Uzasadnienie
T. R. (dalej: "strona", "skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ") z dnia [...] października 2020 r. znak [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Skarżący złożył 17 kwietnia 2020 r. wniosek do organu o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Pismem z dnia 3 czerwca 2020 r. organ poinformował stronę, że na dzień 29 lutego 2020 r. brak jest pracowników zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych i wezwał do poprawienia wniosku.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że 30 marca 2020 r. została utworzona systemowo deklaracja DRA za luty 2020 r. z jedną osobą ubezpieczoną. Strona w dniu 6 kwietnia 2020 r. złożyła deklarację ZUS ZUA, w której zgłosiła do ubezpieczeń G. R. z datą powstania obowiązku ubezpieczenia od 1 marca 2020 r. W następstwie powyższego, strona złożyła do organu następujące deklaracje, w których były uwzględnione dwie osoby ubezpieczone:
- - ZUS DRA za marzec 2020 r. w dniu 14 kwietnia 2020 r.,
- - ZUS DRA za kwiecień 2020 r. w dniu 22 maja 2020 r.,
- - ZUS DRA za maj 2020 r. w dniu 15 lipca 2020 r.
Na skutek złożonego przez stronę wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek pojawił się błąd o niezgodności liczby osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych na dzień 29 lutego 2020 r. W związku z wezwaniem organu z dnia 3 czerwca 2020 r., strona złożyła w dniu 23 czerwca 2020 r. nową deklarację ZUS ZUA, w której zmieniła okres zatrudnienia i zgłosiła do ubezpieczeń G. R. z datą powstania obowiązku ubezpieczenia od 14 lutego 2020 r. Następnie w dniu 15 lipca 2020 r. strona złożyła deklarację ZUS DRA za luty 2020 r., na której wykazała dwie osoby ubezpieczone.
W wyniku rozpatrzenia wniosku organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W wydanej decyzji organ wskazał, że na dzień [...] sierpnia 2020 r. brak jest możliwości utworzenia not umorzenia za okres od marca do maja 2020 r. z powodu nie dotrzymania wyznaczonego terminu przesłania poprawnych dokumentów.
Mając na uwadze powyższe, skarżący złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona złożyła deklaracje DRA za marzec, kwiecień i maj 2020 r. po upływie terminu bezwzględnego, wyznaczonego ustawą, do dnia 30 czerwca 2020 r. Brak deklaracji rozliczeniowych uniemożliwił dokonania zawnioskowanego zwolnienia.
Strona wniosła skargę na ww. decyzję, wnosząc o uchylenie jej w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 31zt ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Tym samym, tutejszy sąd uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (t.j. Dz.U.
z 2020 r. poz. 1773), który wskazuje, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695, 875 i 1291) przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie przepisu art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, zgodnie z którym "przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów".
Skarga okazała się zasadna.
Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że brak deklaracji rozliczeniowych uniemożliwił dokonanie zawnioskowanego zwolnienia z opłacania składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r., ponieważ skarżący złożył przedmiotowe deklaracje po upływie bezwzględnego terminu, wyznaczonego ustawą, tj. do 30 czerwca 2020 r.
Odnosząc się do wskazanych powyżej motywów rozstrzygnięcia, nie ulega wątpliwości, że deklaracja ZUS DRA za maj 2020 r. istotnie wpłynęła do organu po terminie wyznaczonym przepisami prawa. Natomiast tutejszy sąd zauważa, że deklaracje ZUS DRA za marzec i kwiecień 2020 r. zostały złożone przez skarżącego w terminie do 30 czerwca 2020 r. (odpowiednio 14 kwietnia i 22 maja 2020 r.). Nie ulega zatem wątpliwości, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odnosi się w ogóle do deklaracji za marzec i kwiecień 2020 r., a tym samym do powodów odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za ww. okresy.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest tym samym niekompletne, niemniej jednak należy podkreślić, że zadaniem sądu administracyjnego nie jest wyręczanie organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. W sprawie nie ulega wątpliwości, że organ uniemożliwił stronie poznanie toku rozumowania, utrudniając tym samym możliwość polemiki z jego twierdzeniami. Skoro uzasadnienie decyzji jest tak lakoniczne i ogólnikowe, a wręcz mylące co do przesłanek, którymi kierował się organ odmawiając skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec i kwiecień 2020 r., to zachodzi prawdopodobieństwo, że organ uchybił art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 k.p.a.
Odnosząc się do powyższego sąd wskazuje zatem, że uzasadnienie winno stanowić integralny składnik decyzji, a jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z 12.05.2000 r., I SA/Kr 856/98). Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa, a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracyjny jest zobowiązany wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać i zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 7 stycznia 2009 r., II SA/Wa 1245/08: "prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych.
Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy".
W szczególności zatem decyzje odmowne (negatywne) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 25.01.2011 r., II GSK 96/10). Brak zatem wykazania, że ustalono istotne okoliczności faktyczne w odniesieniu do konkretnych przepisów prawa, stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu (wyrok WSA w Kielcach z 28.02.2013 r., II SA/Ke 56/13: wyrok WSA we Wrocławiu z 15.03.2012 r., III SA/Wr 693/11).
Sąd w obecnym składzie poglądy te podziela i w konsekwencji stwierdza, że zaskarżona decyzja wymogów tych nie spełnia. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe rozważania oraz wskaże jakie faktycznie okoliczności miały wpływ na odmowę prawa do zwolnienie z opłacania składek za marzec, kwiecień 2020 r., ponieważ uzasadnienie decyzji odnosi się tylko do deklaracji złożonej za maj 2020 r. Następnie organ rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. w sposób umożliwiający zapoznanie skarżącego z motywami rozstrzygnięcia. Decyzja dotychczas wydana w sprawie przez organ, ze względu na swoją niekompletność nie poddają się kontroli sądowoadministracyjnej.
Stwierdzając, że naruszenia art. 9, art. 79a § 1, art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Orzeczenia sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.