia co do skuteczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego - przyjęły, że doszło do takiego skutecznego, zawieszającego bieg terminu przedawnienia, wszczęcia postępowania egzekucyjnego do należności ZUS wynikających z tych tytułów wykonawczych. Brak przy tym jakiegokolwiek odniesienia się do tej kwestii w zaskarżonym postanowieniu, mogącego uzasadniać takie stanowisko (byłoby ono jednak niezgodne z jednoznaczną oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego w takiej sytuacji).
Tym samym uznać należy, że we wskazanym zakresie postanowienia organów obu instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisu art. 153 p.p.s.a., a także z naruszeniem przepisów wskazanych w ww. wyroku, tj. art. 15 § 1, art. 26 § 5 i art. 29 § 1 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – a także art. 59 § 1 u.p.e.a. wobec braku wykazania przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że w wydanych rozstrzygnięciach organu odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego także w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] i to pomimo wskazania w ww. piśmie ZUS z [...] r., że tytuł ten "został wycofany z dochodzenia przez ZUS pismem z dnia [...] r.". Być może z tego właśnie powodu w aktach sprawy brak tego tytułu wykonawczego, jednak pojawia się on w zestawieniach tytułów zarówno w pismach ZUS a przede wszystkim w obu rozstrzygnięciach organów. Ponadto TW o tym numerze wykazany jest kilkakrotnie w załączonym do akt "Zestawieniu rozliczenia uzyskanych kwot w okresie od [...] do [...]", sporządzonym przez organ egzekucyjny [...] r.
Kwestia powyższa nie została więc należycie wyjaśniona, a objęcie rozstrzygnięciem tytułu wykonawczego, który nie jest egzekwowany, również narusza prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – o ile rzeczywiście nie jest prowadzona egzekucja z tego tytułu, co organy powinny wyjaśnić.
Również podniesiona w skardze wątpliwość dotycząca tytułu wykonawczego [...] powinna zostać wyjaśniona w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, nie spełnia więc tego wymogu wyjaśnienie zawarte w odpowiedzi na skargę.
W tym miejscu należy też jednak zauważyć, że powyższe Zestawienie podważa zarzuty Skarżącego o nieprowadzeniu czynności egzekucyjnych przez okres ponad 10 lat, na co wskazuje też znacznie zmniejszająca się ilość tytułów wykonawczych i łączna kwota zadłużenia Skarżącego.
Zgodzić się natomiast należy ze Skarżącym, że w postępowaniu egzekucyjnym przepis art. 10 § 1 k.p.a. ma również "odpowiednie" zastosowanie - na mocy art. 18 u.p.e.a.
Mając zatem na względzie, że zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim postanowienie organu I instancji, naruszają przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną i wskazania wyrażone powyżej.
Wskazać też należy, że rozpoznawana sprawa jest sprawą z zakresu ubezpieczeń, która na podstawie art. 239 § 1 lit. e p.p.s.a. jest wolna od kosztów sądowych.
Podstawę rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym stanowił art. 119 pkt 3 p.p.s.a.