Uzasadnienie
W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, skarżący I. P. i D. P. wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325).
W uzasadnieniu wniosku skarżący podnieśli, że posiadają trójkę dzieci, spłacają kredyt hipoteczny zaciągnięty na kwotę [...]tys. zł w ratach po [...] złotych. W związku z sytuacją epidemiologiczną w kraju, w firmie skarżącej nastąpił znaczny spadek obrotów, firma skarżącego jest zawieszona i nie prowadzi on działalności gospodarczej.
Egzekucja kwoty [...]zł wraz z odsetkami zdecydowanie stwarza niebezpieczeństwo wyrządzanie skarżącym i ich rodzinie znacznej szkody i może spowodować trudne do odwrócenia skutki.
Do wniosku dołączono harmonogram spłat kredytu; zestawienie ewidencji VAT za miesiąc marzec i kwiecień.
Postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. organ odwoławczy odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2000 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczne decyzje administracyjne korzystają z domniemania zgodności z prawem i podlegają wykonaniu.
Zatem wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu pozwala na uniknięcie wywołania po stronie skarżącego niekorzystnych skutków aktu w sytuacji, gdy nie zostało w sprawie wydane orzeczenie kończące postępowanie sądowoadministracyjne.
Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Naczelny Sąd Administracyjny, w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04 (niepubl.) stwierdził, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia (który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego) lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które – jeśli zaistnieją – to powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2006 r., II SA/Bk 352/06, Lex Nr 1241556).
Podkreślenia zatem wymaga, że podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest wykazanie we wniosku niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Postanowienie Sądu wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji ma zatem charakter wyjątkowy, tzn. jest odstępstwem od ogólnej reguły, w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji spoczywa na stronie, która domaga się wydania takiego orzeczenia (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 496/04, LEX nr 799468, z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04, LEX nr 1405434 i z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04 – niepubl.). Zaistnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie może być natomiast przedmiotem domniemań sądu (vide: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1100/08, dostępne w CBOSA). W szczególności strona skarżąca powinna wykazać, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 694/04, niepubl.; z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 52/05, niepubl.).
Sąd stanął na stanowisku, że takie okoliczności nie zostały przez skarżących wykazane. W ocenie Sądu, uzasadnienie wniosku jest zbyt ogólnikowe, a wskazane okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest bowiem wystarczający sam wywód strony. Strona powinna poprzeć swoje twierdzenia dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 608/14, LEX nr 1465281). Tymczasem obecna sytuacja finansowa i majątkowa skarżących nie została zobrazowana.
Nie można bowiem ustalić, jakie aktualnie dochody z działalności gospodarczej uzyskuje skarżąca i jaki poniosłaby uszczerbek w wyniku ewentualnego egzekwowania przez organ należności ustalonej w zaskarżonej decyzji. Nie została również potwierdzona żadnym dokumentem okoliczność zawieszenia działalności przez skarżącego i nieotrzymywania z tego tyłu dochodów. Skarżący przedstawili we wniosku głównie ciążące na nich zobowiązania, w tym raty kredytu hipotecznego. Nie jest to pełny obraz sytuacji finansowej. Załączone do wniosku zestawienia ewidencji VAT dotyczą marca 2020 r. i kwietnia 2020 r., a zatem są nieaktualne.
W tej sytuacji Sąd nie miał podstaw, by przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji poprzez wyegzekwowanie ustalonych kwot zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. może wyrządzić skarżącym znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego mającego na celu wykazanie przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku.
Za niewystarczające należy uznać stwierdzenie odnośnie do hipotetycznej egzekucji administracyjnej i kosztów z nią związanych. Brak jest bowiem jakichkolwiek informacji we wniosku, aby postępowanie egzekucyjne wobec skarżących w tej, czy innej sprawie w ogóle zostało już wszczęte. Z postanowienia organu o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. wynika zaś, że na dzień jego wydania nie zostały podjęte żadne czynności zmierzające do ściągnięcia zaległości podatkowych tych określonych zaskarżoną decyzją, a toczy się egzekucja z tytułu podatku od towarów i usług. Dokonano zabezpieczenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług poprzez wpis hipoteki przymusowej o wartości [...] zł na nieruchomości należącej do skarżących oraz zajęcia rachunku bankowego.
Ponadto organ podatkowy ustalił, że skarżący posiadają majątek, w postaci nieruchomości gruntowych ([...] działek), lokalu mieszkalnego w S., czterech samochodów osobowych, dwóch samochodów ciężarowych.
W ocenie Sądu z powyższego nie wynika, aby zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zważywszy na fakt, że skarżący posiadają wiele nieruchomości oraz inny majątek, zaś tylko jedna posiadana nieruchomość jest objęta hipoteką przymusową oraz w związku z tym, że skarżący utrzymują się z działalności gospodarczych, co do których nie uprawdopodobniono, że są zawieszone i nie przynoszą przychodów, nie sposób stwierdzić, nawet mając na uwadze wysokość zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji (wartość przedmiotu sporu – [...] zł), w jaki sposób nieudzielnie skarżącym ochrony tymczasowej miałoby pogorszyć ich sytuację. Ewentualne działania organów zmierzające do wyegzekwowania należności z zaskarżonej decyzji nie powinny doprowadzić do istotnej i trwałej zmiany sytuacji majątkowej skarżących.
Należy wskazać, że przepisy zawarte w art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.) przewidują ograniczenie dopuszczalności prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. W przypadku skarżących nie zostało wykazane, aby mogły zaistnieć skutki, przed którymi ma chronić instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, tj. przed wystąpieniem zagrożenia egzystencji skarżących i ich rodziny, czy doprowadzeniem do nieodwracalnej w swych skutkach utraty konkretnych składników majątku. Wymaga podkreślenia, że skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem.
Ze względu na powyższe, Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o czym orzekł w oparciu o art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a.