Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę J C na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z powodu jej nieopłacenia.
W związku z wezwaniami z dnia 2 lutego 2016 r. do uiszczenia wpisu sądowego od zażaleń w łącznej wysokości [...] zł, tj. od zażalenia na ww. postanowienie w wysokości [...] zł, oraz od zażaleń na dwa inne postanowienia tut. Sądu (z dnia 31 sierpnia 2015 r. odrzucające zażalenie oraz z dnia 5 października 2015 r. odrzucające zażalenie) w kwocie [...] zł (po [...] zł od zażalenia), Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jest to pierwszy wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawie.
W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, bez udziału rodziny. Od 1993 r. został uznany za osobę psychicznie chorą i niepoczytalną, inwalidę II grupy z tytuł niepoczytalności. Źródłem utrzymania skarżącego jest renta w wysokości [...] zł. Oświadczył, że brakuje mu środków na lekarstwa i opiekę socjalną oraz pomoc w codziennej egzystencji. Skarżący nie wykazał żadnego majątku ani oszczędności.
W wezwaniu referendarza sadowego z dnia 18 lutego 2016 r. Skarżący został zobowiązany do nadesłania dodatkowych dokumentów z uwagi na to, że oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Powyższe zobowiązanie obejmowało: aktualny dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej renty oraz dokumenty potwierdzające wysokość wydatków związanych z utrzymaniem. W ww. wezwaniu wyznaczono siedmiodniowy termin, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Wezwanie to zostało doręczone Skarżącemu 23 lutego 2016r., a wyznaczony tym wezwaniem 7-dniowy termin upłynął bezskutecznie 1 marca 2016 r. We wskazanym terminie, ani dotychczas, Skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.
Aktualnie Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia w sprawie opłat od zażaleń w łącznej wysokości 300 zł oraz w zawisłej przez tut. Sądem sprawie z jego skargi zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Sz 1333/15 opłaty od zażalenia w wysokości 100 zł.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podnieść też należy, że opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594).
Zdaniem referendarza, strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
W formularzu Skarżący podał, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł, gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, nie ma środków pieniężnych na lekarstwa. Powyższe oświadczenia były niewystarczające do oceny jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa Skarżącego i dlatego został wezwany w piśmie z dnia 18 lutego 2016 r. do nadesłania ww. aktualnych dokumentów, które miały uzupełnić dotychczasowe dane. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Zaznaczyć należy, że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądów administracyjnych, uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 oraz z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt II FZ 1294/14 i z dnia 8 października 2014 r. sygn. akt I FZ 388/14, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05 (dostępne: jw.), to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem.
Skarżący nie wykonał nałożonego zobowiązania, nie wyjaśnił też przyczyny niewykonania tego zobowiązania.
Oceniając wniosek Skarżącego, należy stwierdzić, że jak dotychczas nie potwierdził aktualnej wysokości dochodów oraz wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie. Takie dokumenty nie znajdują się w aktach administracyjnych sprawy. Z urzędu wiadomym jest że takich dokumentów Skarżący nie przedłożył w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 1333/15. Z kolei z akt zawisłej przed tut. Sądem sprawy ze skargi J C zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Sz 232/16, wynika nadto, że takich dokumentów Skarżący nie przedłożył Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Ł, w związku z ubieganiem się w dniu 5 października 2015 r. o przyznanie zasiłku celowego na zakup lekarstw i okularów; pomimo kierowanego do Skarżącego pisma z dnia 13 października 2015 r. Z kolei podjęta przez ww. ośrodek próba przeprowadzenia w dniu 20 października 2015 r. wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Skarżącego, okazała się bezskuteczna.
W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że Skarżący nie wykazał w sprawie w sposób należyty, że znajduje się aktualnie w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji nie sposób stwierdzić czy i w jakim zakresie Skarżący jest w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania, które sprowadzają się na obecnym etapie do wpisów od zażaleń w łącznej wysokości 300 zł.
Mając na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.