Uzasadnienie
W dniu 14 listopada 2011 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej zwanego "ZUS", wpłynął wniosek A. J. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek z powodu pogorszenia się jej stanu zdrowia, gdyż od 2009 r. choruje ona na chorobę nowotworową i obecnie nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej.
ZUS wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, którą umorzył postępowanie w sprawie.
Organ wskazał, że na podstawie art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 tej ustawy. Oznacza to, że część zaległości, która obejmuje należności składkowe za zatrudnianych przez płatnika pracowników z mocy prawa nie podlega umorzeniu.
A. J. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazała, że z uwagi na chorobę nie jest w stanie uregulować swojego zadłużenia. Ponadto organ nie uwzględnił zmian na rynku handlowym przez powstanie nowych obiektów handlowych, które ograniczyły możliwości zarobkowe jej firmy, a także jej zadłużenia wobec banków.
ZUS wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy zaskarżoną własną decyzję z [...] r. nr [...]. W decyzji tej zawarto pouczenie o możliwości jej zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
W dniu 7 maja 2012 r. wpłynęło do ZUS pismo A. J. adresowane do Sądu Okręgowego Wydział VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sz. za pośrednictwem ZUS zatytułowane odwołanie. W piśmie tym strona zaskarżyła decyzje wydane przez ZUS jako organu administracji II i I instancji. Organ, odmawiając jej umorzenia zaległości, nie wziął pod uwagę zasad współżycia społecznego, ani faktu, że spełnia ona przesłanki do umorzenia tych zaległości. Podkreśliła, że choruje na chorobę nieuleczalna i obecnie nie otrzymuje żadnego świadczenia chorobowego. Ponadto, strona podała, że nie zgadza się z wysokością zadłużenia podanego przez organ i wnosi aby sąd okręgowy powołała biegłego do jego prawidłowego wyliczenia.
ZUS wydał w dniu [...] r. postanowienie nr [...] o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] r. nr [...] oraz utrzymującej jej mocy decyzji z dnia [...] r. nr [...].
Organ stwierdził, że powyższy wniosek jest niedopuszczalny. Organ wskazał, że na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) od decyzji przyznającej świadczenie drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczeni społeczne, odwołanie nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie posterowania administracyjnego. Organ wskazał, że na podstawie art. 127 § 3 Kpa do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Tym samym stronie nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego w przedmiocie umorzenia należności. W przypadku decyzji ZUS w przedmiocie umorzenia należności przysługuje wyłączenie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie administracyjnym, a w przypadku wydania decyzji ostatecznej skarga na taką decyzję do sądu administracyjnego, o którym to środku zaskarżenia strona została pouczona. Wobec powyższego, organ na podstawie art. 134 Kpa orzekł jak wyżej. W postanowieniu organ zawarł pouczenie o możliwości jego zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
A. J. złożyła skargę na powyższe postanowienie i wniosła o jego uchylenie. Strona podała, że organ nie podjął żadnych czynności w umorzeniu jej składek ubezpieczeniowych, mimo, iż zaskarżyła "wszystkie wydane w tej materii postanowienia do Sądu Okręgowego Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sz. Wskazała, że jej sytuacja zdrowotna i materialna się zmieniła. Obecnie uzyskała rentę z tytułu całkowitej i trwałej niezdolności do pracy. Jej rodzina stała się bezdomna i ma ogromne długi, zaś ona nie może się należycie leczyć.
ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentacje jak w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanego dalej "Kpa", w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Stosownie zaś do art. 9 Kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Z zasady informowania wynika, min. obowiązek organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie do zwrócenia się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska, jaki charakter i zakres żądania ma pismo złożone przez stronę, jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, LEX nr 81741).
Zdaniem Sądu, organ winien po zapoznaniu się 7 maja 2012 r. z pismem strony zatytułowanym "odwołanie" wezwać ją, do sprecyzowania wniosku odnośnie jego adresata i treści żądania. Tym bardziej, że ww. pismo wniesione zostało w terminie do złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję ZUS z dnia [...] r. W przypadku zaś gdy strona podtrzymałaby swój wniosek z 7 maja 2012 r., organ winien przedstawić go wraz z aktami Sądowi Okręgowemu w Sz., który jest władny do orzeczenia o dopuszczalności takiego wniosku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany jest do uwzględnienia powyższych wskazań Sądu.
Z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270), orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.