Uzasadnienie
B. R. (dalej: "skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ") z dnia [...] września 2020 r. znak [...], odmawiającą skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do maja 2020 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Do organu wpłynął wniosek dotyczący skarżącego, o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Z dokumentu będącego urzędowym potwierdzeniem przedłożenia (UPP) wynika, że wniosek został wysłany za pomocą środków komunikacji elektronicznej w dniu 30 czerwca 2020 r. przez Panią G. J..
W wyniku rozpatrzenia wniosku organ decyzją z dnia [...] września 2020 r. znak [...] odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że skarżący został nieprawidłowo zgłoszony do ubezpieczeń z kodem [...] od marca 2020 r., a nadto stwierdzono brak deklaracji rozliczeniowych od marca do maja 2020 r. Z uwagi na powyższe, w ocenie organu skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności za wnioskowany okres.
Decyzję doręczono bezpośrednio Skarżącemu.
Skarżący wniósł skargę do sądu na decyzję organu. Skarżący uznał, że spełnia wszystkie wymogi, aby skorzystać ze zwolnienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie przepisu art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej: "ustawa o przeciwdziałaniu COVID-19"), zgodnie z którym "przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów".
Zgodnie z art. 31zt ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Tym samym, tutejszy sąd uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (t.j. Dz.U.
z 2020 r. poz. 1773), który wskazuje, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695, 875 i 1291) przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Na wstępie sąd uznał za zasadne odnieść się do kwestii procesowych, które zostały przez organ całkowicie pominięte. Otóż z akt administracyjnych sprawy wynika, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, złożyła w imieniu skarżącego Pani G. J.. W aktach sprawy nie stwierdzono dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie do reprezentowania skarżącego w zakresie przedmiotowego postępowania, wszczynanego na wniosek strony.
W aktach sprawy nie stwierdzono również, żeby organ wzywał osobę, która złożyła przedmiotowy wniosek w imieniu skarżącego, do przedłożenia umocowania do występowania w sprawie, z akt sprawy nie wynika również kto podpisał wniosek. Co prawda z informacji zawartej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wskazano, że Pani G. J. jest pełnomocnikiem skarżącego od 9 sierpnia 2019 r., jednakże zakres czynności objętych umocowaniem ograniczony jest do czynności dokonywanych w ramach rejestru CEIDG.
Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "k.p.a."), strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Na podstawie art. 33 § 2 k.p.a., pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu. W myśl art. 33 § 3 k.p.a. zd. pierwsze, pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.
Mając na uwadze przepisy oraz stan faktyczny sprawy, Sąd zauważa, że organ administracji publicznej powinien był ustalić przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy, czy skarżący działa samodzielnie czy też przez pełnomocnika. Ewentualne braki w zakresie umocowania bądź innych braków winny być usunięte w trybie określonym w art. 64 § 2 k.p.a.
Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Obowiązek usunięcia tego braku obciąża pełnomocnika, a nie stronę. Skoro, jak wspomniano, zgodnie z art. 33 § 3 k.p.a. na pełnomocniku ciąży formalny obowiązek przedstawienia organowi dokumentu pełnomocnictwa, to w razie braku takiego dokumentu, organ powinien zwrócić się o uzupełnienie tego braku formalnego właśnie do pełnomocnika. W aktach administracyjnych sprawy nie stwierdzono pisma, z którego wynikałoby, że organ wzywał pełnomocnika do uzupełnienia braku w postaci przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa. Z akt sprawy wynika natomiast, że organ pomimo tego braku rozpatrzył decyzję merytorycznie, czyniąc odbiorcą zaskarżonej decyzji – przesłanej za pomocą środków komunikacji elektronicznej – skarżącego.
Co do kwestii merytorycznych, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że skarżący został nieprawidłowo zgłoszony do ubezpieczeń z kodem 0540 00 od marca 2020 r. oraz stwierdzono brak deklaracji rozliczeniowych od marca 2020 r. do maja 2020 r. Na podstawie powyższych okoliczności organ wskazał, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek.
Odnosząc się do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w ocenie sądu nie sposób z niego wywnioskować, jaki wpływ na odmowę prawa do zwolnienia miało nieprawidłowe zgłoszenie do ubezpieczeń z kodem [...]. Z uzasadnienia nie wynika również, czy organ w związku z powyższym, wzywał skarżącego do złożenia korekty nieprawidłowego zgłoszenia. Z treści uzasadniania nie sposób wywnioskować na podstawie jakich przepisów skarżący był zdaniem organu obowiązany do złożenia brakujących deklaracji za marzec, kwiecień i maj 2020 r. oraz czy organ wzywał skarżącego do złożenia deklaracji. Uzasadnieni decyzji jest bardzo lakoniczne i nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa.
Odnosząc się do powyższego, tutejszy sąd wskazuje, że uzasadnienie winno stanowić integralny składnik decyzji, a jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z 12.05.2000 r., I SA/Kr 856/98). Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa, a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracyjny jest zobowiązany wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać i zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 7 stycznia 2009 r., II SA/Wa 1245/08: "prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych.
Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy".
W szczególności zatem decyzje odmowne (negatywne) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa – tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 25.01.2011 r., II GSK 96/10). Brak zatem wykazania, że ustalono istotne okoliczności faktyczne w odniesieniu do konkretnych przepisów prawa, stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu (wyrok WSA w Kielcach z 28.02.2013 r., II SA/Ke 56/13: wyrok WSA we Wrocławiu z 15.03.2012 r., III SA/Wr 693/11).
Sąd w obecnym składzie poglądy podziela i w konsekwencji stwierdza, że zaskarżona decyzja wymogów tych nie spełnia. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe rozważania, w tym kwestię umocowania w sprawie Pani G. J. oraz wskaże, jakie faktycznie okoliczności miały wpływ na odmowę prawa do zwolnienie z opłacania składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Następnie organ rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. w sposób umożliwiający zapoznanie skarżącego z motywami rozstrzygnięcia. Decyzja dotychczas wydana w sprawie przez organ, ze względu na swoją niekompletność nie poddają się kontroli sądowoadministracyjnej.
Stwierdzając, że naruszenia art. 9, art. 79a § 1, art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.
Orzeczenia sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.