Uzasadnienie
Z. C., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] od wniesionej skargi na powołana wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Składając urzędowy formularz PPF zaznaczył, że ubiega się również o ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Z uzasadnienia wniosku oraz dodatkowych dokumentów i oświadczeń nadesłanych w wykonaniu wezwania referendarza sądowego, wynika co następuje.
Skarżący wskazał, że nie posiada środków finansowych na opłacenie zastępstwa prawnego oraz kosztów sądowych, z uwagi na otrzymywanie świadczenia emerytalnego dopiero od miesiąca lipca 2017 r. w wysokości [...] miesięcznie.
Skarżący wskazał, że ze względu na swój wiek (ma [...] lat) i brak wiedzy prawniczej nie jest w stanie samodzielnie działać w postępowaniu sądowym.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że jest rozwiedziony, zaś w dodatkowym oświadczeniu wyjaśnił, że była żona mieszka na terenie tej samej nieruchomości, w oddzielnym mieszkaniu.
Skarżący posiada dom o pow. [...], w stanie do remontu kapitalnego lub zburzenia, grunty rolne oraz działkę siedliskową o powierzchni ok. [...], które nie są uprawniane przez skarżącego ze względu na stan zdrowia. Gospodarstwo rolne (tj. grunty o pow. [...]) od 2013 r. roku jest przedmiotem umowy dzierżawy, zawartej na okres 10 lat, na rzecz osoby obcej, z tytułu której skarżący nie otrzymuje czynszu w formie pieniężnej, a jedynie pożytki w naturze, w zależności od swojego zapotrzebowania; innych pożytków z gruntów rolnych nie otrzymuje. Koszty utrzymania gospodarstwa rolnego ponosi dzierżawca. Ponadto, skarżący nie jest zarejestrowany jako producent rolny oraz nie otrzymuje dopłat do rolnictwa.
Skarżący ponosi wydatki na opłacenie energii elektrycznej w kwocie [...] miesięcznie (rozlicza wspólny licznik z byłą żoną), opłaty za gaz w kwocie [...] miesięcznie, opłaca zakup leków w kwocie ok. [...] miesięcznie, opłaca podatek od nieruchomości w kwocie [...] rocznie. Wskazał także na obciążenie hipoteczne nieruchomości w wysokości [...].
Skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, ani też wierzytelności, czy wartościowych przedmiotów. Nie posiada także rachunku bankowego, lokat i kart kredytowych.
Do wniosku dołączono: kopie umowy dzierżawy z 22.05.2013 r.; zaświadczenie z KRUS z 09.08.2017 r. o wysokości emerytury pobieranej przez skarżącego; zaświadczenie Urzędu Gminy Ś. z 08.08.2017 r. dotyczące dzierżawy i gruntów pozostających w użytkowaniu skarżącego ([...]); kopię decyzji w sprawie podatku rolnego za 2017 r.; zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dla Powiatu K. z 08.08.2017 r.; dokumentację medyczną dotyczącą stanu zdrowia skarżącego.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a."– prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego, o co ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący, stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów jak i opłacić pełnomocnika z wyboru. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
Rozpoznając wniosek skarżącego należało mieć na względzie przede wszystkim fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, oraz które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
W ocenie referendarza sądowego, skarżący wykazał, że do takich osób należy, dlatego jego wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika bowiem, iż skarżący jest rozwiedziony, ma [...] lat, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z dochodu z emerytury w kwocie [...] miesięcznie oraz z otrzymywanych pożytków z dzierżawionego gospodarstwa rolnego, gdyż ze względu na stan zdrowia nie prowadzi już działalności rolniczej. Skarżący wykazał też, że nie ma oszczędności.
Należało stwierdzić zatem, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego w postaci opłat sądowych, zwrotu wydatków, czy ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.