Uzasadnienie
M. K. (dalej: "skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ") z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...], odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Skarżący złożył do organu wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. W wyniku rozpatrzenia wniosku organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...] odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za maj 2020 r. W wydanej decyzji organ wskazał, że skarżący dokonując z dniem 20 marca 2020 r. wyrejestrowania z ubezpieczeń był zobowiązany złożyć w ustawowym terminie dokument ZUS DRA za okres od 1 do 20 marca 2020 r. i wskazać należne składki w proporcji do okresu podlegania ubezpieczeniu w danym miesiącu. Zgłaszając się ponownie do ubezpieczeń w dniu 24 kwietnia 2020 r. skarżący powinien złożyć w ustawowym terminie dokument ZUS DRA za kwiecień 2020 r. i wskazać należne składki w proporcji do okresu podlegania ubezpieczeniu w tym miesiącu oraz ZUS DRA za maj 2020 r. i wskazać należne składki za cały miesiąc, aby od tej ostatniej deklaracji mogły być klonowane następne poprawne dokumenty.
Z uwagi na niedopełnienie tego obowiązku organ stwierdził na koncie skarżącego brak dokumentów rozliczeniowych za ww. okres, odmawiając tym samym skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r.
Mając na uwadze powyższe, skarżący złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pismem z dnia 1 września 2020 r. zatytułowanym "odwołanie". Następnie skarżący pismem z dnia 25 września 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej) zatytułowanym "skarga", zaskarżył do tutejszego sądu decyzję organu z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...], nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ decyzją z dnia [...] r. znak [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z nieopłaconych należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r. i orzekł o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 w wysokości [...] zł. Następnie, w odpowiedzi na skargę z dnia 3 listopada 2020 r., organ wniósł o oddalenie skargi z dnia 25 września 2020 r. W treści odpowiedzi na skargę organ wskazał, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...] została w całości uchylona decyzją z dnia [...] października 2020 r. znak [...], a zatem decyzja wskazana przez skarżącego nie istnieje w obrocie prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie przepisu art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej: "ustawa o przeciwdziałaniu COVID-19"), zgodnie z którym "przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów".
Zgodnie z art. 31zt ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Tym samym, tutejszy sąd uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działalni Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1773), który wskazuje, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695, 875 i 1291) przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jest niedopuszczalna.
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019 r. poz. 2167 ze zm.) postępowanie sądowoadministracyjne ma na celu kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów lub czynności, a także bezczynności organów administracji publicznej. Natomiast skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi i wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego uzależnione jest od realizacji określonych warunków formalnych, których niespełnienie powoduje niedopuszczalność merytorycznego orzekania i prowadzi do zakończenia postępowania orzeczeniem o charakterze procesowym - jak w niniejszej sprawie - odrzuceniem skargi.
W odniesieniu do powyższego, w celu uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, należy odwołać się do przepisów prawa procesowego.
Jak zostało już wskazane we wcześniejszej treści uzasadnienia, zgodnie z art. 31zt ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.; dalej "u.s.u.s.") od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.).
Natomiast w myśl art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a") jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.
Z powyższych przepisów wynika, że w przypadku decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia/zwolnienia należności z tytułu składek, zastosowanie mają dwie odrębne instytucje procesowe (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub skarga na decyzję organu I instancji do sądu administracyjnego). Wybór jednej z tych instytucji należy do strony postępowania. Jeżeli strona nie skorzysta z prawa zwrócenia się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy, może wnieść skargę na wydaną decyzję do sądu administracyjnego. Jeżeli natomiast strona złoży do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy – co miało miejsce w niniejszej sprawie – wydana decyzja podlega ponownej kontroli procesowej i merytorycznej przez ten organ. Do czasu zakończenia ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ, strona nie może wnieść skargi na decyzję, która jest przedmiotem ponownego postępowania.
Sąd może się zająć merytorycznie tylko skargą wniesioną od orzeczenia wydanego po wyczerpaniu w/w trybu postępowania, a nie bezpośrednio od orzeczenia, co do którego strona skorzystała z uprawnienia zawartego w art. 83 ust.
4. u.s.u.s., zwracając się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Niedopuszczalna jest zatem skarga złożona do sądu administracyjnego od orzeczenia wydanego przez organ, jeżeli przed tym organem toczy się postępowanie na skutek złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Powyższa sytuacja miała miejsce w zawisłej przed tutejszym sądem sprawie. Skarżący wniósł skargę na decyzję organu z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...], podczas gdy w tym czasie toczyło się jeszcze postępowania na skutek wniesionego przez skarżącego wniosku do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W niniejszej sprawie bez znaczenia pozostaje również fakt, że powyższa decyzja została następnie uchylona decyzją organu z [...] października 2020 r. znak [...], na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy. Istotnym pozostaje bowiem, że pismo nadane przez skarżącego w placówce pocztowej 25 września 2020 r. i zatytułowane "skarga", dotyczy decyzji organu z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...] i zostało wniesione jeszcze przed podjęciem rozstrzygnięcia organu z [...] października 2020 r. znak [...]
W powyższej sytuacji sąd zobowiązany jest zatem odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (z przyczyn innych niż wymienione w pkt 1 - 5 tego przepisu).